«ՀԱՅԱՐՏ» ԳՐԱԿԱՆ ՑԱՆՑ / LevonShahnur / Բոլորը http://hayart.net Գրական ակումբ Sun, 08 Apr 2012 22:17:02 -0500 en <![CDATA[ԺԱՄ]]> http://hayart.net/story/10671/ http://hayart.net/story/10671/ Sun, 08 Apr 2012 22:17:02 -0500 LevonShahnur Ժամանակակից արձակ http://hayart.net/story/10671/
Ահա եկել է պահը, որ քեզ դիմեմ ինձ ստեղծող, իսկ այս պահը ծնվեց կյանքիս հեծնած ժամանակից, որն էլ ստեղծելով տեղադրեցիր Դու իմ ներսում: Հիմա դրված թանգարանում հիշողության խորքից անտես`քեզ եմ դիմում Ամենատես:
Պատրաստեցիր Դու ինձ փայտից: Oրերով էլ տաշտշեցիր մինչ երևաց որոշ տեսքս: Փորագրեցիր ներսս Թվեր ու մի մեծ Խաչ, որը լցրիր .21-գրամ. մաքուր ոսկով: Լույս արծաթից երեք Սլաք Դու սարքեցիր:

Խաչի ներքո Նարեկացու տողեր Գրիր`Ժամագիրք այս խոսքերով.

Վայ ինձ,երբ մահվան բաժակը ըմպեմ.
Ինչպես կրեմ այդ տույժն հավերժական.
Վայ~,երբ եղկելի մարմնիցս ելնի անարժան հոգիս.
Ինչպես~ճշմարիտ դատավորին ես պիտի երևամ.
Վայ~,երբ սպառվի յուղը լապտերիս.
Զի եթե մարեց,չի վառվի այլևս,
Վայ~ինձ բռնելիք այն խուճապահար
Ու տագնապալի ահ ու սարսափին,
Երբ առագաստի մուտքը կփակվի.
Վայ~,երբ երկնավոր արքայի վճռով
Կնքված ահարկու,սահմռկեցուցիչ այս խոսքը լսեմ`Քեզ չեմ ճանաչում:

Խոսքերով այս ինձ կյանք տվիր ու կախեցիր աշխույժ վայրում`Կայարանում:Ուզում էիր, որ ինձ նայեն մարդիկ անցորդ ու հասկանան էությունը ժամանակիս…
Այստեղ մարդկանց անցուդարձի բամբ ձայներից կորում է Քեզ դիմելու կոտոր ձայնս, բայց դժգոհ չեմ ու չեմ փորձում դադարեցնել սլաքներիս ճեղքող ուժը հավերժաքայլ…

Դեռ նոր էիր կախել պատից, երբ գիշերվա անդորրի մեջ լուռ ինձ նայող մի ծերուկից ծանոթ ձայներ ես լսեցի ու հասկացա, որ մարդիկ էլ իրենց ներսում ունեն ինձ պես վայրկյանացույց…Ձեռքը սրտին ինձ հետևող ծերուկը լուռ գետնին ընկավ`փռվեց խորը հառաչանքով. -Չհասցրի… :

Թեպետ գիշերը խաղաղ է այստեղ, սակայն այդ պահին էլ ավելի գլխիս կախվեց խաղաղություն ու լռություն: Ես հասկացա, որ կանգ առավ նրա Ժամը սրտի տեսքով…

Ահա սրտերը մեկ են`նրանք միաժամանակ են բաբախում, իրար հետ են արտահայտում սեր ու նախանձ, ապրող աղոթք: Սիրտն էլ մարդու պես մի էակ է, մարդու մեջ ապրող առանձին մի կյանք է`կյանքից սերող ու կյանք տվող: Ամեն մարդ ունի իր աստվածատուր մանուկը և դա սիրտն է`սիրո մեջ թաթախված մանկության հուշը առանց կրքի Աստծուն հատուկ: Մաքուր սերը սրտի մեջ է հանգրվանում: Սիրտն է ճչում, զգում, ապրում…սիրտն է միայն շնչում, կծկվում տեսած Աստծո անգույնից: Սիրտն է Տիրոջ էությունը ժամանակից առաջ խփվող…

…Հիմա իմ ներսով անցել է շատ ժամանակ:Մի տեսակ իմաստուն Ժամ եմ դարձել ու մի քիչ էլ ժանգոտել է ժամանակն ի տես անող մեխանիզմս…

Նայեցին ինձ տարբեր դեմքեր`Մարդասպան,Գերդաստանից ողջ մնացած թափառական,Կարոտած սիրտ,հուսալքված սիրո Խեղդոց, և վերջապես`աչքերի Լույս: Փորձում էի հասկանալ ինձ նայելու նրանց իղձը և խամրեցի, կորցրեցի փայլը ոսկուս ու տրտմեցի…

Ճամպրուկներով վազքը տեսա,

Շտապողի հևքը տեսա,

Տեսա ես քայլ մուրացկանի,

Փոքրիկի ճիչ`ինձ նայելով գաղտագողի թողեց մայրը նստարանին,

Տեսա սիրո բաժանումը, ինչից հետո մարդը նայեց ինձ հաճույքով ու զանգ տվեց մեկ ուրիշի,

Տեսա գազան վանդակի մեջ, որին բերին մռնչյունով իր անտառի,

Տեսա և քայլ անտարբերի, որը նույն այդ անդորրությամբ կանցներ անգամ մանկան գլխով,

Շատ բան տեսա կախված այստեղ…Զարմացած էի, չէ որ ինձ տաշելուց մրմնջում էիր բարի բաներ ու մաղթանքներ…

Ժամանակի ցնցող ուժով Դու փորձեցիր հուշել նրանց, որ կա կանգառ կայարանում`Դադար մի պահ, սակայն քիչ են, չեղան նույնիսկ նկատողներ Քո խորհուրդը իմ մեջ դրված…

Ահա դրանք`Քո խոսքերն են, որոնք, ցավոք, ես ինքս էլ ուշ հասկացա.-Տարբեր Թվեր, թող ծառայեն դրանք բարուն`Ծնվածի թիվ, բաղձալի Սեր, Համբերող խոսք, Զղջման արցունք, Պոկված կարոտ, Քամված հրաշք, և պոռնիկի ուշքի եկած մայրական Կանչ, անառակին Փարվող եղբայր ու բոլորիդ Անկիրք մի սեր:

Երեք սլաք`Հույսը նրանց ովքեր գոյ են, սակայն թաղված թափանց հողում: Կյանքի գինը կորցրածին`Հավատի քաղց: Սերը ձեզ եմ ես նվիրում`ձագին պաշտպան հզոր Մայրեր:

Խաչը այս բոլորի կապված Ուխտն է: 21-գրամ մաքուր ոսկին ձեր Հոգին է`հետ տվեք Ինձ նույն այդ տեսքով:

…Երազ տեսա, գուցե գիշեր խավարի մեջ,ապրում էինք մենք լույս դրախտում, մեկ էլ հանկարծ զորակռիվ վազք սկսվեց`համեմվելով խոսքերով այս. -Ուր~ է ժամը, ժամն է արդեն.: Իսկ ես ձեր մոտ`ձեր աչքի տակ սլաքներս էի արագ շարժում. -Ես այստեղ եմ, մարդիկ անտես, ուր~ եք վազում ինձ փնտրելու:
Ոչ`երազ չէր, ես չեմ քնում…դա գիշերով ծնկած մարդու աղաչանք էր. -Թողեք հանգիստ,ես էլ չկամ…: Ոստիկանի ծանր փայտից, ոսկորների ճարճատյունից հասկացա ես, որ խոսողը հանցապարտ էր`մարդասպան: Դե այդպես չի, ես լավ գիտեմ`կայարանի Անաչքն էր դա: Կռած կուզով գողացածը կերակրում էր պատերի տակ անդամալույծ մի պոռնիկի: Այդ պոռնիկին տարել էր հաց`ոստիկանի մի հարվածից բաժին հասավ նրան նույնպես ու մահացավ`կտոր հացը բերանից կախ…Դողաց Անաչքը, որ կտրեցին միակ կապը կյանքից կառչած`ընկերոջը նեղ օրերի: Գազազելուց վատ բան չկա, խփեց մեկին, խփեց մյուսին. տարիներ անց նա մահացավ շիշը նետված իմ երեսին`..Ունայնություն:

Բարիք տեսա `մուրացկանի մեկնած ծաղիկ մի փոքրիկի`վերցնող ձեռքին իջավ զարկը քար ծնողի. -Ինչ~գործ ունես փրչոտ բոմժից, և ինձ նայեց թախծամոլոր այս փոքրիկի աչուկը հեզ ու նույն .բոմժի. Աստվածասլաց ճակատագիրն ես կարդացի:

Լեզուն բռնված`ճզմող որդուն իր ափերում դիմավորող կարոտակեզ մայր էլ տեսա....

Օօ~ հիշեցի Մեծատառին`հեռու հեռվից Հայրենասեր գոռգոռացող աշխատածդ օտարության հաճույքներին դու տվեցիր`բերեցին քեզ Կայարանում դագաղի մեջ`փորդ ցցված, դիմագիծդ` խեենթ~ զարմացած, մի ամբոողջ~ տուն լրագրողի գագաթ հարցին, դու պատմել էիր. -Հայրենիքում ես կթաղվեմ, ունեմ լացող մանկատնից ողջ որբանոց, 60 տարում երկու ձեռք շոր ուղարկեցի ու մի տիկնիկ, հաա~, իհարկե երգող տիկնիկ`Հայրենասեր~, Հայրենասեր`դու միակն ես փրկող մեր տեր…:

Տեսա և մարդ տարիքից մաշ մորուքի մեջ, բայց ձեռքերը գրպանի մեջ անզսպության ոսկորների ճարճատյունով, որդուց հեռագրված հաղթանակից զոր` սպասումով լի: Դե ուրախացիր, թող ցնծա սիրտդ `տես որդիդ եկել ու շրջապատվել է շարժուն բազմությամբ, փառքից հետ գալիս կուզը ուղղել է, դեմքը շտկել է սառը հարթությամբ, …..Ահա և դու մարդ, որ հայր ես եղել ու քո ձեռքերից նա ցած է վազել աշխարհներ տարբեր և վերադարձած դափնիներ գլխին`տես ամաչում է քեզ նկատելուց, չէ որ կոշիկդ արագ հասնելիս`տակից պոկվել է, վերնահագուստդ քրտինքի ջրից`լաթի պես կախվել, մի քիչ էլ խմած, բայց արդեն հարբած`միամտությամբ.-Միթե? իմ որդին Մեծ մարդ է դարձել…:

Ձեր փուչ կյանքում`մահից հետո Կայարանն եք? դուք հիշելու`Դադար տվեք`անհորիզոն անց ու դարձին, ագահության վազող ոտքին Դա-դա-ր տվեք…Նայիր դու հետ և կտեսնես անցավորներ`խորհուրդը գոց, չհիշեցիր?, տես`մեծերդ`թաց արմատդ, գուցե ծնող կամ էլ կորցրած մի երեխա, այս բոլորը ճանգռում են մեղքակառույց պատը անտես ու լացելով`սպասում են բարի գործով քո Դադարին…

Շաատ~ չէ հզոր դու մարդկանց մեջ`ձեռքդ մեկնիր այն ընկածին, թե?.-Ամոթ էէ~`հարբեցող է, երիտասարդ է`չտեսնելով քացի մի տուր: Դուք ինչ գիտեք`ինչ? թույն պայթեց նրա սրտում: Նրա հոգում`մինչ վրեժի բավարարում ամեն ինչ կար,կարևորը սպանվածը միշտ արթուն էր իր մտքերում, բայց երբ խոցեց սիրտը նրա`մի պահ միայն բաց վրեժից հաճույք ապրեց, անմիջապես ամայացավ`էլ ոչ վրեժ, ոչ մարդկային զգացմունքներ, ցմահ հաշված սլաքներիս նայող աչքեր`գիտակցություն, բայց խենթացում.-Ուր~ ես կորել ապրող վրեժ: Անցորդները քարանալով իրենց վազքից`միահամուռ և վերջապես իրար Տեսան ու խոսեցին.-Այ~ քեզ խելառ, ում է փնտրում?`էլի խփեք էդ տականքին, -Աստված իմ Դադար տվիք որ դա? ասեք…:Եվ դու կայտառ մի աղջնակ, ինչու? դարձար բովված տիկին, ով? քեզ ասաց թեք զզվանքով դեմքդ ծռես`ծնողդ էր?,աճապարիր`գնա դու տուն`հայրդ պառկած իր թանկ մահճում`մահանում է չթողնելով և ոչ մի բան ձեզ ի պատգամ…

Օրը բացվեց նորից մթնեց, քանի? անգամ վաղ վերկացար, քո տաք շնչից դու արթնացար`վայելեցիր? Արևածագ, ուրախացար? ծնված օրով, թե? տխրելով`սպանեցիր.-Էլի~ մի օր: Ժամն եմ ես ձեր, դուք ինձ նայեք`հաշվեք վայրկյան և մի ապրեք Ժամանակահամբույր Անմահության չար ալիքով`Դու հիմա կաս`մի սլաքով արդեն Չկաս…

Երբ քամված ես ամբողջապես, մեռած հոգեպես ու քեզ գտել ես մեն ու մենակ համայն աշխարհում և դուրս գալով քո կեղևից դու չվում ես աշխարհից դուրս`փնտրիր դու ինձ, նայիր սլաքիս, ես քեզ կհուշեմ`մի րոպե, մի ժամ, մի պահ համբերիր և դա էլ կանցնի: Երբ գտել ես քեզ մենակ բոլորի մեջ հոգիդ կրծում է չհասկացված կյանքիդ ամեն օրն ու գտնում ես, որ ինքդ քեզ սպանելու մեջ մտքերով արդեն ամրապնդվել ու թքել ես ամեն ամենի վրա`ինչով փորձում են փաթաթել սրտիցդ կաթող արյունն ահագին`որոնիր դու ինձ մի րոպե, մի ժամ, այսպես թե այնպես մահն եմ բերում քո երազած…

Երբ սիրում ես`չգիտես թե ում, երբ խփվում ես պատերին սև ու բոլոր ու տեսնում ես լղոզված հետքերդ, երբ գտնում ես մյուսներից տարբեր մի հրաշալի քար ու վերցնելով ձեռքդ երազում ես մտնել դրա շերտերում, երբ ձեռքերդ բռնել են ցամաք ուղեղդ ու ճզմելով ավելի են չորացնում և ապրում ես հոգնելով անցյալից, եկած ներկայից ու ապագայի երազներից` գտիր դու ինձ`ձայնիս ներքո հիշիր Դադարով հավիտենության մասին…

Հավեժության մարտիկներ ենք`ուղարկված ենք հրամանով...Չարը բարուց զատող լինեք, դա սատանան շուտ հասկացավ ու փնտրելով ցանեց սրտիս խառը մի բան`ոչ այս ոչ այն`արագասուր ժամանակը առանց Կանգառ ինձ էլ խցկեց Գնացքի մեջ`միայն ընթացք կոխկրտելով, տրորելով ահեղ ընթացք, որ չտեսնեմ բարի կանգառ ես իմ կյանքում…

Փորձիր ուշ չի, եթե կարդաս այս տողերը դադար դու տուր`նայիր կողքդ մարդ կա? արդյոք, չկա ոչ մեկ?, կան~ու շատ են`իրականում դու չես տեսել…

Ու պառկած մենակ` ունկնդրում ես համայն լռության միակ խախտիչը`իմ վայրկյաններիս անցողիկ ձայնը, դու գիտակցում ես, որ եկել անցել ու գնացել են քո նմանները, ինչքան? ես ապրել ու ինչ? ես թողել ինքդ քեզ համար քո հոգու խորքում, չէ որ անցնելիք այս ժամանակում`արագ Գնացքում`կմոտենա քեզ անծանոթ մեկը և անակնկալ կդիմի նա քեզ. -Էէ~ եղբայր իմ բարի`առաջ ես անցել`դեմ ես դու ընկել, այնքան~ ես աճել, որ համարձակվելով ագահաբար Հոգիդ ես մաշում`արի դու մեզ մոտ, այստեղ էլ արդեն անելիք չունես…: Դու վախեցած ես, սա այն չէր ինչ կար…նայում ես դու աջ նայում ես և ձախ`իրենց գործերով բոլորը տարված չեն էլ նկատել քեզ հետ խոսացող Անմարմին մեկին, ու բառաչում ես. -Ինչպես~ թե չկա, կիսատ բան կա դեռ, դրանք շաատ~ են տես`վիրավորված եղբորս սիրտը, և արհամարված մորս դարդ կանչը, ախ~ մոռացել էի բալիս ծնունդը…: Իսկ Անմարմինը իր ճառագափայլ մորուքը բռնած`քեզ հետ կխոսի. -Ուշ է սիրելիս`դու արդեն չկաս...:

Եվ նորից անցան բազում տարիներ ու նորից ահա թռչող ժամանակ:

Միթե? չկա մահ…Օրերից մի օր սիրտս բռնվեց`սլաքս կանգնավ`ոչ առաջ ոչ հետ, քաոս սկսվեց, իսկական քաոս....Սկսեցին իրար թև նայել, որտեղից փոքրիկ ժամերը իրենց տարբեր իմաստությունն էին նենգ ժպիտներով բաժանում: Դրանք իրարից այնքան տարբեր էին` ինչքան իրենց կաղապարների տեսականին…Կեսդ հավատաց, կեսդ մոլորվեց, մյուս մասն էլ ահա սպասումով ձեռքերը խաչած`ինձ կանգնեց նայեց…Հավաքվեցիք իրար գլուխ ու ձայնեցիք վարպետին`եկավ ձեր խոսքերով Կաղ սատանան:

Իջեցրեց Կաղը`բացեց իմ ներսը ու բացականչեց. -Խեղճ ժամ`ափսոս`ինչքան~ կեղտ ես հավաքել դու...: Ու մոտեցան հարյուրներով առանց ձայնի նենգ ժպիտով` թև ժամերով`ստիպեցին, աղաչեցին, գոռգոռացին, քարոզեցին. -Ուղղիր դրան մեր ժամերով, դու զարմացար ու ապշեցիր.-Որով ուղղեմ? Որն է ճիշտը? ասեք ուղղեմ…: Քեզ գցեցին տրորեցին`ինձ խլելով փոխանցեցին ու խցկեցին տարբեր մատներ դողդողացող`Ագահի մատ հաստ ու կլոր, կեղծավորի Մաժող սրսուռ, անմեղասպան դատավորի ստորագրող Ձգված եղունգ, նոր մեծացող պաշտոնյայի մանր Ճաքեր, թաղման տեղը նվագողի Բութ ցուցամատ, Նախկին մարդու արյունոտված մի բթամատ……..

Վերջը հասավ բարի Կաղը ծնկի եկավ`մոլեգնելով նա ինձ խնդրեց`հռհռալով նրան մեկնիք. -Սա էր? ժամը ճիշտ ու հզոր..: Կաղը վերցրեց ու ինձ գրկեց`ներսս բաց էր ու բզկտված`տողերիցս պատառ-պատառ դուրս շպրտված`ամուր պատեց թաշկինակով, խելագարված արցունքն աչքին հանեց ինձ դուրս. -Թող ջերմանա խոնավ հոգիդ`Արևով այս: Հոգիս փայլեց`ոսկիս շողաց`ահա զարկս նորից խփեց…Ամեն վայրկյան, ամեն րոպե ու ամեն ժամ, ես փորձեցի ձեզ փոխանցել երկնային խոսքերն այս.

-Կուտակվել է մեղքը դեմքիս, եթե հույսով քերեմ միտքս`կարյունոտվեմ, կմորմոքամ հանված կեղտից, կբաժանվեմ ինքս իմ մեջ, կկորցնեմ շատ-շատ բաներ, բայց կգտնեմ Ադամարդուն մաքուր դաշտում…

Աստված իմ, եթե հանկարծ ես ուրանամ`տուր ինձ վայրկյան զորեղանամ,

Եթե չզգամ ներսիս ձայնը`տուր ինձ վերջին ժայթքող ժամը,

Եթե մեռնեմ անժամանակ`հիշման արժան մի շող թող ինձ,

Եթե գրկեմ իմ փոքրիկին սեղմեմ սրտիս`զգամ արմատ ծլող ներսս`տուր ինձ րոպե Քո անունից օրհնանքի,

Եթե նեռը այցի գա ինձ ու մատուցի դրախտային մեծ պտուղներ`շնորհ տուր ինձ այնժամ Քո երկնային մտածմունքից գեթ մի վայրկյան…

Եթե արևորդի դառնալով ես թափառեմ`տուր ինձ հիշողություններ առանց զղջման,

Եթե գրկեմ ներսիս խիղճը ու սնելով Քո տաք շնչով`մի օր պայտած նույնը դեմքիս մուրացկանին կոպեկ գցեմ գոռոզաբար`մաշիր հոգիս կոպեկի մեջ,

Եթե գահը ոսկեձույլ`ադամանդով կայծկլտացող կրեմ գլխիս ու կուրանա Քո լույս կյանքը`այդ ժամանակ մի ուշացրու`կայծակ խփիր անտանելի հոտած սրտիս…

Ինձ սիրեցին և ատեցին`սլաքներիս նժարները խախտվեցին…Հիշեցի զույգ`ժամադրավայր դուք կնքեցիք հենց իմ դիմաց, համբուրվեցիք գիշերվա ցոլ անդորի մեջ`հպարտացա տեսարանից`ահա տեսա սիրող թռիչք…հանկարծ տղան դեմքիս նայեց.-Ուշ է արդեն, գործեր ունեմ…աղջնակը մենակ մնաց`ապշանքով լի ատելությամբ նայեց վրաս.-Դու չլինեիր ժամ դատաստան:

Հոգնել եմ ես Կաղ սատանա…

Եվ եղավ մի պահ, երբ ինքս էլ խենթանալու չափ տառապեցի Անախրոնիզմով ու խառնեցի տարեթվեր, կյանքի գծեր…Այդ ժամանակ եկան տարան`հանելով ինձ խփված մեխից…

Նոր ժամ դրին նախկին տեղս`առանց սլաք,սառը թվեր…Նարեկացու տողերի տեղ շարադրեցին...Օգտվեք այս գովազդներից`կնոջ մարմին պարզ ու շիտակ, փոքրիկի սիրտ`հյուրասիրվեք, թելեր թելեր`սարդի ոստայն`հյուսված թելեր …:
…………………..

…Հիմա ապակու հետևն եմ`թանգարանում, ծերացել եմ, սա էլ հատուկ ծերանոց է:Այստեղի կյանքն ավելի հետաքրքիր է, ունեմ իմ նման հնացած ընկերներ`կայսրի Ոտնամանը,ով անտանելի հիշարժան բաներ է պատմում,Տիգրան Մեծի կառք Անիվը,Պապին թույնած գինու Թասը…հավատացեք թվարկելու արժանի ընկերներ կան…Նրանց մասին հետո կպատմեմ…Հիմա թույլ տվեք զվարթանալ ինձ նայող այս հնէաբան եվրոպացու պլշած տեսքով ու աչքերով…

Ահա խորհուրդ, եթե կուզեք գուցե մաղթանք`Անժամանակ Չմահանաք…

Շարունակելի……..

Լևոն Շահնուր

3 Ձայն(եր) ]]> <![CDATA[Փողոցային գաղտնիքներ]]> http://hayart.net/story/10617/ http://hayart.net/story/10617/ Fri, 06 Apr 2012 18:17:20 -0500 LevonShahnur Ժամանակակից արձակ http://hayart.net/story/10617/ -Արի հետևիցս, Գերց, դեե~…
-Ուր, …զգույշ,~էս ինչ արիր,Ռաալֆֆ~…

…Ռալֆն ու Գերցեգը ապրում էին շենքի գետնախորշում, այսինքն եղանակի տրամադրությունից էր կախված, թե որտեղ կգիշերեին:

Գերցեգը, ում հետագայում Գերց էր կանչում Ռալֆը, մինչ փողոց ընկնելը, ապրում էր մարդկային ընտանիքի տաքուկ անկյունում: Մորը չէր հիշում, նրան գնել էին դեռ մայրական կաթը շուրթերին լղոզված: Փրչոտ ու փոքր շուն էր` .պուդել. տեսակի`մազերի մեջ թաքնված գեղեցիկ, շեղանկյուն ու կլորիկ աչուկներով: Մարդկային ընտանիքը բաղկացած էր երիտասարդ ամուսիններից ու մի երեխայից, որին շատ էր սիրում Գերցը: Մեկ-մեկ չկարողանալով զսպել արթնացած գազանային պոռթկումը`ատամներով կամաց սեղմում էր նրա փափուկ ձեռքը…

Գրեթե ամեն երեկո Գերցը տերերի հետ իջնում էր բակ զբոսնելու: Բակում լավ էր. համեմատած տան ամեն վայրկյան զգուշացումներին ու մշտական միացրած որևէ հիմար ֆիլմի, ուր սպանվածի արյուն էր եռում ամեն տեղից: Գերցը պարապությունից նայում և նյարդային հայհոյանքներ էր քաշում դրանց վրա, ինչն էլ զայրացնում էր տերերին, իսկ դրսում հանգիստ էր ու խաղաղ…

Բակում կային անտեր`այսպես կոչված փողոցային շներ, որոնք այնքան տարբեր էին մեկը մյուսից ու կարծես թափառող ցեղատեսակների լաբարատորիա էր քայլում ամեն մեկի մեջ: Գերցը հետաքրքրությունից գլորվում էր աջ ու ձախ: Հատկապես ուտելուց այնքան~ ախորժակով էին խժռում աղբանոցի յուղոտ ոսկորները, որ Գերցի լոզերը կախվում էին դնչից: Նախանձում էր`ախր իր ուտելիքը չոր ու ցամաք փաթեթավոր կտորներ էին`էլ ուր մնաց ախորժակ բացվեր դրանցից…

Գերցեգը մի օր փորձեց ավելի մոտենալ անտերներին, սակայն հայր տիրոջ գոռոցն ու մայր տիրուհու ճչուկները նրան ետ բերեցին`առանց այն էլ ատամները սրած փողոցայինների տրամադիր չարությունից:
Գերցին`անտերներին մոտենալու անզսպությունը, օր-օրի ավելի էր ձգում: Պատճառը երեխայի նոր զբաղմունքներն էին, ով սկսել էր քիչ ուշադրություն դարձնել իր վրա և տարված համակարգչային ոլորաններում խաղացնում էր իր նմաններին: Հիմա ավելի շատ մորը տեղեկացնում էր Գերցի արարքների մասին ու միշտ դժգոհում էր նրանից: Ափսոսում էր, որ ոչ վաղ անցյալում երկուսով էին հիանում իրենց չարաճճիությունների վրա…

Աչքը ազատ թռվռացող փողոցայիններից չկտրելով`հրամանները կատարում էր անտրամադիր`մի արա, հեռու~, նստիր, գնա բեր փայտը, չկպչես դրանց, ու նման հազարավոր արտահայտություններ…Խեղճը հոգնել էր ամեն պահի բոթոցներից ու վզակապի քաշքշոցներից: Միայն տխուր վնգստոցով էր փորձում բացատրել կեղտոտելու պատճառը`սխալ սննդից փորացավն էր, ճանգռելու հիմքը իր բնությունն էր, իսկ մազաթափության հետ ինքն ընդհանրապես միջոց չունի…Դե ինչպես ասեր այսքանը, երբ չէին հասկանում իր լեզուն`ոչ իր ուրախությունը և ոչ էլ տխրությունը…Ազատ թռվռալ էր ուզում`զզվել էր ընկերոջ պակասը լրացնել նույնադեմ սառած հայացքով`անշունչ արջի հետ գզվռտվելուց…

Անհանգիստ քնից կիսախուփ աչքերով վեր թռավ չորս ոտքերին`օտար ու խորթ է այստեղ: Գերցը ընկճվեց, քաշվեց բրդի մեջ ու հիվանդացավ: Տարան բժշկի, որը տիրոջ մոտ շոյեց իր գլուխն ու հմայիչ խոսքեր արտասանեց, իսկ երբ տերը դուրս գնաց ծխելու`հոգատար բժիշկը ներարկելուց առաջ շխկացնելով նրա գանգին ասաց, որ հանգիստ պառկի հիմար կենդանին…

Գերցը քիչ-քիչ կազդուրվեց`չնայած սնվում էր նույն դանդաղկոտությամբ ու անախորժակ…

Օրերից մի օր ընտանիքը հրավիրվել էր խնջույքի, և իրեն թողնելով մեքենայի մեջ բարձրացան շքեղ հյուրասրահ: Անցան երկարատև ժամեր: Մի քիչ ննջեց, հետո վնգստալով փորփրեց նստարանների արանքներն ու երեկոն իջավ…Հրավառությունից մի պահ վախեցավ, բայց հետո տեսավ հիանալու արժանի գույներն ու լսեց անջատ-կիսատ հաճույքի ձայները…

Դա էլ վերջացավ, իսկ տերերը չկային ու չկային: Հանկարծ ոտնաձայները աշխուժացան`Գերցը պատրաստվում էր գգվել դուռը բացողներին, բայց ոչ մեկը ուշադրություն չդարձրեց նրա վրա: Հյուրերից մի քանիսն էլ`կեղծ ձեռքերի շփումներով խցկվեցին մեքենան: Կենդանին քաշվել էր նստատեղի անկյունը: Իրար վրա տեղավորվելով նրան մաս չմնաց, և որպեսզի չզմվի ու չխեղդվի ալկոհոլաքրտնաջաներից`կողքի դռնից ստիպված ցած սահեց ներքև…

Մեքենան շարժվեց, Գերցը շոկի մեջ`չէր հասկանում կատակ էր, թե ուղղակի մի նոր խաղ: Երբ ուշքի եկավ մեքենան արդեն արագություն էր հավաքել: Գերցը երկար վազեց մինչ ընտանիքի կանչող լույսերը կորան մթան մեջ: Ուժասպառ փռվեց ու լեզուն դուրս գցած փորձեց կաղկանձել, բայց էլ ուժ չկար և կյանքում առաջին անգամ անպաշտպան մենությունից պոչը թաքցնելով`լացեց ինչպես վայել է իր նմանին…

Գերցը անձայն լալով իր վիշտը`կուչ եկավ տերևների մեջ ու արցունքը բրդից կախված ննջեց: Երազում իրենց տանն էր`ուր բոլորը հավաքված հիանում էին իր երջանիկ պարով…

Լույսի շողը խիտ մազածածկից սողոսկելով գտավ նրա աչուկներն ու հեռու վանեց ընտանիքը, որոնք հետզհետե կորան սպիտակի մեջ…Վեր թռավ վտանգավոր հոտից, բայց պոչը դեռ երազում, երանության մեջ, այս ու այն կողմ էր տարուբերվում…
Վտանգավորը փողոցայիններից էր և նրա մի կանչով չորս-հինգը շրջապատեցին փոքրիկ տնակյացին: Գերցը վախեցած կպել էր գետնին`ուզում էր փորել ու ծածկվելով հողի տակ`հեռանալ այս անդուր տեսարանից…Անծանոթները հեգնանքով պտույտներ էին գործում նրա շուրջը և համոզվելով, որ վտանգ չկա այս փոքրիկից`հերթով հոտոտելով սկսեցին ուրախության ճիչեր արձակել: Նրանցից երկարավուն մեկը`դնչով հրեց Գերցին ու հետ ցատկումով ցույց տալով ատամները`հոխորտաց կռվին պատրաստ, սակայն դա էլ արված էր մյուսներին զվարճացնելու համար: Հետո բոլորը ինչ-որ մեկի կանչը օդի մեջ որսալով`գոռգոռալով նետվեցին դեպի ձայնը…

Անցավ որոշ ժամանակ. Գերցը կամաց ոտքի կանգնեց ու առանց շտապելու սկսեց հետազոտել իր գտնվելու վայրը: Ավտոկայանատեղից շատ էր հեռացել, տեսնելու համար գլուխը զուր էր վեր-վեր տնկում: Քայլերն արագացնելով պատրաստվում էր վազքի, երբ կողքին թռավ մի փողոցային, որի շունչը կտրվում էր: Դա անակնկալի բերեց Գերցին`նետվողը հսկա մի բրդոտ էր, վազելուց էլ դնչից կախվել էին գազազած փրփուրներ…Գերցը հիշեց տան ֆիլմերում տեսած դինոզավրերին ու կծկվեց`սպասելով մահվան սուր ատամի…

Բայց փողոցայինը աչքը չկտրելով նրանից`շունչը տեղը բերելով ասաց.

-Էհ~, շատ վազեցի…դու ինչ ես ոզնու նման կծիկ դառել, էդքան արնախումի նման եմ?…

Գերցն ուզում էր ասել, որ ինքը անվտանգի մեկն է և ժամանակավոր է այստեղ`շուտով տերը կգա իր հետևից: Լեզուն կապ էր ընկել և միայն կմկմոցներ դուրս թռան, ինչը նմանվեց լացկանության ու ամոթից էլ ավելի բրդի մեջ մտավ նրա գլուխը…

Բրդոտը ուշադրություն չդարցնելով շարունակեց.

-Էդպես էլ գիտեի, որ տնակյաց փափկասուններից կլինես…Ամեն դեպքում անունս Ռալֆ ա, չգիտեմ ում անունով կնքված, բայց քեզ տեսնելուց հետո համոզվեցի, որ պապերս եղել են առյուծներ կամ էլ բեթար գազաններ ու դրանից կայֆոտ բնազդներ արթնացան մեջս…

Գերցը ամրապնդվելով բրդոտի մտերմիկ տոնից`պատասխանեց.

-Իմ անունն էլ Գերցեգ է, ապրում եմ մարդկային ընտանիքում .այդ ասելով մի տեսակ լավ զգացողություն ապրեց, իսկ երեկ կորցրեցի ու նրանց անուշ հոտը տարավ մեքենայի անվադողերը…

Ռալֆը լուռ լսեց`թաթով անփութորեն հողը մի կողմ տալով ասաց.

-Հա~սկացա, նորից մի տխուր պատմություն…արդեն հոգնել եմ ամեն օր նույնը բոլորի մռութից լսելուց: Ես քեզ մի բան կասեմ`գլխիդ ճարը տես, եթե մինչև հիմա չեն եկել քեզ փնտրելու, իսկ դա դժվար չէր մարդկանց համար, ուրեմն իմացիր`դու մոռացված հերթականն ես նրանց կյանքում: Դու շատ փոքր ես, որպեսզի արժանանաս նրանց ջանքերին…

Վերջացնելով իր ճառը Ռալֆը խորացավ ծառերի մեջ:
Գերցը մի րոպե աչքերով հետևեց նրան ու վախենալով քամու սուլող մենակությունից`վազեց, հասավ բրդոտին: Այդտեղից բացվում էր քաղաքի վզվզոցն ու լցվում էր աղբատարի սնուցող հոտը…

Ռալֆը ճիշտ էր հասկացել Գերցի նմանների ճակատագիրը, որոնք օր-օրի շատանում էին փողոցում…

Ընտանիքը չարաբաստիկ երեկոյան հասնելով տուն նոր միայն նկատեց Գերցի պակասը, իսկ հետո երեխայի թախանձանքներին հույս տալով որոշեցին, որ ուշ է արդեն վաղը կգտնեն: Մարդը բավականին խմած էր նորից հետ գնալու համար…
Առավոտյան տերը արթնանալով երեխայի գլուխը շոյեց և ուղևորվեց երեկվա տեղը, սակայն ճանապարհին ժամը նայելով մտածեց, որ կուշանա առանց այն էլ խումհար գլխով աշխատանքից ու շուռ տվեց ղեկի ուղղությունը…Ընթացքում ավելի խորանալով, սլաքների մեջ հայտնագործեց իր համար, թե ինչ? հիմարություն է եղել կենդանի պահել այսքան տարի`մանավանդ երեխան արդեն մեծացել է`նրան ժամանակ է պետք դասերը կերտելու համար, իսկ Գերցը խանգարում էր նրան, բացի այդ`ԿԵՆԴԱՆԻ ՄԻՇՏ ԷԼ ԿԱ…Հիշեց տնից դուրս գալուց`կնոջ հայացքը, որն ասում էր ճիշտ կլիներ չբերեիր`զզվել եմ արդեն…Երեխային կասի չի գտել և թութակ առնելով կվերջացնի լացն ու կոծը…

Գերցն այդ ընթացքում Ռալֆի ուղեկցությամբ`առաջին անգամ ազատ թռվռալով անցնում ու ծանոթանում էր փողոցներին, սակայն ընտանիքի հույսը ամուր դրոշմված էր նրա թախծոտ աչուկներում… Խեղճն ինչ իմանար, որ տերն իր ճակատագիրը մի ֆրազով դրել էր թութակի մեջ…

Ռալֆին առաջին հայացքից դուր էր եկել Գերցն իր երկար մազերի խոպոպներով ու թաքնված աչքերով, բացի այդ ինքն էլ մենակությունից հոգնել էր`ընկերոջ կարիք ուներ, մանավանդ Գերցի պես փոքր մեկի`ում կկարողանար հովանավորել ու առիթն էլ բաց չէր թողնի գժություններով հիացնել: Մնացած փողոցայինների հետ լեզու չէր գտել, որովհետև փորձել էին ստրկացնել նրա ազատ հոգին, իսկ ինքը գամփռի խառնուրդ էր և ամեն անգամ հիշում էր վաղամեռիկ մոր խոսքերը. .Մեր տեսակը`հայկական գամփռները, չեն սիրում ենթարկվել ինչ-որ պատահական տուզիկների…:
Ռալֆը հորը չէր տեսել`մոր պատմելով նա եղել էր պատվավոր մի գամփռ, բայց հսկաներին հատուկ միամտությամբ չգիտես ինչու ընկել էր փողոց ու երկար չդիմանալով դաժան կանոններին`իրեն տվել էր ձորերում միայնակ ճգնակեցության…
Ռալֆը հիշեց իր գեղեցիկ հովազանախշերով քրոջն ու տխուր աչքերով`դինջ եղբորը, որին մոր հետ շնաորսերը գիշերով սպանեցին, իսկ քրոջ բախտը բանեց ու մի անցորդ վերցնելով տարավ բարեկեցիկ կյանք…Հիմա մնացել էր մենակ`հիշողությունների տանջալի ոռնոցում…

Գերցեգի առաջին փողոցային օրն էր`հոտոտելիքները բռռում էին քթում և գլուխը թափահարելով`լայն բացված աչքերով կլանում էր շուրջբոլորը…
Իսկ Ռալֆը երանության մեջ էր.-Ահա մեկը, ում յուրովի կներկայացնի փողոցների իր գաղտնիքները…:

Եվ սկսեց ծանոթացնել Գերցին.

-Նայիր աջ`մսավաճառի կրպակն ա, օրվա մեջ գոնե մի անգամ արժի անցնել մոտով: Եթե անգամ ոչինչ չտան, հաճելի ա նստել դիմացն ու նայելով կախված հսկա մսակտորներին`պատկերացնելով ուտել, վերջում չմոռանաս`կաթացող բերկրանքի ջուրը լեզվով հետ քաշել…

Տես`ջուր ա գալիս, ստեղի ցայտող ջուրը համով ա`կարևորը կարճ ու հարմար`թաթերդ դնում ու ինչքան ուզես կլանում ես, բայց ուշադիր եղիր վզակոթիդ չուտես`մարդիկ ԷԼ են խմում…Իսկ եթե մի պառավ կամ տիկնահաֆո քեզ նկատի խմելուց`տնքնքա, ճվճվա`հանգիստ խմի`վտանգ չկա…

Ահա այս անկյունով մտնում ես`մեծ բակ ա բացվում`ուսանողներ են ամեն տեղ վխտում, հաստատ բուլկու կտոր կհաջողացնես`հիմնականում աղջիկներից, որովհետև դա էլ փեսացուներին դուր գալու միջոցներից մեկն ա…

Անցանք…դե~ քայլի, ինչ? էր անունդ`Գերցագ, թե գաֆո, եվրոպական արմատներդ հետաքրքիր չի…սրանից հետո Գերց կանվանեմ քեզ, գոնե տենց մի քիչ կարճ ա, թե չէ անունդ մի տեսակ էգի ա հիշեցնում…հաաֆիի~ էգ ասեցի ու կարոտեցի…

-Ումը? կարոտեցիր, Ռալֆ…

-Կարևոր չի, դու դեռ փոքր ես նման բաների համար…Ավելի լավ ա ուշադիր լսի ինչ եմ ասում`գնացինք…Սովածի մռութ ունես, չնայած իմն էլ ոչինչ: Հեսա մի բան կմոգոնենք, չմտածես…

Տեսար~, մեր բախտից էր, արագացրու`պոչդ վրա-վրա շարժի, գնացինք էս ակնոցավորի հետևից…

Գերցը շշմած հետևեց Ռալֆին ու տոպրակներով բարձված մարդուն: Որոշ տարածություն քայլելով մարդը`փայլող ցուցափեղկ-դռնից մտավ ներս, իսկ նրանք մնացին դրսում նստած:

Լռության մեջ անցավ մի քանի ժամ, միայն ճանապարհ էին տալիս մտնող-ելնողներին ու էլի նստում էին նույն տեղում: Գերցի փորը գռգռում ու հանգիստ չէր տալիս ներսում քաղցի վայնասունը…
Ընդմիջումն ավարտվեց և դուռը բացվեց: Ռալֆը տեսնելով ակնոցավորին աշխուժացավ, իսկ պոչը կարծես իրենից անջատ թռնում էր օդում…Մարդը մինչ տոպրակն էր դատարկում շինության կողքը ու կանչող նշաններով նրանց համեցեք անում`Ռալֆը թռվռալով դիմեց Գերցին.

-Ինչ ես սառել, պոչիդ խաղն ուր? ա, բա ժպիտդ?, մարդը հյուրասիրում ա գոնե գոհություն ցուց տաս`պետքդ չի… չէէ~, սենց որ շարունակվի`քո էրեսից մի օր սովասատկ կլինենք…

Մարդը գնաց ու նրանք վրա հասան սպասված ոսկորներին…

Ռալֆն առավոտը մի սատկած ծիտ էր համտեսել`իր համար մի կտոր ջոկելով պառկեց ու սկսեց կրծոտելով նայել Գերցին:

-Հանգիստ կեր, մի ամաչի, բայց իմ ոսկորին մոտիկ չգաս, էս ձեր տունը չի, որ անամոթաբար կատուների հետ եք ոսկոր լպստում…

Երբ լավ կերան ու երկուսի տակից կախվեց ուտելիքով պարկը`Գերցը հարցրեց, թե ինչպես? է Ռալֆը ընկել փողոց…

-Ես?, արի էս կողքի արևին փռվենք`պատմեմ կյանքիս կարճ ոստյունը, բայց զգույշ`Գուգոն ա ու էլի հարբած ա գալիս, ուշադիր, որ հասնի մեզ`ծլկենք, թե չէ կգա ու առանց տեսնելու կկանգնի վրեդ, հետո երկու քայլ չգցած հետ ա վերադառնալու ու անբաղ-զամբաղ պատմելու ա բռնած տատու պանրով դուռումներից`վերջացրած կնոջից նեղված փողացավ աղաղակներով…

Ռալֆը պատմեց, թե ինչպես էր քոթոթ ժամանակ`սոված-ծարավ օրեր անցկացրել, հետո երբ մեծացավ`քիչ-քիչ ճանաչեց փողոցի անց ու դարձը`ապրում էր օրվա գտածով ու երբեք չէր մտածում, թե ինչ կլինի վաղը…
Անցան ամիսներ: Նրանք ընկերացել ու առավոտից գիշեր անցկացնում էին միասին: Գերցը հաճախ երազում տեսնելով իր ընտանիքը երկար վնգստում էր մինչ արթնանալը: Հույսը չէր կորցրել, բայց կարոտից ճաքում էին հիշողությունները ու այդ պահերին սիրտը հովացնելու համար`գազազած փոքրիկ թաթերով փորում էր հողը…Ռալֆը զգալով ընկերոջ վիշտը գլուխն էր տմտմբացնում ու փորձում էր կատակել մի քանի բոթոց հնարքներով, իսկ եթե ոչինչ չէր օգնում`ինքն էլ դարդոտելով գլուխը վեր տնկած բայաթի էր քաշում լուսնի երջանիկ դեմքին…

Ռալֆը նկատել էր ընկերոջ անառիթ նրբանկատությունը պատահական անցորդներին ու մի անգամ չհամբերելով ասաց.

-Լսի, թարգելու ես?, թե չէ`ինչ ես կանգնում առաջն ու կապիկություն անում նրա մոտ ումից խեր չկա…Ես էլ էի ժամանակին պոչիս սուրբ խորհուրդը շարժում`հույսով, թե կարողա մեկը տանի ու պահի հրաշալի կյանքով, բայց համոզվեցի, որ սուտ ա, հլը ինձ ու քեզ նայի ով? կկպնի ցեխոտ մորթիներիս, ով? ռիսկ կանի լողացնել…Հասկացի`մեզ միայն սիրում են շնաորսերը, որովհետև մեր մահվան ճիչը լցնում ա նրանց հրճվանքի թասը…

Գերցը ընկերոջ խոսքերն ընդունում էր դառնությամբ, բայց ձայն չէր հանում. ներքին բնազդը հուշում էր, որ ճիշտ է Ռալֆը`իր դեղնափայլ խոպոպները գորշացել, մաշվել են անձրևից ու ցեխից, իսկ տերերից մնացած պարանոցի պուճուրիկ զանգակն էլ չի զնգում`ժանգոտվել ու լռել է կուտակված կեղտից…

Գիշերները, եթե ցուրտ էր լինում, մի անկյուն գտնելով փաթաթվում էին մեկմեկու ու քնում անուշ-անուշ`չմոռանալով աչալրջության մասին: Լուրեր էին պտտվում, որ շնաորսերը գործի են անցել: Անգամ մի օր լսեցին կրակոցի ձայներ ու երկուսով ոտքի թռան`պատրաստ փախչելու: Գերցը մղձավանջների մեջ տեսնում էր, թե ինչպես են իրեն ու Ռալֆին շանսատակ անում: Այս մղձավանջներից հետևանք մնաց գիշերվա դողը նրա ջանում…

Իսկ առավոտյան նորից թռվռալով անցնում էին արկածներով լի թափառումներին…

Օրինակ Ռալֆի չարություններից էր տիկնահաֆին զայրացնելը: Նա Ռալֆի հին թշնամիներից էր և չէր մոռանում, թե ինչպես մի անգամ`քոթոթ ժամանակ սովից բարձրացել էր շենքի հարկերով ու նույն տիկինը չստիկով մի լավ քոթակեց իրեն: Դա մոռանալու բան չէր…Ամեն առավոտ ամուսնուն թողնելով փռփռացող անկողնում`տիկինն իջնում ու տնգտնգալեն`գլուխը կախ հրեշտակային մաքրություն ներշնչելով`քայլում էր ներքևի շենքի կողմը: Ռալֆը զգում էր տարօրինակ հոտն ու հոխորտացող կամաց զգուշացումների պատճառը: Տիկնահաֆը, երբ հասնում էր շենքի մոտ`կողքերը նայելով մի ճողված քացի տալով շան ուղղությամբ, արագ նստում էր սպասող մեքենան`ուր գգվում էին սիրեկանի կախված սալերը նրա վախվորած կրծքերին: Այս անգամ էլ արդեն Գերցի հետ գնացին տիկնոջ հետևից, որը հոգնել էր Ռալֆին լարելուց: Ռալֆը մոտենալով`մեծ քիթը հպեց նրա հետույքին ու մի լավ հոտոտեց կուչ եկած կնոջ ամուսնու բախտը…և հռհռալով անակնկալի եկածի զսպված ճիչից`հետ գնաց նայող Գերցի մոտ…

-Ուխխայ~,տեսար, խենթացնող բուրմունք էր…

-Չի կարելի, Ռալֆ, ամոթ է…մարդ է`տեր…

-Դե լավ թարգի`էս էլ մեր փոքրիկ զվարճությունն ա, գնացինք…

Ու այսպես ամբողջ օրը Ռալֆի գժությունները շարունակվում էին: Կային նաև բարի մարդիկ, որոնց համար կյանքը չէր խնայի`դրանցից էր Գայուշիկը….

Հանդիպում էին նաև շատ քցիբներ, որոնց համար ադաթի պես մի բան էր`խորոված անելու ընթացքում մահակներով քշել կենդանիներին`թույլ չտալով անգամ բուրումնավետ հոտը վայելել, էլ ուր մնաց մսի կտոր բաժին հանեին…

Ռալֆը, հիմա արդեն Գերցի հետ`ամեն երեկո սպասում էին Գայուշիկին: Սա իջնում ու առանց զզվելու շոյում էր երկուսի գլուխները, իսկ եթե լավ էր լինում տրամադրությունը անգամ համբուրում էր Ռալֆի մեծ ու խոնավ քիթը…
Գայուշիկին ուղեկցում էին մինչև ճանապարհը`այնտեղ, որտեղ գույնզգույն աղջիկներ շատ էին լինում: Այստեղ բոլորի համար սպասված հյուրեր էին Ռալֆն ու Գերցը, իսկ մթնոլորտը աշխույժ էր ու կատակաբան: Ռալֆը գժի պես սիրում էր աղջկան, նրա կողքին մոռանում էր թռվռալն ու ամենայն լրջությամբ փնփնթալով հսկում էր շուրջբոլորը…Գայուշը մնացածի նման չէր, հենց առաջին .գործից.`Ռալֆի համար հետը բերում էր խանութից նոր գնած թարմ մսակտորներ…

Այդ ջերմությունն ավելի սրվեց Ռալֆի սրտում, երբ մի օր հերթական մեքենայից դուրս եկած դատարկ գանգը դիմեց Գայուշին.

-Աղջի, մեկը կա? էս աշխարհում, որ առանց փողի սիրես…

Գայուշը ժպտալով պատասխանեց, որ կա ու ձեռքով շոյեց կողքի ատամների տակից գռմռացող Ռալֆին.

-Այ էս ա իմ սերը`իմ պահապանն ու միակ ապավեն ընկերը…

Ռալֆը զգաց, հասկացավ խոսքերի անկեղծությունը և կյանքում չմոռացավ աղջկա ասածները…

Գարունն արդեն ծտերի ծլվլոցներով հայտնում էր իր ցանող սիրո մասին…
Մի օր էլ, երբ Ռալֆը պատմում էր իր խիզախ կռիվներից, զգաց, որ Գերցը թեքված քարացած արձան է դարձել: Ռալֆը շուռ գալով նրա հայացքի ուղղությամբ բացականչեց.

-Հաաֆֆո~, ես էլ ասեմ ով ա քեզ խելքահան արել, Սելին ա , միանգամից ասեմ, որ գործ չունես նրա հետ, հին փչացածներից ա, երբ տենաս փորը կախ ընգած ա…Սուտ, թե ճիշտ ասում են մի անգամ նոր ծնած ժամանակ սոված ու հիվանդ ձագերից մեկին կերել ա, դե չգիտեմ`ասում են…

Գերցն ամիջապես շուռ եկավ.

-Սուտ կլինի…Այսպիսի գեղեցկությունը չէր կարող նման բան անել…

Ռալֆը չհասկանալով նրա կոմպլիմենտի սիրահարվածությունը`փնփնթալով հայհոյեց տնակյացների ռոմանտիկ հոգին ու քայլեց մի կողմ…

Գերցի մեջ պտտվեցին նախնիներից եկած հսկա կրքերը.-Ինչ անուշիկն է…իմ նման փոքր-մոքր, փաստորեն անունն էլ Սելիի~...:

Մինչ այդ Սելին չէր երևացել : Զգացվում էր, որ շատ է տանջվել ձագերին կերակրելու հարցում…Հիմա դուրս էր գալիս ու առանց որևէ կոնկրետ բանի նայելու հսկում էր սովից ու հիվանդության քաշող ճիրաններից պրծած իր երկու լակոտներին…
Գերցը մի օր նույն փողոցով անցնելուց էլ չդիմացավ ու մոտենալով որոշակի հեռավորության վրա մեխվեց տեղում, որովհետև Սելին զայրանալով սրա համարձակությունից`ատամները կիսաբաց արած արդեն փռփռում էր…
Գերցը փորձեց խոսել.

-Մի վախեցեք…ուղղակի ուզում էի ծանոթանալ ձեզ հետ…

Սելին նրա խոսքերից երկար ու գիշերները չքնած հռհռոց արձակելով ասաց.

-Քեզանից? վախենամ այ տնակյաց`կատակում ես?...գնա ստեղից քանի խնամված բուրդդ չեմ փռել ձագերիս ոտքերի տակ…

Գերցը զգալով, որ անիմաստ խոսակցություն ստացվեց`շուռ եկավ ու հետ գնաց պոչագործի մեջ մենակ մնացած Ռալֆի մոտ…

Հաջորդ օրվանից Գերցն ինչ ոսկոր կամ մսակտոր էր գտնում`Սելիի որջի մոտով անցնելուց նստում ու ձևական տեսք տալով, թե ուտում է`կիսատ թողնելով հեռանում էր…Այսպես շարունակվեց մի շաբաթ, մինչև այն օրը, երբ էլի գլխիկոր ուզում էր հեռանալ, երբ հանկարծ կողքին նուրբ ատամների խցկոց զգաց`Սելին էր հասել իրեն…

Սերը երկուսին էլ երջանկացրել էր, իսկ Ռալֆը ամեն անգամ ընկերոջ հետ գալով ժամադրավայր փնփնթում ու տզտզում էր.-Սրանից լավ բան դուրս չի գալու…բնազդս ա հուշում…:
Եվ հիշելով`Գերցին պատմեց իր աչքով տեսած այս պատմությունը`գլուխ գովան որսկան Բարութի ու նրա սիրո տխուր եղելությունը…
Բարութն ու իր Բոբիկ անունով սերը նվիրված պահակներ էին և հսկում էին ավտոկայանատեղին կյանքի գնով…Մի օր էլ գարնան խենթացնող գույների մեջ անսանձ կրքով տարված`կցված մնացին մինչ առավոտ: Լույսը բացվեց ու աշխատանքի շտապող անբավարար հասարակությունը նկատելով տեսարանը թեժ պատերազմեց: Ուժգին ձայներով, ճչոցներով հավաքվեցին սիրառատ զույգի մոտ…Իսկ պահակը փորձում էր հանգստացնել նրանց վայնասուններն այս խոսքերով.

-Դե ԿԵՆԴԱՆԻ ԵՆ էլի`հեսա կպոկվեն…Բայց ով? էր լսողը: Ի պատասխան ճչում էին.

- Ամաան~էս ինչ~վիճակ ա, զզվելի խայտառակություն~, բա եվրոպայում սենց բան կտենաս…

Ժամեր հետո եկան կարգապահներն ու վերցնելով .կարգազանց. զույգին տարան գնդակահարելու…Երեկոյան դատարկված դժբախտության շիշը ձեռքին`պահակի գոռոցն էր լցվում տներում կուչ եկածների դեմքին.

-Խի~ զանգիք, արաա~, կարողա դուք իրար դոշի չեք պառկում…Քու...ձեր անխիղճ…

…Ռալֆի կյանքի փորձը հաստատվեց`երկուսն էլ խորը սպիներ ձեռք բերեցին Սելիին պաշտպանելուց: Գարնանակիրք որձերի կռիվներում հիմնականում իր գամփռային ուժով աչքի էր ընկնում Ռալֆը և ընկերոջ համար թշնամացավ շատերի հետ…

Սելին ու Ռալֆը այնքան էլ բարեհամբույր չէին իրար նկատմամբ, բայց նոր ծնված քոթոթները խենթանում էին Ռալֆի համար ու հենց ոտքի կանգնեցին`թույլ հարբածի օրորումներով գնում էին նրա հետ փողոցի խորհուրդները քաղելու ու արկածախնդիր համբավ ձեռք բերելու…
Աշունն արդեն մոտենում էր և իզուր չէին տարփածու տիկնահաֆի անեծքները սիրեկանի գրկում: Նա հասավ մինչև երեսփոխանիստ ու աղաղակեց փողոցայիններից քաղաքը մաքրելու մասին`մատնանշեց իրենց բակում հաճախ երևացող Ռալֆին…

Երեկո էր. ընկերների պոչն արդեն փայտացել էր անդադար շարժումներից, բայց ոչինչ չէին վաստակել, իսկ քոթոթները քաղցած էին…

Ժամն այնպիսին էր, որ չգրված կանոնի համաձայն`պետք է թաքնվեին մի անկյունում, սակայն պատկերացնելով ձագերի նվնվոցը որոշեցին էլի սպասել…
Երբ անցնում էին ծանոթ աղբանոցի մոտով`գիշերվա լռության մեջ ճայթեց կրակոցը…Խուճապի մատնված Գերցը ինքնապաշտպանության բնազդով բռնեց մեկի ոտքը, որը ուժգին քացի տալով հետ շպրտեց նրան…

Գերցը վազում, գլորվում ու վեր կենալով նորից էր վազում…չգիտեր ինչքան էր հեռացել, երբ մի տեղ շունչ առնելով հայտնաբերեց ընկերոջ բացակայությունը…
Մութը գնալով մաղվում էր քաղաքի լուսավոր ցոլքերի մեջ…Գերցը անհամբեր քիթը գետնին քերելով գնում էր արյան ծանոթ հոտի ուղղությամբ…Մի հարյուր մետր անցնելով լյարդացած արյունը մտնում էր կրպակի տակ…

Գերցը արագ խցկվեց նեղլիկ անցքից ու տեսավ Ռալֆին, որը փռված տնքում էր հոսող ցավերից: Տեսնելով ընկերոջը Ռալֆը ուրախ ձայն արձակեց ու գլուխը հպելով նրա պարանոցին մի կերպ արտաբերեց վերջին խոսքերը.

-Գերց, հիշում ես, երբ նոր էիր ընկել փողոց քեզ շրջապատել էին փողոցային ավանակները… այն ես էի, որ նրանց ոսկորի կանչով շեղեցի, քանի որ գիտեի`նրանց չարացած սրտերը երկար չէին զվարճանալու… Չնայած դու փափկասուն տնակյաց ես, բայց երջանիկ եմ քո նման ընկեր ունենալու համար…քոթոթներիդ իմ մասին շատ կպատմես, կփոխանցես այն ինչ քեզ սովորեցրել եմ փողոցի մասին ու չմոռանաս`մեր նման նրանց հետ նստել մսավաճառի դիմացն ու քաշել բերկրալից թուքը…

Գերցը լսելով ու միաժամանակ չլսելով արագ-արագ վերքի արյունն էր լիզում, բայց օգուտ չկար…Տեսնելով ընկերոջ անշնչացած մարմինը թաթերով փռվեց նրա մեծ ու բարի աչքերին…Իսկ ողբը մի շաբաթից ավել շարունակվում էր կրպակի տակից…

Ռալֆի մահվանից հետո Գերցն էր կատարում ընկերոջ պարտքը: Երբ Գայուշիկը իջնելով տեսավ նրան առաջին անգամ մենակ`աչքերով սկսեց որոնել հին ընկերոջը, սակայն չկար Ռալֆը…Գերցի արյունաքամ աչքերին նայելով հասկացավ ամեն ինչ: Գերցը լուռ նրան ուղեկցեց մինչ հավաքատեղի: Երբ մոլոր քայլերով ուզում էր ետ դառնալ, Գայուշիկը մոտ կանչեց, համբուրեց նրա դնչիկն ու արցունքոտվեցին աղջկա երկար թարթիչները…

Ճակատագիրը դժվարին խաղ էր սկսել Գերցի կյանքում ու մի առավոտ մեքենայի արգելակը ցնցեց փողոցն ու Գերցի դողացող մարմինը: Մեքենայից դուրս եկավ տերը ու կանչելով իր անունը`մոտեցավ...Գերցը մի տեսակ բթացած պոչի շարժումով անվստահորեն հետ-հետ գնաց, սակայն հիշելով տիրոջ հին քնքուշ խոսքերը բարձրացավ նրա ձեռքերին…

Բերեցին տուն ու լողացնելով թագավորի պես բազմեցրին հյուրասենյակի բազմոցին: Ծնողների բարյացկամության պատճառը գալիս էր միակ երեխայից, որը փաստորեն չէր մոռացել իր ընկերոջն ու հոգեբանների խորհրդով ծնողները տարվել էին Գերցի որոնումներով…

Բայց մի բան էն չէր…Գերցը էլ նախկինը չէր`փողոցային կյանքը կարծրացրել էր նրա սիրտը ու լրջացրել էր նրա թրթռացող բնավորությունը, իսկ Ռալֆի մասին հիշելուց դառնանում ու կեսից անակնկալ վերջացնում էր ջղաձգված պարը ընտանիքի առջև…

Ամեն Աստծո լուսաբաց տնեցիները գիտեին, որ Գերցն էր չանգռում դուռը և առաջին արթնացողը բացում էր այն ու կախելով նրա բերանից ուտելիքի տոպրակը`ճանապարհում էին…

Գերցը երջանիկ էր, որ ունեցել է Ռալֆի պես իսկական ընկեր, ոչ թե արջի նման անշունչ մի առարկա և խենթի նման քամուց արագ սուրում էր իր քոթոթների ու դունչը համբուրող Սելիի մոտ…




4 Ձայն(եր) ]]> <![CDATA[Զարդասեղան]]> http://hayart.net/story/10202/ http://hayart.net/story/10202/ Sun, 01 Apr 2012 10:44:18 -0500 LevonShahnur Ժամանակակից արձակ http://hayart.net/story/10202/
Ավտոբուսը կանգնեց, մեկնած ձեռքը քնքշորեն գտավ բռնակն ու բարձրացավ: Հայացքները թեքվեցին բարձրացող աղջկա զվարթ դեմքին, մի քանիսն էլ հարց ու փորձով գլխի ընկան, որ դա նույն Նարինեն էր արդեն հասունացած, ով ամեն տարի արձակուրդներին գալիս էր հայրական գյուղ`կտրվելու տապից ու տատիկի ծնկներին երազելու…

Նայելով աղջկա կայծատենչ աչքերին`Հրայրը խաղաղվեց սիրահարվելու չափ…Տղայի աշխուժությունն ու բազուկի քչախոս մեծությունը գրավեց աղջկան`սա անակնկալ կերպար էր`իր տեսածներից տարբերվելու չափ պարզ ու անկեղծ:
Արձակուրդներն անցան երկուսի համար աքաղաղի ծեգը հայտնող ձայնի պես արագ արթնացնող օրերով: Այդ ընթացքում նրանք ամուր կապվեցին, հնչեցին սիրառատ խոսքեր, որոնք էլ ամբողջացան բնության հրաշագեղ ու անկանխատեսելի հավիտենության մեջ…

Նարինեն վերադարձավ տուն: Հրայրն ամեն աշուն մրգերի հետ սուրում էր քաղաք աղջկան տեսնելու: Հերթական անգամ հանդիպելիս խոստումներով ու սիրային երդումներով հալվեցին միմյանց գրկում:

…Ամուսնացան և ունեցան երեխաներ: Կյանքը հիանալի ընթացք էր վերցրել ընտանիքում.կինը բերել էր անկեղծ ու անկաշկանդ մթնոլորտի աթոռակներ, իսկ Հրայրի ոգեշունչ սերը դղրդացնելով ծանրամարմինը ուրախացնում ու ստիպում էր բանել մկանները:

Պատերազմ էր սկսվել: Հրայրը, բռնելով ընկերների հայրենասեր հրացանի կոթից, ուղևորվեց թշնամուն հանդիման…

Անցավ մեկ տարի: Դեռ լուրը գյուղ չհասած`բերեցին նրան վիրավորված. ոտքը օդին էր տվել գետնապայթյունը…

Հրայրը վերադարձել էր քիչ փոխված, նրան պետք էր անդունդից վերելքի` կնոջ նրբանկատ պարանը, որը ուշանալով ավելի էր նրան մղում տեսած արյան ու բացված վերքերի խորքը…

Տարիները ավելացրին Նարինեի փնթփնթոցը մթնոլորտի աթոռներում`սիրո մեջ, իսկ Հրայրի մկանները ծծելով այդ փնթոցները`ուռելով կորցնում էին երբեմնի դղրդյունը: Հիմա էլ պատերազմի փամփուշտներն էին կրծում հոգին, որն էլ թմրեցրել էր հաղթանդամին անկողնու մեջ, իսկ Նարինեն դեռ երիտասարդ ավյունով էր քնում…

Երբ դավաճանության լուրը տարածվեց, լուրից առաջ Հրայրը, տղամարդկանց օղակված բազուկների մեջ, դանակով հարձակման փորձեր էր անում կնոջ վրա:

Որոշ ժամանակ խաղաղվելու համար`երկու երեխաներին տարան բարեկամները, բայց նորածնին ինչ արեցին, չտվեց գազազած հայրը:

Գիշերն իջավ ու անմեղ մանկանը բերեց ոչ թե քուն, այլ մղձավանջ`բզզոց, տզզոց, ջարդվող առարկայի ցավող ձայներ ու ավելին…

Հրայրը, օրորոցում մի քանի ամսական երեխայի ջղաձգոցներից խաղաղվելով, վռնդեց Նարինեին ու գրկելով փոքրիկին`լացեց թշնամուց այլասերվածի պես…
Կինը գնալու տեղ չուներ, ամոթը փոխարինել էր Հողատերի կրքին ու տեղավորվեց տան կողքի փոքրիկ մարագում…Նրան հարևաններն էին իրենց հացից բաժին հանում:

Մի առավոտ էլ Հրայրն իրենց սիրո թրթիռը հիշեցնող զարդասեղանը շուռ տալով այս ու այն կողմ մի կերպ հանելով դրեց մարագի մոտ: Զարդասեղանի գումարը հավաքել էր քաղաքակյաց կնոջը անակնկալ անելու համար: Ամեն երեկո երազել էր այդ պահի մասին: Բերելուց ամբողջ գյուղը հետևում ու հիանում էր նախշավոր առարկայով: Հիշեցումը հանեց, իսկ սերը մնաց պատերից ներս`երեխայի ծոցում…

Երեխային ստնտու գտավ: Ամիսների մորուքը աճել ,կապվել էր պարանոցին: Իսկ Նարինեի կաթը կրծքում ուռչելով ալեկոծվում էր: Երբ նրանց հայացքները հանդիպում էին պատուհանից, Հրայրը մանկանը գրկած, իսկ դրսում Նարինեի երեխային տեսնելու զղջումը`ամպերը ճայթում էին այս մարդկանց սրտում: Կյանքի անհասկացված խաբկանքը ծերացնում, կուրացնում, ու սպանում էր երկուսին…

Անձրևոտ օրերին, երբ Հրայրի աչքն ընկնում էր դուրս, այնտեղ միշտ Նարինեն էր կանգնած լինում`թրջված, անհամարձակ աչքերով խփված պատուհանին: Հրայրը թքում, բայց միտն ընկնելով գեղեցիկ զարդասեղանը` նորից շուռ գալով դեպի պատուհանը`տխրում էր փչացող պարծանքի համար…

Ու մի օր սուլող գիշերով վեր թռավ Հրայրը քրտնաքարշ երազից`ուր տեսել էր իր մանկահասակ աղջնակին մատն իր վրա տնկած մաքուր ձայնով գոռգոռալիս…Օրորոցում ճչացող երեխան էր պատրանքի պատճառը, սակայն միտքը կպած էր արդեն. : Միտքը կրծելով ու ծամելով մոտեցավ օրորոցին, ուր փոքրիկն էր թաթիկներով բռնում երկնային հեղեղ ջուրը...Երեխային գրկեց ծանր քարի պես ու արդեն ուզում էր քարի պես էլ շպրտել, երբ թաթիկը բռնելով հաստացած մորուքն ու զվարճանալով սկսեց քաշքշել. դա արթնացրեց Հրայրի արթմնի մեռած հոգին ու համբուրելով անմեղին, ամուր գրկելով` Աստվածահաճո հոգոց հանեց…

Անցավ տարուց ավել: Ընկեր-բարեկամները գալիս խնդրում, աղաչում էին Հրայրին կնոջը բերել հանուն երեխայի, որը կարծես զգում էր մայրական մոտիկ շունչը դրսում և տանջվում էր ակնհայտորեն, իսկ ջղաձգումները օր-օրի ավելանում էին մանուկ սրտում…

Նարինեն չորացել, ցամաքել էր`քիչ էր հաց ուտում ու կերածն էլ մնում էր բերանից կախ` երեխայի ճչոցներից…

Արևն իր կյանքով լեցուն ցոլքերը լցրեց շուրջը`աքաղաղի կատարը տաքացնելով պարգևեց կիսատ մի ձայն`գույժի ողբացող ձայն…

Հրայրը կպել էր իր փոքրիկի սպիտակ մարմնին, որը նեղացած բոլորից ու ամենից, գրկել էր հրեշտակի ձեռքն ու առանց ջղաձգման համբարձվել էր երկինք…

Նարինեն, չհասկանալով անց ու դարձի ու իր վրա առաջին անգամ ամոթով կախվող հայացքները, շշմած կանգնել էր ծուռ ընկած զարդասեղանի մոտ…
Հետո, երբ երեխայի նման փոքրիկ դագաղը դրվեց տան կողքին. Նարինեն նոր զգաց կատարվածը ու ծնկած, առանց ձայնի փորձում էր փայփայել իր փոքրիկին տանող այս արկղը…

Հրայրն ատամներով մնացել էր օրորոցից կախ, իսկ վրեժի լուծը ակոսելով չոր աչքերը` արցունքի կաթիլ անգամ չհանեցին…

Շաբաթներն անցան լուռ ու սմքած, միայն զարդասեղանի դռներն էին բացվում-խփվում պատի փշրվող ծեփերին…

Հրայրը պատուհանից նայեց պահարանին ու դուրս քայլեց դեպի մարագ: Հասնելով շոյեց զարդասեղանի արդեն փչացած մարմինն ու թառամած, վշտից այլանդակված կնոջն ասաց.

-Էս պահարանը ափսոս ա, օգնի տանենք տուն…

……………………………………………………........................

...Ձմեռվա առաջին օրերն էին…Հրայրը նորից ապրելով կողքին պառկած կնոջ դավաճանությունը, իր կորցրած պատիվն ու դատարկ ու լուռ օրորոցը` նողկանքով ծածկվեց ցրտից ու երազում գտնելով մանկան նուրբ թաթիկը վերացավ երկինք…

Թաղմանը ամայացած գյուղի նման տուն-տուն կանգնած էին մարդիկ: Մեղմ սգում էին կանայք, պառավներն ու բիձեքի խորը մուշտուկները: Իսկ Նարինեն իրեն փաթաթված, դեռ Հրայրի կենդանության ժամանակվանից, որբացած երեխաներով`կանգնել էր գերեզմանի մոտ: Թափորը ցավակցելուց հետո իջնում էր`հիշելով Հրայրին մասնատված խոսքերով…Նարինեն շարժվում էր հենված երեխաներին, երբ հերթական ցավակցական ծանոթ շշունջը հասավ ականջին,գլուխը բարձրացրեց`Հողատերն էր ու այնքան~ խաղաղ, այնքան հպարտ, որ Նարինեն զզվանքից ձեռքը խփեց փեշին.

-Անիծված լինես`ես էլ քո հետ, էդ էրեխեն…

Սակայն նկատելով Հողատերի աչքերում երկարող հիմար զարմանքը `լռեց ու իրեն քաշեց զավակներին…



7 Ձայն(եր) ]]> <![CDATA[Կիսամաշ սրտեր]]> http://hayart.net/story/9982/ http://hayart.net/story/9982/ Thu, 29 Mar 2012 10:31:44 -0500 LevonShahnur Ժամանակակից արձակ http://hayart.net/story/9982/
Դատելով նույն խոնավ աչքերից ու հագուստից `նրանք քույր ու եղբայր էին: Տղայի կոշիկների գլուխները`բացված գայլի երախի պես, դեղին մաղձ էին իջեցնում բարի սրտին: Հագուստները`.կիսամաշ գրական կլինեին., մաշված գորգի նման ավելի ընդգծուն էին: Դպրոցական պայուսակը երկուսի համար մեկն էր`տղայի ուսով ընկած,ծերացած ու մեռած ուսակալներով: Ուսակալներն այնքան էին կարկատվել, անգամ մի թեթև հպման դեպքում պատրաստ էին ինքնասպանություն գործել ու կտրվել ուսաշնչից: Նա աշխույժ, առանց կոնկրետ մեկին նայելու սողոսկելով անցնում էր այս ու այն կողմ: Քույրը, հայացքներից կարմրած,ելնելով կծկվել էր երկու իր տարեկիցների մեջտեղում, որոնք րոպեն մեկ հրում էին դուրս`կիսատ խոսքերով.

-Գնա էն կողմ, լիքը տեղ կա,ինչ~ ես կպել մեզանից…

Սակայն աղջնակի թուշիկները կարմիրն ավելացնելով մարդկային թափանց լարին`նորից հպվելով, մի փոքր տեղ բացելով նրանց մեջտեղում`ձիգ կանգնում էր: Երկու աղջիկները ընկերուհիներ էին կապված թելերով,իջնում էին նույն կանգառում`ապրում էին նմանատիպ տաքուկ կացարաններում, շնչում էին նույն մայրական օծանելիքն ու հայրական բուֆետին հարմար գումարների աչքափայլը: Այս իրողությունը բաժանելով մեկը մյուսի քրթմնջոցին`լցնում էին աղջնակի սովամաշ ստամոքսն ու շարունակում էին բողոքել, որ հերիք եղավ`ամեն օր սա գալիս ու խցկվում է իրենց մեջ…

Կիսամաշ քույրն ու եղբայրն ապրում էին մոր և, ինչու չէ, նաև հոր հետ հանրակացարանում, ավելորդ չի լինի ասել, որ չունեին ընկերներ բացի մորից: Մայրը, հոգսի զայրույթը`լիներ դա փողոցում տեսած կուշտ ընտանիքից և վերջացրած մի բուռ մակարոնը խաշելու մտորումներից, մկանելով,հարվածներ էր տեղում երեխաների գլխին, մարմնին ու առանց դրա էլ վառվող հոգիներին: Հայրը երիտասարդ, բայց արդեն կռացած`դեռ վաղուց բեկած իրեն ինչպես? սնել հարցերի մեջ…

Ավտոբուսն ընթացքի մեջ էր.վարորդի խեթ հայացքները կիսամաշների ուղղությամբ`ազդանշանների կրկնվող հերթականություն էր բացում նրա չարացած հոգում:

Կենդանիները արագ գնում են արյան հոտի ուղղությամբ, իսկ մարդիկ անմիջապես մի հայացքով հետևում են սրտի զարկերակին և ճանաչում են դիմացինի շաղախ կյանքը:

Այսպիսի մասնագիտացած մարդ էր նստած ծերուկը, որը չկորցնելով հասարակությանը օգնելու մշտառկա ջիղը`տղայի ականջից բռնելով առանց նյարդայնանալու շպրտեց մի կողմ.

-Հանգիստ սթրվի մի տեղ, հերիք չի վրայիցդ շան հոտ ա փչում մի հատ էլ սուլուլիկի պես թռվռում ես…

Տղային շպրտած ծերուկը միշտ կա. նա ծերանում, բայց չի մեռնում, նույն ուրախությունները հարամողն է, իսկ ընտանիքում սրան ատում են սեփական միս ու արյունից ծնվածները: Այս տեսակին գրեթե միշտ բաժին է հասնում մի գեղեցիկ դուստր, որը հորից զզված`պատահական օղու կաթիլից ծնում է մի երեխա, իսկ պապիկը խնամում է անհագ ատելությամբ`ամեն տեղ թշնամաբար որոնելով թոռան աներևույթ հորը:

Քույրը սովորել էր եղբոր անօրինական պահվածքին ու հայացքով արդեն հազար անգամ խնդրում էր նրանից մի տեղ կանգնել: Աղջնակը վախենում էր իր քնքուշ տեղից վռնդվելուց առանց հետ գալու իրավունքի: Այս երկուսի արանքում լավ էր.գեղեցիկ բաներ էր լսում`պատկերացնելով նրանցից մեկին իրեն հավասար,խոսքի հետ շրթունքներն էր շարժում, շարժումներն էր նմանակում ու թաքուն հրճվելով` կողքերն էր նայում արդեն լրջացած, որովհետև ակնհայտ զվարթությունն իր համար չէր:

Կիսամաշ տղան փորձեց տեղ գտնել քրոջ`երկու աղջիկների մեջտեղում, բայց այս անգամ քույրը կոշտաբար ետ հրեց ու ատամները սեղմած ձեռքերով վահան կանգնեց եղբոր դեմ: Եղբայրը դիմացը կանգնած քրոջը ծամածռելով հետևում էր ընկերուհիներին`ուլունքներից բռնած մինչև անգամ փորձեց գտնել նրանց` իր պատկերացմամբ կապույտ տրուսիկները: Քույրն ամեն անգամ շուռ էր գալիս եղբոր աչքերի ուղղությամբ: Զգացողություն ապրելով կարծես եղբայրը գողանում էր իրեն բաժին ընկած երջանկությունը`ժպտում էր աղջիկներին:

Ընկերուհիները, նկատելով ծերուկի զզվանքով մեխված հայացքն իրենց արանքի մաշվածին`նորից հրեցին ու արդեն ձայները բարձրացնելով նրանցից մեկը զանգեց մորն ու ասաց, թե ինչ-որ քրջոտի մեկը ամեն անգամ դպրոցից կպչում է իրենց մինչև տուն և խնդրեց, որ մայրը գա իրենց դիմավորի կանգառում: Այս ամենը ընկերուհին խոսում էր ծերուկի`ահագնացող հայացքի տակ`.Մենք կապ չունենք սրա հետ…:

Երբ ընկերուհիներն ուզում էին իջնել, աղջնակը փորձեց ամեն անգամվա պես հետևել նրանց`զրույցների արանքով ճանապարհելու մինչ տները: Աղջիկներն իջել էին, իսկ իրեն բռնել էր ամուր դողդողացող ծերուկի ձեռքը.

-Ուր~ , այ աղջիկ, թող էրեխեքը գնան տուն…

Աղջնակը, զգալով իրենից խլված անպաշտպան երջանկությունը,թաթիկներով փակեց աչուկներն ու անձայն քար արցունքները գլորվեցին ցած...

Նստած կինն ավելի ամուր գրկեց պայուսակ-ամուսնուն, ուսանողը մտովի հասավ տանը սպասող խաշած ձվի բուրմունքին, իսկ վարորդը.-էդ լակոտներն ամեն անգամ…

Եղբայրը հռհռալով հեծկլտացող քրոջ վրա, մյուս կանգառում ակնթարթով քացի տվեց ծերուկի մաշված հնադմակին ու ցած թռավ ավտոբուսից…

4 Ձայն(եր) ]]> <![CDATA[Կյանքի վերանորոգված օրագրից]]> http://hayart.net/story/9675/ http://hayart.net/story/9675/ Sat, 24 Mar 2012 09:36:40 -0500 LevonShahnur Ժամանակակից արձակ http://hayart.net/story/9675/
Դեկտ.03
Նախաբանի պես մի բան, որից խուսափելն ավելի ճիշտ է…

Ինչքան էլ սա նման լինի նախաբանի, ամեն դեպքում կարիք չեմ զգում տրամադրելու որևէ մեկին`մի պարզ պատճառով, սա կտակ է մահվան մահճում պառկած մի երիտասարդի,ավելի ճիշտ գամված, որովհետև արդեն բավականին թույլ եմ քայլելու համար`անբուժելի հիվանդությամբ…Գուցե խղճացիք կամ հետաքրքրությունը տեղի տվեց (երկրորդն ավելի հավանական է), սակայն ամենևին ինձ չի հուզում.ես գնում եմ սրբագործված անհայտություն,դուք մնում եք անհայտ հայտնության մեջ…

Ներքին մղումն է կամքս հայտնում ձեր աչքերին, իսկ ավելի խելացիներին (ոչ խելքով, այլ սրտի տեսքով) աչքերից ներս կթափանցի, ինչ ուղի էլ, որ բռնի,իմ միակ, ներեցեք միակներից մեկն է,որովհետև մարդ չունի միակը ոչ մի վեհ զգացմունքի մեջ`տեսնել կարողանաք ձեզ իմ միջոցով: Հարց կծագի`իսկ ինչու? հենց իմ և ոչ ձեր,կա պատասխան`ես ձեր կյանքն եմ բացված առանց ձգտումների`մաքուր մի կյանք…Ես ոչ սուրբ եմ, ոչ առաքինություններով փաթաթված մեկը, այլ դաշտում թավալգլոր մի մարդ ինչպես և դուք…
Իմ միջոցով, որովհետև Էլ կախման մեջ չեմ զգում ինձ կյանքի գարշահոտ շահատենչությունից,`չնայած գոռոզությունս դեռ սկզբից նկատելի է տողերիս մեջ: Կանխօրոք ասեմ`ենթակա չեմ որևէ մեկի գիլյոտինյան քննադատության առջև գլուխս կախելու`հիմնավոր խոսք է .Բոլորս էլ մեղավոր ենք անցավոր այս աշխարհում., համաձայնվեք`էլ ինչու չասեմ էն,ինչի համար ամեն օր նայում ենք մեզ հայելու մեջ…
Ինչքան էլ նկարագրենք և որքան էլ խորանանք մարդու ճանաչողության Դոստոևսկյան ծալքերում, մեկ է`մարդուն ոչ մեկը չի կարող պարզել բացի Աստծուց և Սուրբ հոգուց, որը հենց ներքին ինքնաճանաչման զգացողությունն է հայտնի, բայց և անհայտ թողնված…Դա անկարելի է վերնագրել կամ վերծանել մարդկային մտքի ու լեզվի…Բավարարվենք այս երկարաշունչ ինքնաարդարացման սկզբունքով, որի նպատակն էր.-Ես ուղղակի պատմում եմ ինձանից:

Նախաբան`նախ բանն էր և բանն է Աստված…

Դեկտ.04
…Այսպիսով`քիչ բնութագրեմ ինքս ինձ: Գտնվում եմ պատանեկության ու երիտասարդության կիզակետում: Բարդ տարիք է.դեռ չեմ կողմնորոշվել մնամ պատանի լինեմ երիտասարդ, թե ծերանամ անմիջապես`միանգամից: Դուք երևի ընտրել եք, որովհետև բոլորն են ընտրում այս երեքից ու ամբողջ կյանքում մնում են դրանցից մեկի մեջ…իսկ ես ժամանակ չունեմ արդեն անգամ խաչբառ լուծելու համար պրոֆեսորս կասի.-Դու ժամանակ չունես…: Հասակս, միջին և մնացած հասակների նման ,ես նույնպես ներշնչում էի, որ երկար մարդիկ հիմնականում լինում են մի քիչ անխելք, իսկ ահա միջինները եղել են լուրջ ու հայտնի մարդիկ.դա էլ անցավ մնացած սին պայքարների նման…
Դեմքս նռան գույնի`կարճ ասած հայկական լեռնաշխարհի տղամարդկային քար ու ժայռով պինդ մռութով: Ծիծաղս եկավ`պատկերացրեք արտասահմանցի մեկը կարդար այս տողերը,հաստատ ցանկություն կառաջանար տեսնելու նման մեկին, ինչն էլ հեշտ կլիներ անգամ Գրենլանդիայի հազարավոր մետր սառույցների տակ…

Դեկտ.05-06
…Դադարներով եմ գրում, որովհետև բուժքույրս ամեն րոպե զգացնել է տալիս իր փրկող ներկայությունը, որը ոչ այլ ինչ է`քան ծանոթ-բարեկամներիցս փող մուրալու բարդ ժպիտի մասնագիտացում: Մենակ լինելուց եմ գրում, իսկ հիմա մենակ քիչ եմ լինում: Միշտ մարդիկ են գալիս ու հանդարտորեն նստում են կողքիս. դա ինձ նյարդային շարժումներ է հաղորդում: Մեկի հոգսաշատ միտքն է իրարով անցնում`պահարանի գաղտնարանում կնոջ կրծկալի մեջ թաքցրած գումարն է գտնում ու հազար անգամ տոկոսով բաժանում, հետո հաշվում է ամսական եկամուտն ու այդ պահին ձեռքերը շփելով` ինքնաբերաբար ժպտում է… Մյուսն`օրինակ, ոչ միայն խորհում, այլ բարձրաձայնում է, որ աղջկան չի տա ինչ-որ բանվորի.-Էդ~էր մնացել պակաս,պահել եմ, որ տամ բանվորի…,իսկ ինքն իրականում խողովակակեր մի (լուկ) է: Մեկն ատում է կնոջը`նախազգալով դավաճանությունը, բայց մեխով խփված ու բետոնված տախտակի նման մնում է անկյունում գցված,անտեղյակ մի դեմք…Նրանց հանգստացնում է այն միտքը, որ էլ պետք չի գալու իրենց օժանդակ այցելությունները: Արդեն շատ մահացու դեմքով հասցրել են խոսել իրենց անբարենպաստ պայմանների մասին: Ինձ, այսինքն իմ առողջության համար ,գումար էր հարկավոր արտասահման մեկնելու`բուժումս բարելավելու համար, սակայն դա էլ անցավ մնացած սին պայքարների հետ…

…Ներուժ չկա, ինքս ինձ ըմբռնելու հոգի չկա…Եթե անգամ նվիրեին .կյանքի շաանս~. կոչվածը, ես կմտածեի ինչի համար?, որ հաղթած քուն մտնեն, թե հեռուստաէկրանով հաստածավալ եթեր ունենան տրամադրված բարերարի օգնության մասին ու այդ ամենն էլ շաատ խղճուկ երանգներով`անտաանելի~ խղճուկ տեսքով նմանակեն ինձ հիվանդությանս մեջ ու այդպես պատմեն իրենց բարության մասին և նսեմացնեն, ոչնչացնեն Վերածնունդս…Աստված իմ, պետք չի այդպիսի օգնություն, ավելի լավ է թաղվեմ իմ մեջ, քան թե մինչ մարմնական անկումը մեռնեմ հոգեպես…
…………….
Ճղճղված թուղթը ականատեսն է հարազատ կոչվածներից մեկի գալու: Եկել էր զուտ գործնական նպատակներով: Վերցնելով իր ուզած ինֆորմացիան ու պարապած լինելով կյանքի պարագաներում`փորձում էր արհեստավարժ կերպով ,օրանգուտանի կոկետությամբ ցավ ապրել իմ հիվանդությամբ, կարծես մեղքի մեջ թաղված անապատում չորացող սատանայի լացող սիրտ էր հայտնաբերել…

Դեկտ.13
…Տեր իմ Աստված: Այսօր առավոտ ծեգին`նոր կարմրող արևի հետ վեր թռա սպանիչ ոռնոցից, որը գալիս էր կողքի պալատից: Ավտովթարի հետևանքով ջախջախված մի երիտասարդի մայրն էր: Ուշքը գլխից թռած`արցունքները մազերի վրայով ճչում ու չէր գտնում որդուն: Խառնաշփոթ վազվզոց էր.մահը խցկվել էր ուղիղ տղայի սիրտը…
Մի տեսակ .զզվելի. կաղկանձ էր `աննկարագրելի ու անպատմելի, մայրական ձայնի հետ ինչ-որ անտես ուժ էր թափանցում լսողից ներս,արթնացնում դեռ վաղուց մեռած Աստվածահաճո մտքեր: Մի պահ ներսումդ սատկում են փրկվող ժողովրդի ձուլած հորթն ու սին կուռքերը, մի ակնթնարթ: Հետո նորից նույնության մեջ գտնում ես փափուկ բարձդ ու մտածում ես մորթոտված կենդանու փամփլիկ բմբուլների մասին…

Դժոխք?...Դանթեի Աստվածային կատագերգությանը պակասում է միայն մի սյուն կամ բացվող պատկեր`դա լույսն է, չնայած դա էլ կա, որ հասկացնել է տալիս իր պահանջը…Գրքում մղձավանջային խորը ճշմարտությունն է, իսկ իրական դժոխքն այստեղ է`վառ լույսի մեջ, երբ բարելուր արևի ճաճանչն ընկել է սրտիդ վրա, բայց դու լսում ես մոր գազանասպան ճիչը…

Երբ դրախտային լուսավորությամբ ու քնքուշ ժպիտների մեջ(որոնք կիսատ են մնում նույն ձայնից), լսում ես դժոխային ճարճատուն մոր ձայն,մկաններդ լարվում են, մարդկային բոլոր ծակոտիներով կլանում ու ապրում ես նույն ցավը, բայց երբեք որդեկորույս մայրական տենչ…

Հետո թուլանում ես, այսինքն ,լարվածությունդ տեղի է տալիս խորհումներին ու շարունակում ես կիսատ միտքդ բարձի մասին`արդեն պատկերացնելով կացնաթռիչք բմբուլավոր կենդանու`օդի մեջ օրորվող տխմար հայացքը,հաճույք ես ապրում ու ավելի պինդ գրկում նույն Բարձը…
Մտածում ու մանրացնելով Ադամյան կյանքիդ խնձորը,քերելով մեղքի կեղևը,մնում ես միայնակ, իսկ ուր են ընկեր-բարեկամները? : Նորից կպցնելով խնձորին քերածդ կեղևները` գտնում ես նրանց.-Ահաա~ և դուք սիրելիներս…:

Ու էլի մտածում ես մինչև դրախտ-պարտեզի սահմանը…Ամենի մեջ ագահություն`հոշոտվում ես գիտակցումից, մանավանդ էս տեսակ աղքատիկ երկրներում անտանելի չափերի է հասնում մարդկային մամոնապաշտությունն ու ագահությունը: Ուտում են հորն ու մորը`ամբողջ ընտանիքը կապելով չաղացնում են ագահ դաստիրակությամբ, անգամ ծամծմելով խժռում են իրենցից ծնված երեխայի սիրտը ու ինչի? համար`փողի: Միջից ելնելով հրեշըինքն իրեն հոշոտելով թափանցիկ թաղանթով`պատասխանում է.-Այո, փողն աստված է`փողն է ինձ ամուսնացնում, գումարով եմ սեր կորզում, ու դա ապացուցում եմ ամեն քայլափոխի բամփելով կնոջս սրտի նուրբ լարերին: Փողը ամուր ու ժիր է աշխատում, փողը միակ բարի սատանան է,առանց դադարի մաքուր սեր է խժռում: Կարելի է շատ լիբանանյան մայրիներով նկարագրել մեծազորին, որը հաճախ կյանքիդ հետագա արտոնագիրն է`իրական դարձնող իղձերդ ու հույսերդ, ցեխից դուրս եկած թարմությունդ, սակայն վերջ չկա`վերջն ու սկզբնակետը աշխարհից հետո…:
Ու սկսում են ատել ծայրահեղորեն, հիմնավորապես ու կայտառորեն`հասարակական երթուղու վարորդն ատում է իր ուղևորին և հակառակը`ամբողջ հոգով: Հիվանդն ու բժիշկը, դասախոսն ու ուսանողը նողկալի ձևերով ատում են միմյանց: Պաշտոնյան ու նրա մոտ խնդրանքով մտած քաղաքացին ատում են իրար զզվելու չափ: Ակնթարթով անցնելուց տեսնում ես կանգառում կանգնած մաշված շորերով երիտասարդին ծաղրում են քթների տակ: Ու նա արյունոտ աչքերով ատում է բոլորին ու անգամ իրեն ծնող աշխարհին………

Ներողություն հայցելով թմբլ փողատռզուկից`մի փոքր ավելացում, երբ կանգնես հայելու դիմաց ու նայես փողաձիգ քո մռութին,կմոլորվես փոսիկների լաբիրինթոսից ու այն կքաշի քեզ ներս: Այնտեղ դու երբեք չես կարողանա գնել մռութիցդ բխող խորհուրդը: Հաստատ կզգաս ինչ-որ բան, բայց չես բացահայտի գրված կյանքիդ հավերժություն տանող տառերը: Կտանջվես, կորդոտես`1,05 արծաթով կվաճառվես ինքդ քո մեջ զարթնած Հուդային: Սեփական խիղճդ կայլանդակվի սմքած վրեժից ու այսպես մթի մեջ խարխափելով դու մոմ կառնես շատ ու բազմատեսակ, բայց դա էլ շուտ կհալվի`մինչ աղոթքդ…
Եվ մահվան շեմին կհասկանաս, թե ինչքան կիսատ ես ապրել…

Լեզուն սատանայի շարժվող պոչն է,խոսքն ունի իր բաժակը`դրսից լցվում ու եռալով թափվում է մոր խնամքին, ծեր հոր մորուքին ու եղբոր ուրախության զարթոնքին…Երբեմն շշուկ անգամ դուրս չի գալիս ու գոռում ես, խեղդվում`ասելիքդ տիեզերք է`ծնված անպատասխան լինելուց, իսկ բառեր չկան`չեն էլ եղել…

Դեկտ.21
Աստված իմ, շուրջբոլորդ հարցական կառուցվածքով ես ստեղծել…Ամեն~ ինչ հարցական, որ մնաս Միակ հաստատունն ու անկասկածը…Քեզ ճանաչելու համար լույս է պետք մարդուն, որպեսզի ներսից ճեղքելով արտաքին մեղքի կեղևը միանա Քո աներկբա ճաճանչ ու անթափանց լույսին…

Դիմակաշերտ
Աստծո տեսքով, հողի փոշուց ծնվեց անմեղսունակ էությամբ առաջամարդ Ադամը, հետո Եվան նույն կողոսկրից: Նրանցից առաջ սատանածոց օձն էր ապրում Եդեմի մեջ`երբեմն փոքրերի փորձությանը սպասում են հզորներն անգամ…Սա էլ դարձավ Աստծո ստեղծած հզորներին քաղցր մեղքի մատուցողը…
Կինն ուղղակի դարձավ միջոց`չարն ու բարին միացնողն ու խառնարանը…Չար ու բարու խառնարան դարձած արգանդից ծնվեցին եղբայրները, բարուց`Աբելը, չարից`Կայենը: Եվ ինչպես ձեզանից կլինեն լավ իմացողներ`Կայենն էր, որ հիշեցնելով իր մասին`չարը թարախագնդի պես պայթեց մեջն ու ճանաչեց նախանձը…Փոխակերպվեց եղբայրասպան հանցապարտի.մի դիմակ էլ ավելացավ Աստծո աներևույթ դիմագծին…Կայենի սերմը ցանվեց շատերի խառնարանում ու ծնվեցին տարբեր դեմքեր,նրանց հետ էլ կրքեր բազում`նախանձասիրտ մարդասպան, դավաճան ու ստախոսը ուսված իրար: Անհամար արատներով այլանդակված կնճիռներ առաջացան մարդու դեմքին: Եկան նաև մարգարեներ ու գիտենալով կատարվածը`դեմքները տվին ճգնավորի կեռ ժայռերին.հույսով քերում էին գտնելու Աստծո մաքուր, ճաճանչ`անդեմ լույսը: Արնոտված խավարի մեջ չանգռելով հին մտքերը`ծնկի իջած գույժ լալիս էին.-Տեր Աստված ինչու? թողիր մեզ մեղքի մեջ…:

Տառապանքից հանգած մոմեր…

Գիտնականներն ու գրեթե բոլոր առաջավոր կոչվածները յուրաքանչյուր ատոմի հետ, ամեն մասնիկի, քաղաքակրթության զարգանալուն կից հաստացնելով պատվաստում են նաև խորհրդավոր թզի ծառը`մեղքով պատված…
Ու փրկիչ ժամանակը հասունանում է: Մարդն իր ձեռքով մեղքի փոշին ավելացնում է երեսին: Մանկան երես ,Դու ես միայն ջնջող ուժը արատավոր իմ մեղքերի…

Երեկոյան, երբ վերմակով ծածկվում եմ,Փրկվում եմ…

Դեկտ.31: …Իմ թախիծ հոգում արեգակն արդար բույն դրեց ,ու կարմիր ցոլքերը մազերիս արմատներով հոսեցին ցած,գլուխս զարթնեց ու հասկացա, որ նորից կամ այստեղ ու դեռ ապրում եմ մի ուրիշ տեղ…
Իսկ իմ կյանքից պոկվեց տարին…

Ամանորյա գիշերը, բոլորն արդեն ապրած իրենց ուրախ երեկոն,այցելեցին ինձ նեխած ու փտած դեմքերով: Եթե ուժերս ներեին , կողքիս 1800-ականների մահճակալը ձուլելով երկու եղջյուրի`կտեղադրեի կողքերս ասելու համար.-Ահա դուք այս եղջյուրների նման անբնական ու սառը աճել եք սրտիս մեջ, տանջվեցի ու երկաթով պատրաստեցի սա, որպեսզի ասեմ`նստեք ծայրին ու կորեք~գրողի ծոցը…:

Հուն.11
Առաջ թե? հետ
Յուրաքանչյուր վարկյանն ապրում ենք հեռացնելով ջինջ լույսը,ձգտելով առաջ նայել և ինչ? ենք տեսնում`միգամած մշուշ ու սին հույսեր, որոնք կոչվում են զարգացման թևեր: Իրականում մենք դեռ հետ ենք հնացածից`անցյալներից: Մոռացել ենք նախամարդու`կրակ ստանալու ջանք բերկրանքը, հետ ենք կոպտաբար մանուկին գրկելու սիրուց, մոռացել ենք գազանաբար բուռն սիրով տերևների մեջ խրվելով թավալվելը, հետ ենք առաջին համբույրի գերբնական ապրումներից, հետ ենք նախամարդու ամեն մի պարզ ու անկեղծ արարքից………

Երբ միացնում ես հեռուստացույցը, վախեցնող`կաթվածահար եղած սնկի դեմքով պառավը չտրված հարցին հեզահամբույր կպատասխանի.-Այո~, մենք հետ ենք ժամանակի պահանջներից…, և դա ոճիր չէ: Դու հասկանում ես նրա խոսելու պահանջն ու կարիքը.թոռանը կգրկի ու կհիանա իր ելույթով`առաջին անգամ անձրևից հետո մարդ կզգա իրեն ու ոչ թե սունկ…
Նայենք մյուս տեսանկյունից. արդյոք? նրանք չեն առաջ, որ նկատում են տրորվածն ու մոռացվածը, նկատում են սատանի ծոցում թևածող օձին, ինչն էլ փաթաթվում է մեր կյանքի փիլիսոփայության վրա…

Մարտ.14
Ժամանակն այսպես, ժամանակն այնպես է թելադրում ու վերջ…Մարդիկ հազարամյակներ պայքարել են մի նպատակի համար`Սանձել ժամանակը, գրեթե միշտ պարտվելով, որպես սպեղանի շարունակում են ստեղծել երևակայությամբ լի ինքնավերացնող ապագաներ: Միայն Հիսուսն էր, ով չապրեց առանձին-առանձին, այլ ապրեց բոլորն իրար հետ`անցյալ, ներկա միաժամանակ ու ապացուցեց ապագայի խորհուրդը`Ալֆայից Օմեգա…

Զբաղված եմ մտորումներով ու պայքարներով, հարց է ծագում, իսկ ինչի? դեմ.չէ որ կարճ է ճանապարհս,կարճ ու նեղ է արահետս, որն էլ ժամանակ առ ժամանակ ընտրյալներին է տանում դեպի բացատ, ուր ջրաղացն է եռում, աշխատում: Ջրաղացը մեր հին կյանքի իրականության, որը բոլոր մահկանացուները զգում են, սակայն տրվելով աֆեկտների զորության անզորությանը փքվում ու ամոթի տակ վերցնելով առաքինի արարքներից մեծագույնը`ամաչում են խոսել հավատի մասին, որովհետև կան խեթ հայացքներ.-Աղանդավոր? է, թե ցնդածի մեկը, չէէ~ երկար չարժի մնալ հետը…:

Մարտի 22:
Դարերի, տարիների, ամիսների, օրերի ու կտրտված վարկյանների լռության մեջ ես գժվում եմ, ցնորվում եմ…

Ապրիլից Մայիս ու մնացածի մեջ չգիտեմ, որ ամսում`հիվանդությունս գիտակցած, հասկանալով, որ վերջ կա`մտածեցի, միթե? տարբերություն կա հիմա, կամ հետո: Բոլորին էլ երրորդ սերնդից հետո չեն հիշելու, ու անտես հողը նրա վրա`թաղելու են ուրիշ մեկին ու շարունակ… Թող մոռանան ինձ առանց սերունդ հենց այս օրը ու այս պահին թող վերանամ…

Հոգնել եմ այս հիվանդասենյակից, նրա միջի տխուր լույսից, գիշերային տնքոցներից, մահս ապրած բժիշկների `դռան մոտի հայացքներից, տրտնջացող հիվանդներից, երիտասարդի շարժումներին նախանձամուտ ծեր մարդկանցից, .Ես կմեռնեմ, դուք կմնաք. հիմար խոսքից, հավաքարարի խոշոր խալից, սանիտարի միջանցքներում գաղտագողի սիրախաղից, կողքի սենյակի թունավորված երեխայի վայնասունից ու նույն տեղից իր թութակի ծլվլոցից: Դրսում…հոգնել եմ մեքենայի վերնամասից`տապին, ցրտին հարս ու փեսու ցից տնկված գլուխներից, քահանայի գոռոզությամբ խեղաթյուրված սուրբ խոսքերից, աղանդավոր շատակերի պնդաճակատ ձկան աչքից…Ու վերջ չկա այս ամենին և վերջապես բավականին տանջվել եմ հիվանդության կծող ու սուր`բարդ ցավերից: Շաատ~ եմ հոգնել ու գնում եմ…

Մարտ-ապրիլ-մայիս…
Համակերպվելով Աստծո կանչին` խաղաղ գիշերով վեր կացա անկողնուց ու թաքնագնդիկ ուղևորվեցի դեպի լիճս, որտեղ մի ժամանակ սիրում էի գինի վայելելով մտածել ապագա ընտանիքիս`հեքիաթային երեխաներիս, թոռներիս ու քո մասին, իմ սեր, որ այդպես էլ չճանաչեցի այստեղ, ու հետդարձի ճամփան արհամարելով` գնում եմ կանչը: Բայց չեմ մոռանում ու հոգուս տենչով, արտասուքի գետը ամբողջ մարմնիս օվկիանած անձայն ու լուռ քեզ եմ ասում բազմաթիվը մտքիս նստած ու վերջինը դժբախտ կյանքիս.Սիրում եմ…վերքս` բացված հոսող արյամբ, քեզ եմ գրկում, ում չեմ էլ տեսել իրական լույսով և ով էլ, որ լինեիր…Իմ միակը ճանաչվածների մեջ, ում այդպես էլ չտեսավ երկնող հոգիս…:
Առաջին հարկ…Դուրս եմ պրծնում պահակի`էժան օղուց քնատ աչքից, իսկ շունը կա, միշտ արթուն է իր հաչոցով հավատարիմ հիվանդների երազների պատրանքների ստեղծումին. արդեն կողքիս գռմռում է.-Ուր? ես գնում, մարդ արարած…, այս օրագրից մի թուղթ պատռում ու գցում եմ նրա դիմաց.-Առ~, վերցրու կարդա, ու հանգիստ թող`հավես չունեմ, հա~ լավ հիշեցի, երբ հարբում ես էգիդ հոտից,կամաց բացիր մեծ բերանդ, հիվանդներդ ամեն անգամ անիծում են քո բերկրանքը…:

Նստում եմ տաքսին ու դեպի լիճ…Մի քիչ, մի քիչ, կամաց-կամաց շարժվում ենք…Վարորդը սկսում է պատմել ֆանտաստիկ, դեդեկտիվ ու երբ վերջում անցնում է սարսափներին,ես գլխի եմ ընկնում, որ ուղղակի ուզում է իմանալ գումար ունեմ թե?...Ես մեկնում եմ 10-անոցը: (դև չեմ`ոչ էլ գիշերային մի սատանա): Եվ վարորդը հրեշտակի պայծառությամբ փայլում է քաղաքի լույսերի մեջ ու անցնում է լավ ու բարի պատմությունների, թե ինչպես մի անգամ գիշերով մի շան ձագի գցեց մեքենայի տակ ու անտերը ծախսի տակ գցեց…

Էլ չեմ լսում, մտքով առաջ ընկած սլանում եմ…

Սևից սպիտակ
Այստեղ ես-ս սրախողող նետվեց գետին ու վառվելով չարության վախից` դուրս թռավ…Մնացի վերից տրված մեծ հոգուս հետ…

Արծիվն ասես լող է տալիս ամպերի մեջ`վեհ ու մաքուր սուր թռիչքով…Հետևող հայացքս սահեց ներքև: Թռչունին մեխված, մտքերով ընկած չէի նկատել, որ արդեն երկու քայլ գցել եմ լճակի երեսին: Լիճը, որի մեջ ժամանակին լողանում էին մոտակա գյուղերի երեխաներն ու սիրահարները,հիմա դատարկ է ու խուլ: Երեխաները մեծացել են ու չեն լողանում անգամ տանը, սիրահարները հիասթափված քարշ են գալիս անկողիններում:
Շտապով ետ գցեցի թրջված կոշիկները ու խելապակաս ճիչ թողնելով այս աշխարհին`սուզվեցի լճի խորքը: Լիճը, անկոչ հյուր ընդունողի կերպարանքով,խոժոռվել ու պղտորվել էր…Լռություն տիրեց.լուռ նայում էի լճի խորքին, ուր մութ էր կեղեվապատ աչքի լույսից: Լռությունը կախվեց ներքև ու խորացավ: Լիճն էլ ստիպված համակերպվեց ու հանդարտվեց իմ անկոչ մոտիկության մուգ տագնապին:

…Մարդը գտավ ներսի մարդուն, այնտեղ տեսավ իրեն նայով երկրորդ կեսին վաղուց փնտրած`իր նախահայր հողից ծնված Ադամարդուն: Մարդու ձեռքը ,կողքից մի ուժ դողդողալով ,ուզեց ներսը իրեն նայող այդ քանդակից: Զգաց ջիղը նախամարդու, հայր Ադամի անմեղսունակ զարկերակը խփվեց լարին հիշողության…Իր ողջ կյանքում ինչ? էր ապրել ու դեռ ինչքան? ապրել է պետք…Ադամամեղք կես խնձորը ճաշակել էր, մնացածն էլ կորոնի`կրծոտելով ամեն օրից կճաշակի…

Կյանքի շեմին դուռը բացված, ետ գնալու ճամփան մութ է`դատապարտված ներքին ձայնից, բայց հաճելի…Իսկ առջևում տարածություն, որն էլ արդեն օր-օրի հետ վերանում է գերմարդկային հայտնություններից,կատարյալին հասնելու ծամածռված ձգտումներից…

Ժամանակին ամեն ինչի հավատում էր ,ժամանակին, որովհետև չկար սկզբնակետ,որից սկսեր: Ու հավատաց մարդկային ձեռքով բռնած ու բերանով կրծած խնձորներին`սուտ խոսքերին…
Ինքն էլ ծնվեց բոլորի պես դարերից եկած խաբկանքի մեջ: Ապրեց սերը մաքուր կոչված, սակայն դա էլ անհետացավ բառերի պես,ցնդեց երկինք աղոթքի մեջ, մի պահ միայն նա գոյացավ իր խորքերում Ադամարդու մաքուր դաշտում, հետո զատվեց մյուսների պես ու դուրս վանվեց հիասթափված արցունքի մեջ…

Խորհեց մարդը բնության մեջ, զգաց գոյը անմահության`իր մեջ ապրող անբաց մի բան, ջղաձգվեց..Ոչինչ չկա…մարդ միշտ միայնակ է ինքն իր ներսում, որոնում է միակ կեսին `իր նմանին ,հոգում ապրող Ադամարդուն…, ոչ թե պատճառ, այլ ընթացքից դուրս ու հետևանք`փուչ ու տարտամ, որ ծնվում են ամեն վարկյան…Քաոսի համար ստեղծված ճամփեք, բոլորի մեջ էլ նույն ճիչն է տարբեր գույներով, ու պաշտում ես քո կեղևը, գիտակցելով, որ մենակ ես դու այս կյանքում, կորոնես ներսիդ Աստծուն ու հավատաս միայն նրան, ով անուն չունի, որը քո մեջ է, բայց կծկված ու կուչ եկած…

…Դուրս թռչելով խորունկ լճից`շունչ քաշեցի: Մահը միշտ կա`մեծ հարուստից վերածվելով մուրացկանի, ազատության գիրկը վազող ավազակից`ցմահ բանտարկվածի մահը միշտ կա, ուրախության թեժ պահերին`սիրտդ վազող տխրությունից ,մահը միշտ կա: Պետք է ապրել…

Ու որոշեցի մահվան համար էլ մի կոտոշ պատրաստել`այս պահին հոգիս գրկող վառ աստղերից, լճի սառը ու հաճելի սրտիս վրա հոսող շիթից, կողքիս միայնակ, բայց արդեն ընկեր դեղնատերև այս ծառերից, ահա հեռվում գայլակերպ այս կենդանու ինձ հոշոտող աչքերի կյանքի փայլից, բնությունից ու ամենից: Պատրաստեցի ու կանչեցի մահվանն այստեղ և խաբվելով`նստեց ցից կոտոշին, իսկ ես լճից նոր դուրս եկած, մի քիչ սրթսրթալով իմ կյանք մերկությամբ`հռհռացի նրա պոռնկամիտ վայնասունից…

.Սկզբում կյանքը,հետո նոր մահը զզվելի մտքերով այցելեց ինձ, սակայն դա էլ հաղթվեց մնացած փուչ պայքարների պես…: Ու նորոգված Կյանք առ Աստված:




4 Ձայն(եր) ]]> <![CDATA[Հավերժ երազ...(հրապարակված անճշտություն էր տեղի ունեցել)]]> http://hayart.net/story/9141/ http://hayart.net/story/9141/ Mon, 19 Mar 2012 11:43:44 -0500 LevonShahnur Ժամանակակից արձակ http://hayart.net/story/9141/
Աղջիկը`մոր անհանգիստ ձեռքով բացված դռնից ու հոր`գրպանում հեռախոսին դաշնակահարի ցնցվող մատների ուղեկցությամբ`ներս մտավ սենյակ:Սեղանի հետևում`ծուռ դրված ակնոցի խորքում`բարձրացավ մշտաբան պրոֆեսորի ժպիտը.

-Սիրանուշ Աբգարյանը դուք եք?, պարզ է…Իսկ դուք երևի ծնողներն եք?

-Այոո…

-Բարի…Հետազոտելուց հետո ընդհանուր այն եզրահանգմանը եկանք, որ մի կարճատև վիրահատություն պետք է անցկացնել:Ասեմ, որ բացարձակապես անհանգստանալու պատճառ չկա: Կարելի է ասել, որ ամեն երրորդ մարդ ենթարկվում է այդ բուժմանը…

Եվ բժշկի սուր աչքով նկատելով մոր`անխռով ձեռքի մեջ խցկվող եղունգը`շարունակեց.

-Հավատացեք, տիկին, լուրջ բան չկա…ընդամենը քթի միջնապատն է վնասված: Դա տևելու է առավելագույնը քառասուն րոպե…

Մայրը շոյելով աղջկա վարսերը`արթնացող մայրական բնազդը զսպելով `հանգիստ ասաց.

-Իսկ երբ? եք նախատեսել վիրահատման օրը…

-Որքան շուտ, այնքան ավելի վստահ կգործենք…Պատրաստվեք երկուշաբթի օրվա համար`այսինքն վաղը չէ մյուս օրը:

Սենյակից դուրս գալով սկսեցին իջնել ներքև: Երբ վերջին աստիճանից ցած իջան, աղջիկը, խախտելով ծնողների պայթող լռությունը, ասաց.

-Մի~ մտածեք`չեմ վախենում…

Հայրը, կոկորդում պահելով տղամարդկային արցունքի գունդը`դուրս հանելով հեռախոսը զանգեց հենց առաջին պատահած համարով…Իսկ մայրը պատասխանեց.

-Գիտեմ…դու իմ փափուկ ու իմ անվախ աղջիկն ես…

Վիրահատման օրը եկել էին գրեթե բոլոր ծանոթ-բարեկամները,իսկ ուսանող ընկերներից նկատվում էր ներս հալվող ջրով Տարոնի աչքերը…

Սիրանուշի ու այս տղայի միջև երկու տարվա ընթացքում փոխանակվել էին կիսածիլ սիրո մտքեր ու անզուսպ հայացքներ:Երկուսն էլ գիտակցում էին,որ մի օր առանց ավելորդ խոսքերի`բռնելով իրար ձեռք կանգնելու են երջանկության հրավիրող շեմին…

Աղջկա ճակատին հպված մոր թեթև համբույրը մինչ ցավազրկումը մզզացող մաշկի տակից քոր գալով հիշեցնում էր իր մասին…

Քնաբերը ներարկվել էր: Սիրանուշը մինչև խորքը խաղաղվեց ու բժիշկները սպիտակված`իրար մեջ ձուլվելով մշուշվեցին…Հետո բոլորը ջնջվեցին`վերջում պարզ նշմարվեց Տարոնի դեմքն ու անջատվեց հոգին…

…Կապույտի մի թև պոկվելով ցած հպվեց աղջկա կիսաբաց աչքերին,ինչը միանգամից արթնացրեց քնատ հոգին: Գլուխը շրջեց կողքի, ուր փռված էր անգույն անապատը: Երբ ոտքի կանգնեց`դեռ օրորվող առաջին քայլի հետ դուրս աճեցին անթիվ անհամար գույներով ծաղիկներն ու կանաչ ծածկը հոսեց ոտքերի տակ, իսկ ծառերն ամեն նոր քայլի հետ կլորվելով ու միահյուսվելով`բարձրանում-փարթամանում էին…

Հոգին առաջին անգամ ազատ էր. չկային հեռավոր ու տանջող մտքեր`ինչու, եթե, ինչպես ու նման բզկտող շաղկապներ: Բացարձակությունը լցվել էր ներսը`հենման կետ չկար:Հոգում, մարմնում ու մտքում միայն թռիչքի ծփանքներ էին թևածում:Սիրտը հաճելի զգացողությամբ արագ-արագ բացվում ու փակվում էր…Սավառնող հոգին իր գոյությունը զգում էր մի տեսակ կողքից առանց իրեն հայելու`անսահմանության մեջ անմարմին վիճակում առանց խոցվելու գաղափարի…

Մոտեցավ գալարուն նոր բուսնող հերթական ծառին, որի վրա պտուղների փոխարեն կախվեցին ջրի նման մեծ կաթիլներ:Մոտենալով նրանցից մեկի մեջ փնտրեց իրեն,սակայն արտացոլման մեջ միայն մի երանգ տեսավ գունեղ`երկարուն կամարով առանց որևէ կաղապարի…Հասկացավ,որ դա ինքն է`չկար դիմագիծ, որ այլայլվեր, չկար կեղծից արթնացող դիմախաղ…Այստեղ ամեն ինչ համահունչ էր`առանց տարբերակման ժպիտների ու դիմակների…

Աղջիկն իր երանգով մտավ կաթիլի մեջ, ուր հրաշալի սառնությունը պարուրեց հոգին ու աստվածային նիրհը սոսափվեց անմարմնով…Չկար վաղը, չկար մյուս օր, չկար կյանքից կախված ապրելու բազում թելեր, չկար մահվան սպասման ժամ…

Դուրս գալով կաթիլից`նետվեց հեռվում երևացող ծիածանը, որի գույների ծալքերով անցնում էին իր նման երանգները դեպի վեր ու վեր: Դա մարդկային երազների կացարանն ու հանգստարանն էր…Իրար վրա գրկված գույները մերվելով, հաշտ ու համերաշխ բարձրանում էին միևնույն ուղղությամբ: Իսկ առավոտն ամեն մեկն իր մահճում արթնանալով շեղվելու էին…

Այստեղ չկար ներկայացնող ինչ-որ մեկը…Այստեղ երևույթներն ու անկանոններն իրենք էին խոսում անկեղծ ու բնական…Այդ պատճառով աղջիկը չէր դժվարանում ինքնազգացողությամբ ճանաչմանը…

Հետո սավառնեց ամպերից վեր`ուր տիեզերքն էր ահագնանում: Անքանակ աստղերը փոքրանալով կաթում էին իր երանգի վրա: Արթնացնելով անխոս մի սեր`խորհուրդներ էին ցանում այնտեղ առանց խղճուկ խոսքերի…

Հայտնվեց մի վայրում`ուր սովորական մարդիկ էին`մարմնով ու դեմքով: Այստեղ մեկը մյուսին տեսնում էր նույն այդ տեսքով, սակայն երբ իրենց ուզում էին տեսնել ջրի հայելում, կամ կաթիլում`գտնում էին նույն երանգը`ուրիշ ոչինչ:Աղջիկը սա էլ հասկացավ: Այսպես էր, որպիսզի մեկը մյուսին նայելով`Աստծո դիմային փոսիկների օգնությամբ մշակեր իր մոռացված դեմքը`սիրելով այն`ուրիշի մեջ իրեն գտած ամուր սիրով…

Եվ տիրում էր խաղաղություն…

Երբ փորձեց մոտենալ, խոսել մի երկուսի հետ`պատկերը հեռացավ ու կորավ անհունում…Միայնության զգացումը հանկարծակի կապտեց հոգին…Փնտրեց աստղերին, որոնք նույնպես փայլեցին հեռավոր մի կետում: Որոնեց կաթիլի ջերմացնող նիրհը, սակայն սրանք էլ անէացան: Ձգվելով ուզեց փարվել հսկա ծառերին, բայց դիպչելով փոշիացան...Անապատի կանաչն ու ծաղիկները հոսելով վեր սլացան ու հեռացան…

Եվ առաջին անգամ հիշեց երկիրն ու ծնողներին…Հիշեց սիրո միշտ երազած պիրկ համբույրը ու սլացավ երևացող դեպի լույս մի կետ`ուր կային հենարաններ`սիրով լցված հիշողության վառ պատկերներ…

…Աղջկա ցնցումները բժիշկներին շտապ սենյակ էին բերել: Հայրը կոկորդում պահած արցունքի ցամաք գունդն էր դռան հետևում անձայն լալիս…Իսկ մայրը, ում աչքերը կարոտից արդեն չորացել ու կողքերը տապից մաշկի վրա ճեղքեր էին առաջացրել`աղոթքի բարձրահնչուն անհագ սպասումով`աղջկա ձեռքը բռնած, նվաղած մտքերի մեջ ընտրվածն էր նա կրկնում.

-Սիրանուշ…աղջիկս, արթնացիր…Աստված իմ, օգնիր էրեխուս…

Աղջիկը պինդ կպված թարթիչները մի քանի թրթիռներից հետո պոկեց: Առաջին շարժումը եղավ`երկրին կապող դեռ մնայուն ճակատի մոր հիշեցնող համբույրին դիպչելը…Ներկա հայացքները ներս խուժեցին դեռ փակ խորքը…Բժիշկները արագ-արագ ինչ-որ սարքավորումներ էին միացնում ու անջատում: Մայրն արդեն անզուսպ կսկիծով դեմքը ջնջել էր աղջկա նոր բացվող ափի մեջ…

Հարցերին, թե ինչ? էր տեսել կամ զգացել`աղջիկը միայն հիշում էր երկարուն լուսե կամարն ու առաջանալը դեպի լույսը…

Երեկոյան, երբ նորից հավաքվել էին բարեկամները, որոնց մի մասի դեմքը անծանոթ էին թվում`աղջիկը հարցրեց ուսանող ընկերների մասին,իսկ մտքում Տարոնն էր…

Մայրը կցկտուր բառերի մեջ չկարողանալով կապ հաստատել`ասաց, որ կգան…

Աղջիկը դանդաղ բարձրացնելով ձեռքը, կողքի պահարանի վրայի թերթ-ամսագրերից վերցրեց մեկը…Այս շարժմանը բոլորը դողով հետևում էին, իսկ բառ չկար, ինչ-որ անորոշ մթնոլորտ էր կախվել ներքև…Աղջիկն անփութորեն աչքի անցկացնելով մի քանի էջ ուզում էր կողքի դնել, երբ նկատեց ամսաթիվը`2013 մայիսի…

Անմիջապես նայեց բոլոր կանգնածներին, որոնք գլուխները ցած քարացել էին: Միայն քրոջ փոքրիկն էր արդեն բլբլալով ու թույլ քայլերով այս ու այն կողմ գնում-գալիս…Հանդիպեց մոր զսպված կաղկանձ աչքերին ու կարդաց`ծնողի ցավը երկնքից էլ մեծ.

-Քեզ հետ կատարվածը բացառիկ մի բան էր: Վիրահատումից հետո չարթնացավ գիտակցությունդ…Տարբեր երկրներից եկան մասնագետներ, սակայն այդպես էլ մնացին լուծումից հեռու`ակնոցների հետևում…Կլինիկական մահ կոչվածը սպասել տվեց արդեն…երեք տարի…Խենթանալուց առաջ անցած ու ծեփված սառը պատերին սպասում էի քեզ, իմ աղջիկ…Աստծուն է միայն հայտնի հոգուս բարձրացած քար անկյունները…:

Աղջկա անբավարար հայացքը գնալով ավելի էր լարվում: Մայրը հասկանալով շարունակեց գրել խոսքերը` արդեն ցայտող բուռն արցունքով. -Քո ընկերներն ավարտել են ինստիտուտն ու շատերը ընտանիք են կազմել…Տարոնը բազում անգամ լուսացրեց կողքիդ,սակայն բարձրաձայնած սիրո խոսքը վեր համարեց սպասումից ու գտավ մեկ ուրիշի…:

Աղջիկը քիչ բարձրացավ տեղում ու գրկելով աստղալույս երանգ հոգին`արցունքով ցողեց վառվող սիրտը.

-Մայրիկ, այս բոլորն ու իմ քունը թվաց ինձ մի ակնթարթ…Միթե? ամբողջ կյանքս տեղավորվեց ակնթարթում…

Ու գրկելով տառապախեղդ մոր գլուխը`հասկանալով արդեն ծանոթ նույն Անխոսը`հանգիստ ձայնով ավելացրեց.

-Մայրիկ, հիշում ես? վերջին օրն ինչ ասացի…Հիմա առավելևս.

-ՉԵՄ ՎԱԽԵՆՈՒՄ:

Զգում եմ,որ ապրել եմ Աստծո անհենարան էությունում`գեթ մի վարկյան Հավերժ երազում…





3 Ձայն(եր) ]]> <![CDATA[Ճակատագրի կծիկ]]> http://hayart.net/story/7866/ http://hayart.net/story/7866/ Wed, 07 Mar 2012 05:24:50 -0600 LevonShahnur Ժամանակակից արձակ http://hayart.net/story/7866/

Այս պատմությունը տեղի է ունեցել մի գյուղում,որը հեռու էր քաղաքակրթության կեղևներից ու մարդիկ ապրում էին`սովորելով բնության հրաշքներին հավատալ,ինչպես որ դրանք կային…Այստեղ երբեք ուխտատեղի չէր եղել,սակայն մարդիկ հավատում էին Աստծուն առանց քահանայի կամ որևէ մեկի միջնորդության…Բայց եղավ ժամանակ, և գյուղը ամայացավ ,ու ծիլը, հողից փոքրիկ գլուխը դուրս հանելով, գտավ իրեն մենակ ու զարմացավ,որ ոչ մի մարդ էլ հաճույքով ծնկի չեկավ իր առջև…


…Ավերակ գյուղի անունը Ցամաքակն է:Հարևան գյուղի մեծերը պատմում էին,որ այդ գյուղը պատկանել էր մի ունևոր քրդի, որի մինուճար որդուն առատաժայթք աղբյուրի բերանի մոտ խայթել էր պապակ կոկորդում թույնը նեկտարած օձը ու վերջին ուժերը ծախսելով` սատկել էր մահացած պատանու օղակված ձեռքերում:Մարդիկ ականատես էին եղել ահասարսուռ տեսարանի`տղան դեղին թույնը դեմքի երակներում նայում էր օձի սառը`դեղնած զույգ աչքերին…Հայրը պատառոտելով օձի մարմինը ու գրկելով միակ որդուն`հրամայում է անքանակ ոչխար ու գառ գետին գցել մինչ կփակվեր սրտի վերքը:Եվ բոլորը կիսատ թողած հույս,տառապանք անցնում են գործի:Հավաքվելով` լաց ու կոծով կուտակելով իրար վրա բուրդը խցկում են արյունոտված սառնաղբյուրի ակը ժայթքուն ու փակում են հուր հավիտյան մահը բերած կյանքի ջուրը:Քրդերը քոչեցին անիծված աղբյուրի մոտից,ու երբեմնի ավետյաց տեղանքում մինչ այժմ ծործորում է ջրի շիթը…Աղբյուրից քիչ այն կողմ`բլրակին իր շքեղությամբ աչքի զարնելով մնաց մենավոր մի գերեզման…


Այս դեպքերից հետո կողքի սարերի խոյաթռիչք լանջերի վրայով անցան բազում տարիներ:Իսկ գյուղում արդեն ապրում էին նոր ընտանիքներ:Գյուղին մոտիկ միակ աղբյուրը փակ բերանով Անիծվածն էր,մյուս աղբյուրը հեռու էր բնակավայրից, և մարդկանց անքանակ`լեղի քրտնակաթիլներին ավելանում էր նաև կարևոր այս հոգսը`ջուր բերել հեռուներից…


Գյուղի Տանուտերը մի հարգարժան մարդ էր`նախնիներից երգով անցած պատմությունը սրտում:Չէր զլանում օգնել չքավոր ընտանիքներին,որոնք այնքան էլ շատ չէին:Տանուտերը հասկանում էր առավոտ,կեսօր ու երեկոյան ջորիները կուժ ու կուլա բարձած մարդկանց իրեն նայող թախծաժպիտ ասելիքը…


Երբ տարիքը,ներսի բոց կրակը թուլացնելով կախվել էր հասունացող կնճիռներից,նա մի օր զարթնեց կողքի բոթոցից ու իմացավ,որ հղի է կինը…


Տանուտերի հոգին զարթնեց,կնճիռները տափակեցին…Երկար տարիները սպանել էին բարի հույսը ,ու մեկ էլ հրաշք` հղիացել էր չբեր կինը:Տանուտերը ուրախության պոռթկումից չգիտեր` ում աղոթեր…


Լուրը մրգի զամբյուղի, մի գլուխ պանրի և կահ կարասու հետ անցուդարձ արեց բոլոր տներով,ու անգամ ցախի արանքները մտնելով`տարածվեց կողքի շեներում: Գյուղացիները մտորեցին ու հիշելով կողքի գյուղի բռնապետ աղայի մտրակող պատմությունները`անմիջապես ուրախացան իրենց խաղաղակյաց Տանուտերի երջանկությամբ…


Ծնվեց որդի:Տանուտերը ճոխ խնջույք կազմակերպեց ու բոլորին բաժին հանեց ուրախ սրտից:Հազար անգամ գինով լեցուն գավաթ ելավ ու դատարկվելով գինին հոսեց.


-Ծուխն օջախիդ միշտ վառ մնա…


Իսկ մյուս օրը նորից կարդաց նրանց դեմքին գինուց պապակ նույն պահանջը`ցամաք խոսքը…


Եվ որոշեց խորհրդով դիմել գյուղի մեծերին:Մի պառավ վերջին կես դարը անցկացրել էր լռությամբ`բնության գաղտնիքներին հետևելով:Միշտ նստած լինելով միլիոն տարի արմատացած ծառի կողքը և ձուլվելով այդ կեղևի ծալքերի մեջ`խորհելով նա բացում էր այդ ծալքերից մեկն ու մեկը`ծանր միտքը ազատելով դատողական շղթաներից.հոգոցի հետ ճարը գտած թռչում էր դուրս…


Պառավը վերացկոտ ու հեռվում կորած ջինջ աչքերով լսեց Տանուտերի խոսքերն ու հոգոց հանեց.


-Ձեռք մի տվեք`անիծված է էդ աղբյուրը.մարդու ուխտն է բնության հետ…


Տանուտերի ներսը վազեց հավանության,սակայն ամեն քայլին հանդիպելով նույն պահանջին`կուզը բռնած սափոր ջրին նա վարանեց ու շպրտեց ներսից ձայնող զգացողությանը`մտքում խորհեց.


-Հին բան է դա,իսկ պառավը սովորել է ամեն ինչին խորհրդավոր պատյան քաշել…


Ու հավաքեց ահել-ջահել:Օր ու գիշեր աշխատելով բուրդը քամուն նվեր արին:Բրդից մի մաս գյուղի կանանցից մեկը,մտովի պարապ օրերը տեսնելով,տարավ իր տուն,որ իլիկով մի բան գործի փուչ օրերին…


Աղբյուրի ակը բացվեց,դեղնած ջուրը հոսեց ձորերով ցած ու արթնացրեց հնում թաղված ոստ ու արմատ…մարդիկ, սառած ջրի տեսքից,զուլալվելու հույսեր տվին մեկը մյուսին…


Տանուտերի մինուճարն արդեն պատանի էր, ու փառավորվել էին հաղթ գանգուրները, երբ տուն եկավ թափառող քեռին ու իր հետ բերեց աշխարհի մասին նոր ու փափուկ բազում նորություններ…


Տղան լսելով չէր հագենում ու քեռու ամեն խոսքի հետ ճամփորդելու ցանկությունը ընկնում  էր ականջները,խարսխվում  սրտի երազող ծալքերում…Իսկ հայրը խոսքը բերանում թողեց ու թարս չափելով քեռու վավաշոտ բերանը `դուրս գնաց,ուր ծառի տակ պառավը վատ բան կանխազգալով` տնքում ու փորում էր սև անտես հողը…


Տղայի արցունքը ապտակով չորացնելով`քեռուն ճանապարհեցին այնտեղ,որտեղ անուն չուներ...


Բայց ցավն արդեն մտել էր տուն:Իջավ երեկոն ու չգտան էլ տղային: Հայրը գնաց որոնելու ու ծերացած մի փունջ գլխին ավելացած`վերադարձավ` հետը բերած փոքր մի լուր,որը տղան թողել էր կողքի գյուղերից մի բարեկամի`իմանալով,որ հայրն անպայման կգա իրեն փնտրելու:Ասել էր,որ քեռու հետ է և մի քանի ամիս հետո կվերադառնա…


Տարիներ անցան. չկար որդուց ոչ մի լուր ու հիմա էլ գյուղացիներն էին խուսափում հանդիպել Տանուտերի արթուն աչքին,ցավից որդնած ու թառամած պապակ սրտին…


Առավոտյան պառավի թարմ հոգոցի հետ`կարոտ սրտով հոգին փչեց Տանուտերը…


Նորից անցավ ժամանակը`իր հետ բերելով նույն աղբյուրի դեղին ջրով ևս մի ծաղկած գարուն…


Տանուտերի կինը արդեն քանի օր ամեն առավոտ դուրս գալով տեսնում էր թևերը թափահարող,անհանգիստ մի ագռավի ու ձեռքի հացը գցում էր այդ ագռավին.


-Գնա,թռիր,գուցե մի օր որդուս տեսնես,բախտս լալով մի լուր բերես պանդուխտ դարձած իմ մինուճարից…


Օրերն անցնում էին,իսկ մայրը հալից ընկած քարշ էր տալիս գոյությունը անօթևան…


Ու երազով այցի եկավ ամուսինը`գլխի վրա երկու դատարկ խոռոչներով,իսկ աչքերը ձեռքերի մեջ սպասումից կուրանալով լուռ լալիս էին.


-Աղբյուրի ակը իզուր բացեցի…


Մղձավանջից կինն արթնացավ:Սենյակում լիրբ դատարկություն էր:Որդուն կանչեց`լռության մեջ ի պատասխան կռինչ լսեց նույն ագռավի:Կինը, ցնցված գիշերային այդ գույժ ձայնից,լամպի խամրած լույսի ներքո գտավ քարը կապտականաչ,որն իր հետ բերել էր ճանապարհորդ եղբայրը ու դուրս գալով`նոր ճառագող լույսի ներքո քարը նետեց այդ ագռավին.


-Առ~քեզ ,փուչ արարած…


Ու անիծեց ամուսնուն էլ,ագռավին էլ ու աշխարհին` որդուն տարած…


Առավոտյան երկու կնոջ ականջ ծակող վայնասունով գյուղը զարթնեց:Առաջինը այն նույն կինն էր,որ աղբյուրի ակունքից հանած բուրդը բերել էր տուն,պտտելով իլիկը,Ճակատագիր մանելով`շապիկ էր գործել իր սեր որդուն:Որդին, հագին այդ շապիկը, մի համարձակ ձեռնարկ լսեց ներքին կյանքից ու գիշերով նա խանգարեց պատանու գերեզմանի խոր անդորրը:Եվ այնտեղից աչքին փայլեց մի մատանի ու մի դաշույն ադամանդապատ:Այս երկուսն էլ անգին բան էին երբևէ գտած…Տղան քարանալով մի ակնթարթ ծոցը խցկեց գանձերը այս ու տուն վազեց:Եվ պառկելով ձեռքը գանձին`անուշ  քնեց,իսկ երազում սպասում էր վրիժառուն.երկարամատ տղայի ձեռքերը պինդ փաթաթվեցին նրա վզին ու խեղդեցին մինչ առավոտ…Նրա ձեռքերում նույն այդ ուժով անշնչացել էր օձի կյանքը…(Ու այդ օրը համընկավ ողբերգական այգաբացին):


Իսկ մյուս կինը պանդուխտ որդու դիակի մոտ խենթացել էր իր տեսածից…Հովիվները սարի լանջին նոր սահող լուսածեգին հեռվից նշմարելով տարօրինակ ճաճանչ գույնը `գնացել էին այդ ուղղությամբ ու գտել էին տղային ընկած, որի գլխից հոսող արյան մեջ մի գեղեցիկ կապտականաչ քար էր արևի տակ ազդարարում`<<Բնության մեջ կան կապանքներ մահով փակված>>…


 


 




7 Ձայն(եր) ]]> <![CDATA[Հայ-իսպանական սերիալ (Մաս-2րդ)]]> http://hayart.net/story/7802/ http://hayart.net/story/7802/ Sun, 04 Mar 2012 11:33:57 -0600 LevonShahnur Ժամանակակից արձակ http://hayart.net/story/7802/  


 


-Քանի տարեկան եք?


-36…


-Երեեսուն վեց?, ես մտածում էի ավելի երիտասարդ կլինեք…


-Այո,հասկանում եմ`հուսախաբ եղաք ու մտածեցիք.<<Даа,~ամուսնության համար անպիտան մի տարիք>>,բայց, ինչ արած,ճակատագիրն էլ ինձ հենց այս պահին այս տարիքը շնորհ արեց…Հաջողություն...


-Դե~,չէ, սխալ հասկացաք ինձ,ես դա չէի ուզում ասել…դուք գեղեցիկ եք…ուղղակի…


<<Տղան ինչպես բացատրեր,որ հայրը պատվավոր մի ազնվունի,եթե իմանար իր պահած որդին ու 36?? տարեկանի հետ…Անհնար մի բան, նոր քաղած, դեռ թարմ,կանաչ վարունգով հետույք կդաղեր…>>


Իսկ նա արդեն անձրևի տակ լող էր տալիս...Քանի անգամ նույն կասկածը`չթաքնված վախ-զարմանքը`36?: <<Հա,հենց երե~եսուն վեց, ինչ է անիծված է? այս տարիքը…>>:Աղջկա դեմքին սրտի խորքից քերված կաթիլ վազեց ներքև.<<Էլի հետ տուն..նույն հարցերը`հը? Ինչ եղավ, լավ տղա էր? ինչի չուզեցիր, ամուսնացիր ,ուշ է արդեն, ախ~ զզվել եմ ինքս ինձնից ու բոլորից…>>:


Նրա անունը Անահիտ էր,իրականում նա դեռ կույս էր…Ապրում էր սովորական ընտանիքում:Հայրը մարդ էր,արագավազ ձիուց ընկած, ահաբեկված նեղ ժպիտով:Մայրը նորմալ`քիչ լխկված, երկար իրան կծու պղպեղ: Ուներ քույրեր`Գայուշիկն ու չաղ Մարուսը.սրանք տարիքով հետ էին մնացել Անահիտից,սակայն արդեն հասցրել էին ամուսնանալ կարճ ու կարգին պատասխանով.<<Դե ինչ ասեմ,որ էդպես է ամուսնանանք>>:


Անահիտը յուրաքանչյուր տղամարդու ճաշակի մեջ միշտ գտնում էր ամուր տեղը,սիրունատես աղջիկ էր`մինը քնքուշ,իսկ մյուս աչքը պատսպարված,հրեշտակի մորթուց կարված պինդ զրահով`<<Հանկարծ չասեն 36?…>>:


Անահիտի կյանքը դարձավ դաժան խարիսխ նույն մի տեղում,երբ հասկացավ,որ մենակ է ինքն այս կյանքում…Ժամանակին փեսացուները շատ էին.ուղղակի հերթ էր գոյացել իր ուղեղում ու այդ հատվածը կողմնորոշվելու բարդ տարիներ էին.<<Որն? Էր լավը,դե այսինքն որին սիրեր? Այս դանդալոշ շինարարին?`չէէ~ սա կուզ է, հոդվածները թշից կախված`պռես արված ամբողջ դեմքին փաստաբանին?`չէ իմը չէ, օհ~ այս մեկը ճիշտ իմ սրտով `ազատասեր մի երիտասարդ,կոկիկ խոսքով և նուրբ դեմքով,բայց այս մեկը շալվարները չէր կարճացնում(դեռ փոքրից մորից դրված սովորություն):Անահիտը ամեն նրա հետ քայլելուց զգում էր,որ մի բան էն չի ու աչքն ընկնում էր անդրավարտիքին…դե զզվեցրիք հեռու կացեք>>:


Անահիտը մնաց մենակ,բայց ոչ լրիվ.դեռ հայրը կար,մայրն էլ ահա լուսամուտին գիծ էր տանում.<<Էս մեկին էլ ամուսնացնեմ ու պրծնեմ…>>,դե լսել էր կողից-կշտից ասված խոսքեր.<<Հալալ ա քեզ դու բոլորին դաստիրակված պսակեցիր, կարգին մայր ես, բայց էդ մեծիդ ինչ պատահեց? արդեն քանի տարեկան է??...>>:Մայրը այդ պահերին երկար խորհում ու իր ամբողջ կծվությունը ցանում էր սրտի կարմրապղպեղ մոլորակին.<<Ախ~, ոնց անեմ,որ սրան էլ շուտ պսակեմ,իսկ տարիքը?վայ~ գլխիս գար ցավն աշխարհի`36?…ամոթ-ամոթ~ ,որ թողեցի մինչ այս տարիք…>>


Հայրը աղջկա չամուսնացած ուշ տարիքին վերաբերվում էր իր նրբակիրթ գոռոզությամբ.<<Իմ ինչ գործն է ,ահա թերթը, ահա լուրեր և վերջապես սերիալներին պակաս չկա…>>:


Սերիալագետ տխմար հայրը ձայնագրում էր բոլոր սերիաները և ով? կամ ինչը? կհանդգներ այդ ժամանակ խախտել նրա դիտումը`աղջկա սեր? թե?տուն մտած մի փեսացու,կարող է?մահ,սակայն դա էլ նա կընդուներ որպես մի պահ վառ սերիայի…


…<<Իմիջայլոց ,տեսել եք սերիալ նայող խորը դեմքով տղամարդու`ՈՒՇԱԴՐՈՒԹՅՈՒՆ,եթե դեռ չեք ունեցել նման մնայուն զգացողություն,ապա շտապեք, որովհետև Դավիթն ահա Թուր կեծակին`գել ու գազան առաջն արած`վազ է տալիս դեպի քաղաք.<<Սատկացնելու եմ հիմա դրանց`բա ես կռվեմ Մելիքի դեմ ու դուք էսօր սերիալներով ինձ ուրանաք?…>>


Երբ սերիան հասնում էր կաղկանձող`սովամահ սիրո, հայրն անպայման հիշելով աղջկան`ձայն էր տալիս.<<Անահիտ ջան հըն? նորություն կա? այ աղջիկ ջան ,մի հատ լավ տղա չկա էս աշխարհում? արդեն տարիքդ էլ 36?...չէէ, մայրդ ճիշտ ա մեծ ես արդեն,երե~սուն վեց,այ քեզի բան,էդ երբ անցավ…>>


Անահիտը դարձավ կմախք,ականջին էր քեռու կնոջ մաղին ցանած քրթմնջոցը.<<Այ Անո ջան, մեկին չունես? Դեե~ ճիշտն ասա`դու դեռ կույս ես? վույ~ իմ փերի,շատ տափուկն ես…>>:


Քույրերի ամուսինները առիթի դեպքում գալիս էին աներոջ տուն, որպեսզի իրար բոթելով նոր գրազ բռնեն.<<Հըն? ունի մեկին? հաստատ ունի,չես հավատում?դե ձեռդ բեր`ինչի?վրա գառ,նապաստակ,հովազի ձու? Դե լավ թարգի`հի հի հի~>>


Անահիտը զգայուն էր ու տեսնում էր այս ամենը,երբ վերջապես քույրերն էլ թեք նայեցին, որոնց համար չէր խնայել ոչ մի արցունք, նա սարսափից ոչնչացավ ու որոշեց.<<Ամուսնանամ, ում հետ լինի կամուսնանամ, միայն փախչեմ ,,փախչեմ ես այստեղից…>>


Հրեշտակը,որը այնքան էր թառել Անահիտի հոր տափակ գլխին ու նայելով սերիալները դարձել էր Դև,մոռացել էր պարտք ու խոստում Աստծուն տված.<<Այս աղջկան մի փեսացու Տեր կգտնեմ…>>:


Սա լսելով` Անահիտի մտքում դրված որոշումը ոտքի թռչեց ու զանգ տվեց միանգամից ընկերներին:Լուրը եկավ կայծակի պես`մտքով անտես.<<Իսպանիայից քեզ է դիմում Խոսեն բարի:Ես`Դոն Կիխոտի Փառավոր ավանակի պահապանս, գտել եմ քո փնտրածին`կարգին մարդ է ,հեշտ համբերող մի էակ է,սակայն մի բան ինձ է տանջում` նա իսկապես 36? ու դեռ կույս է?…>>


Պատասխանը չհապաղեց.<<Հայաստանից քեզ է դիմում այստեղի բոլոր հիասթափությունների առջև ապուշ ժպիտ պատկերող Հայագետ հրեշտակը:Սիրելի ընկեր հասկանում եմ զարմացած ես,բայց ինչ արած այստեղ ընդունված է`կա հայր,կա մայր և եղբայրներ`ամուր կապված մի մեծ պատիվ:Ձեր մոտ գիտեմ ինչ վիճակ է և խնդրում եմ մի հապաղիր ու մի քիչ էլ մեզ պարգևիր ավանակիդ ազատամիտ գայթակղություններից…Հոգնել եմ ես չասված խոսքն ու արբած կիրքը նրանց դեմքին կարկատելուց…>>:


Եկավ Բաղդասարը,որին հայրը հարմարեցնելով Իսպանիայի հնչյուններին,դարձրել էր Բաղուտինյո…


Ծանոթացավ ընտանիքին, համառորեն Իսպանական ցուլ ժպիտով նա բթացավ Անահիտի գաղտնախորհուրդ պինդ աչուկին…


Սփյուռքա~հայ~ `այ քեզ բարիք, հայրը արագ գերանդիով սափրեց հորից թողած բեղ մորուսը, մայրը կայտառ թռիչք արեց ու նվաղեց հարևանի բարդ կրծքերին.


-Տեսար~ ազիզ`բախտս բացվեց`կոֆեն դու դիր,բան հիշեցի հիմա կգամ…


Ու վազ տալով նա տուն մտավ.<<Անահիտ ջան ,ես քո մայրն եմ`ինձ ճիշտն ասա,իրոք ,կույս ես? չէէ~մի խոսա ու ինձ լսիր,այդ վտանգից փախուստ էլ կա,դարման գիտեմ`աղունիկի դեռ թաղանթով ձու կտամ քեզ…>>:Եվ մայրը, սամուրայի թուրը կողքից հանելով ի հավաստում իր խոսքերի,մի զարկով կտրեց աջ ձեռքի բթամատը…


Անահիտը այս տեսնելով վերջնականապես իրեն մեխեց իսպանիայի հեռու ափին դողդողացող հիմար կյանքին…


Անահիտին բաժին հասավ իսպանական ջրոտ լեզվով կիսատ-պռատ առաջարկը:Խեղճ աղջիկը համբերելով օլա-բոլա ասածներին վերջին պահին սիրտը խառնեց,բայց օգնության հասավ ժպիտագործ Հայագետի կարկատանը.<<Դե սա գոնե չի հարցնի 36?,հարցնի էլ վտանգ չկա մինչ հասկանամ ինչ է ասում`արդ պառաված ես կլինեմ…>>


Ամուսնացան ու գնացին,իսկ քույրերը նախանձելով մտորեցին.<<Տեսար~…մենք էլ պետք ա պահեինք…>>:


 




 



8 Ձայն(եր) ]]> <![CDATA[Խոսող ավազը]]> http://hayart.net/story/7770/ http://hayart.net/story/7770/ Sat, 03 Mar 2012 10:59:58 -0600 LevonShahnur Ժամանակակից արձակ http://hayart.net/story/7770/

Լեզուն կտրած տղայի պատմությունը գրի է առել օտարերկրացի մի պաշտոնյա…


                


Հակոբ պապն արդեն  իննսունն անցել,իսկ հարյուրն էլ ծալելով թևատակի`Նարեկացու ողբերգության մեջ`ամեն առավոտ ճանապարհելով ծոռներին`Գևորգին ու Անդրանիկին, պատվիրում էր.


-Տեսեք, բալեքս ,ֆրանս ու բան չգիտեմ… մեռնիմ ձզի, էն տետրի միջի գրածս լավ սովորած կգաք…


Իսկ գրածը հայոց այբուբենն էր`ամեն տառի կողքը նշված պապի` Արևմտյան Հայաստանի ավեր գյուղի ու թափված երակների անուններով: Այս արյունաուժ այբուբենը Ա-ից էր սկսվում, որն իր մանկության` սարերի հովին վազող ընկերոջ անվան առաջին տառն էր: Թե ինչպես Ահարոնի գլուխը սարում հանդիպած ասկյարները ցրիվ տվեցին ձիերի սմբակներով: Պապը լուրն առնելով վազքից մկանված երբ տեղ հասավ` ընկերն ընկած էր` դեռ տաք զարմանքը դեմքին, իսկ կողքին արյունոտված խոտերը անխռով արածում էին իր պահած ոչխարները…Պապը,կատաղությունից զարզանդած, հարձակվեց ոչխարների վրա ու մեկի հետ փաթաթվելով ու ճզմելով ծով խռովքը`գլոր-գլոր աչքերից թափվող արտասուքի հետ իջավ լանջն ի վար…Այն ժամանակ պապը չգիտեր, որ ոչխարը միակ կենդանին է, որ կարող է լիզել անգամ հարազատ մոր արյունը…


Ու այսպես տառից տառ շարունակվում էին հնությունից եռացող հիշողությունները…


…Տարիներ անց, երբ  ամբողջ գերդաստանից ողջ մնացած հորեղբոր և կույր քրոջ հետ մի կերպ  հասել էին Ֆրանսիայի ափերը, պապը հաստատուն մրմուռով, արցունքն աչքերին չէր մոռացել գաղթականների կտրտված ընտանիքների տոհմածառերը փրկած` լեզուն կտրած այն տղային…


…Մհերն ապրում էր գյուղում, և կարծես հեռավոր ձոր ու քարափից հովը բերեց նրան նախնիների ազատակամք խելառությունն… ու մի օր էլ տեսնելով իրենց գյուղի փնթփնթացող Մանուկ պապին, ում գցել էին ցեխերի մեջ`թուրքերի ու նրանց նախրի վրա բարձունքից քարեր գլորելով`յոթ տարեկանում ստացավ Ծուռ մականունը…


Հորից  հիշում էր ճակատին մեռոն վերջին համբույրը, որովհետև հայրը դեռ վաղուց թողնելով ընտանիքը, նրանց պատիվը  Աստծո բարեգթությանը հասցնելով`միացել էր քարափից դղրդացող ֆիդայիններին…


Մհերը մոր արգանդից խոստումնալից լռությամբ էր դուրս թռել`թաց, բայց արդեն խրոխտ աչքերով հետևել Մանուշ տատմոր` դարի պորտը կտրած ձեռքերին…


Բոլոր բարեկամները լեզու չգտնելով այս խենթի հետ`փորձում էին չզարմանալ նրա հերթական գժությունների վրա…Միայն Կարապետ վարժապետն էր գլուխ հանում փոթորկվող հոգուց: Եվ ամեն անգամ հայոց տառերը սովորեցնելիս`տղայի մեջ հետաքրքրություն առաջացնելու համար ջանք չէր խնայում`փորել ու բոլոր ազգային հերոսների անուններն ու նրանց արարքները միացնելով սկսվող տառի հետ`Մհերի միջի կրակին ցանում  էր լեզվի անմար խնկաբույրը…


Մի օր խենթը եկեղեցում անհանգիստ ետ ու առաջ էր գնում` տարված ֆիդայիններին միանալու սուր ու կոտրող մանկապարզ մտքերով: Վարժապետի` տառերը սերտելու մեղմ հորդորներին բացականչեց.<<Եթե ուժի մեջ չէ միայն, ապա ինչու? է Կարապետ վարժապետի ցուցամատը կտրված>>:


Մհերը դեռ չէր ավարտել զայրակաղ ասելիքը, երբ արդեն զղջացող հայոց որդանը պատեց երեսը, որովհետև ամբողջ գյուղը գիտեր, որ դա ուսուցչի հայասիրության ակոսներում` Մահմուդ փաշայի կտրած մատն էր: Իսկ վարժապետը, մնալով անկոտրում, նույն <<ցուցամատով>> սովորեցնում էր հայրենիքի գոյատևման միակ երկնային աղբյուրը, որով մարդկանց աղոթքներում ազգի ու հայրենիքի փափագը բարձրանալու էր մինչ անվախճան գոյություն…ՈՒ հիմա լսելով տղային, մոտենալով գլուխը բռնեց ու խառնելով կռվացրիվ մազերը`ասաց.


-Մհեր ջան, ուժն առանց լեզվի ցամաք լույս է…հայրենիքի պայքարն ու փրկության ձայնը  գոչում են հարազատ լեզվով…մի օր կհասկանաս…


Ամպերի կապույտը իջել էր ցած, ծաղիկների բույրը նստել էր գյուղի տանիքներին…Այդ առավոտ մի տեսակ հրճվալից թմրություն էր իջել ամբողջ գյուղի վրա, միայն լսվում էր խոխոջող աղբյուրի կլթկլթոցն ու միմյանց իրենց երազները պատմող կենդանիների քաղցր խոսքը…


Ամեն ինչ կատարվեց մի կանչով, մի զարկով ու մի հևքով`ամպը մոխրի վերածվեց, ծաղկի բույրը`վառվող մսի, իսկ վաղորդյան թմբիրը խախտեց վայնասունն ու կենդանիների կապված բառաչը: Աղբյուրը լռեց, փշրվող գանգերից կարմրեց ու մթնեց…


Բաշիբոզուկները Մհերի դեռ քնատ, երազագիլ աչքերի մեջ բռնաբարելով`սրով կտրեցին մորն ու երկու քույրերին: Տղան, վայրի գազանի պես շրջանի մեջ վերցված, գոռում,կիսվում ու ոռնում էր…Թուրքերից մեկի հռհռոցից թռած սատանասուրը կտրեց տղայի` տառապանքից խոսքը կորցրած ու ատամներից ճզմված լեզուն.ամեն ինչ լռեց, աստվածային բոլոր կերտվածքները շուռ եկան ու կախվեցին անդունդի վրա…


Ամիսներ անց, երբ մարդկային ստվերները քայլում էին Դեր Զորի սարսափազդու արևահար անապատում`հասնելով մի ճամփաբաժանի, ուր նստած էին լինում լեշակեր թռչունները`հանկարծ ավազների միջից դուրս էր ելնում անմարդակերպ մաշկով մի երեխա ու քաշելով բովվածների թևերից, մեկից մյուսն անցնելով, ճանկռելով նրանց աներևույթ դարձած մարմինը` ինչ-որ բան էր ուզում ասել, մեկ ընկնում ու մեկ ելնում խռխռալով…


Իսկ ստվերները չհասկանալով` քարացած նայում էին խենթին, ով արդեն փռված`գլխով, ձեռքով ու մարմնով լուծվող ավազին գրում էր.


-Դեպի աջ կոտորում են`սպանդ է, դեպի ձախ`արաբների վրաններն են,փախեք~…


Եվ այսպես  մահաթմրի մեջ արթնացնելով կյանքի փոխանցվող շշունջը, Մհերը հայացքով ուղեկցում էր նրանց ու նորից խրվելով անտես ու անհաշիվ` ցավ ավազների մեջ,սպասում մյուս քարավանին…


Ու մանկաբույր գիշերվա աղոթքը իմաստուն ադամամութի մեջ` ձեռքերը բռունցք, բարձրանում էր վեր ու վեր…


-Վարժապետ, դու ճիշտ էիր, թեկուզ անխոս,սակայն լեզուն, գիրը կփրկի մի ամբողջ` արյունից վերածնված հայրենիք…


…Պապը օտարության կռող դարբնածեծի մեջ երբեք չմոռացավ լեզուն կտրած տղայի անբառ պատգամը…


 


 


 


 


 


 




4 Ձայն(եր) ]]> <![CDATA[Հայ-աֆրիկյան սերիալ]]> http://hayart.net/story/7057/ http://hayart.net/story/7057/ Fri, 17 Feb 2012 10:07:13 -0600 LevonShahnur Ժամանակակից արձակ http://hayart.net/story/7057/

                                                            (1-ին սերիա)


Կամոն շրմփացնելով երկաթե թթված դուռը դուրս եկավ: 6-25 էր: Փողոցում դեռ մութ էր,արշալույսը նոր էր ուզում բացվել` <<մարդ-մադա>> չկար բացի շներից, որոնք իրար հետույք հոտոտելով ման էին գալիս, և մեկ էլ Բաքվից` միայն ավելով փախած հավաքարար ամուսիններից,որոնք աշխարհի և իրենց մեղքն էին մաքրում ու մի բան փնտրում ապրելու համար…


-Բարև աշխարհ…


Կամոն անցավ ամուսինների հայացքների ուղեկցությամբ.<<էս անգամ բարև չեմ տալու>>,սակայն տեսնելով ամուսնու` կնոջ մոտ մի քիչ հպարտանալու համար ստեղծված հազը`միտքը փոխեց, բայց էլի չբարևեց…


Քայլերն ուղղեց առաջ,ճտ-ճտ բացեց ու թառեց մեքենայի նստատեղին:<<Սիգարետը վառեմ սկզբից, թե?մեքենան խոդեմ?>>, ամեն անգամ նույն չարչարյալ հարցի առաջ էր կանգնում ու որոշեց երկուսն էլ համատեղել`մի ձեռքով բալանին ֆռռացրեց, մյուսով վառիչը չխկաց:


Մեքենան դանդաղ շարժվեց, մտքերին ընթացք տալով պոկվեց տեղից…<<էսօր կարելի ա խմոտել…>>: Հեռվից կտ-ցրեց ռադիոն.քահանայի տխմար ու լացկան ձայնը առավոտյան սառը հրեշտակի նման շրըխկ~ կպավ դեմքին…Ալիքը փոխեց`Բրիթնի-յի փոքրիկ տուտուզիկն էր զիլ ձայնով բացվում փակվում,թողեց.<<ուտեմ էդ ծծերդ..>>


<<Էսօր ինչ ունեմ գանձելու? հա~ էն բանջարեղենի շուկան եմ մտնելու ու սաղին քաշելու եմ…արա~ էն պառավին էի մոռացել..ոչինչ, սատկած,էսօր սեմուշկեդ շուռ եմ տալու գրկիդ…>>


Կամոն, երբ ծնվեց, հոր ջանքերով պորտը չկտրեցին,այլ երկարացնելով կցեցին պետական բյուջեից սնվելու…հիմա աշխատում էր հարկայինում, գոհ էր`ոչինչ, նայած թե ով էր հարցնողը…


Հայրը ամուսնացրեց իր ընկերներից մեկի չորքոտանու հետ ու Կամոն ապուշացավ…


Սփիրսը վերջացրեց ու նրա հետույքին դհոլ խփելով,դուդուկ փչելով եկան մզմզոցով բայաթիները.<<ախ~ջան…>>Կամոն գլուխը հանեց լուսամուտից ու նմանակելով ոռնաց`<<հայր իմմԷ~ինչուուու~հեռացար~>>: Մայթից կատուն կատվի վրայից շշմած նայեց ու հուսախաբ անելով սիրառատ էգի վայնասունը`կծկվեց նրա պոչի տակ…


Հասավ սիգարետի պես տանջող հարցերից մեկին`ուղիղ գնար թե? ձախով իջներ` Հրազդանի ձորով ճղեր. ու հեծնելով ղեկին`մարմնով թեքեց`<<արա, դավայ էսօր ձորուկով…>>


Ոլորանը վերջանալուն պես նկատեց մթնշաղաղ լույսի մեջ`սպիտակին տվող շարված քարեր…մեքենայի ընթացքը կտրելով`մարմանդ հասավ ու սարսռաց…


Ճանապարհին ուղղաձիգ պառկել էր հնոտիներով մեկը,կողքին շրջանաձև պսպղում էին քարերը`<<էս ով ա~ արա>>, ավելի մոտեցրեց մեքենան ու իջեցնելով մինչև տակ ապակիները`հրճվանքից կախվեց տեսարանի վրա: Կին էր` փռչոտ,ոտաբոբիկ ու կապիկի հետույք հիշեցնող կարմիր դեմքով,որտեղից խորհրդավոր փայլում էին բաց աչքերը…


Կամոն առանց կտրվելու տեսածից`կողքից սիգարետն էր փնտրում և արդեն ուզում էր մտածել մեռելի մասին, երբ կինը համատարած լռության մեջ ճչալով վեր թռավ ու սկսեց հռհռալ անմարդկային ձայնով…Կամոն վախից թռել էր կողքի նստարանին ու նապաստակի անթաքույց դողով բռնված `թրթռում էր:Երբ խելապակաս ծիծաղը խաղաղվեց,Կամոն ,մի ոտքը գցելով ղեկի  մոտ ուզում էր մյուսն էլ անցկացնել,գրեթե ականջի բլթակին լսեց կնոջ ձայնը.


-Տղա ջան, ես քո մայրն եմ…


Կամոն խառնվեց իրար.


-Մամ?,վայ արա մորս արև, թու~, ասել էի հորս արև երդվամ,եթե զարմանալու բան ըլնի…


Կինն ասաց,որ Կամոն դեռ չէր ծնվել,երբ պառկավ հոր տակ,նրա ծնվելուց հետո մի օր հայրը հյուրերի`անկասկած կնոջ կարմիր դեմքին ուղղված խնդմնդոցից զայրացած`մորը փողոց շպրտեց…


-Ոնց, պապան~առաա…


Կամոն ազդվելով պատմածից`ոչ էն ա շարունակեր կնոջը լսել, ոչ էն ա մագի մզմզոցի տակ դարդոտեր…էլի խճճվեց ու մի ոտքը դեռ օդում կախված`ներքին տառապանքով լի գրչով գրեց Հայ Սերիալներից մի քանիսի սցենարն ու դարձավ հայտնի գրող-սցենարիստ…


Իսկ կինն,իրոք, կապիկ էր: Փախել էր եվրոպայից եկած մի գիտնականի մոտից և արդեն քանի օր էր կայֆ էր բռնում մարդկանց վրա: Ըստ լուրերի, վերջինս կապիկին բերել էր ցույց տալու, որ անհիշելի ժամանակներից Աֆրիկայում կենդանիները խոսում էին հայերեն…


 


 


 




7 Ձայն(եր) ]]> <![CDATA[Մեր սերը ձեզ...]]> http://hayart.net/story/7059/ http://hayart.net/story/7059/ Fri, 17 Feb 2012 09:04:49 -0600 LevonShahnur Ժամանակակից արձակ http://hayart.net/story/7059/

 


Հասարակությունը քաղաքի տապից եկել ու թառել էր անտառի փեշերին:Երբ արդեն քեֆներս միլիոն էր,սարերից իջնող հովի հետ օրորվելով`քայլեցի անտառի խորքերը…


Եվ այսպես պեղելով ինձ ու իմ շրջակա բնության գաղտնիքները`քիչ հեռու կոճղին նստած մի ծեր ու կլոր սունկ տեսա:Մոտեցա,բարևեցի:Ծերուկը ցախը ջարդել-դարսել էր կողքին ու կացինը թխթխկացնելով ոտքին հանգստանում էր...հեքիաթի նման մի բան էր,որովհետև ես`քաղաքի զավակս,նոր էի ծանոթանում գրքերում կարդացած հերոսներից մեկի հետ:Սակայն,ի տարբերություն նրանց սիրալիր պահվածքին`իմ ծեր սունկը բարյացակամ չգտնվեց ու բարևիս ի պատասխան`վայրի բնության լեզվով փնփնթաց`երևի բարև…Զգացվեց,որ ծերուկը վաղուց կորցրել է վստահությունը երիտասարդների դեռ չարմատավորված ողջույնի նկատմամբ…Առավել ևս`քաղաքաբնակ…


Առանց խոսքի բռնվելու ցանկության`շրմփացի նրա դիմացն ու լռեցի…Ծերուկի անտարբերությունը տարօրինակ պահվածքից որոշ ժամանակ անց շարժվեց,ես հենց դրան էլ սպասում էի ու խոսեցի. (հետո բացատրեց,որ հանդիպածները <<մշտապես ցին-ցին ատամներն են բացել ու էշ-էշ բարբաջել… դրա համար էլ իրեն հետաքրքրել էր իմ կարճատև լռությունը).


-Պապի ջան,ուզում եմ մի քիչ բնությունից խոսենք…


-Հենա գնա ձեր վիդիոներով նայի, ես ինչ կապ ունեմ…


Սակայն հարցս մտորումների մեջ գցեց նրան:Ես գիտեի հիմա այդպիսի հարցեր չեն տալիս ու սպասեցի…Քիչ անց ուշադիր նայելով բացահայտ մոլորակային դեմքիս`հարցրեց.


-Որ կողմերից են մեծերդ…


Ասացի ու անգամ կարճ նկարագրեցի գաղթի ճամփան, հետո անմիջապես պապիցս մի քանի հիշողություններով կիսվեցի…


-Պապի ջան,գիտեմ որ բնության մեջ հետաքրքիր ու անհասկանալի շատ բաներ են լինում:Տեսած կլինես`մի բան պատմիր կսովորեմ ու միտս կպահեմ,մեկ էլ Աստված գիտի երբ քո նման մարդու հանդիպեմ…


Նրա դեմքի մռայլ կծիկները գնալով բացվեցին ու արևի ճառագայթների վերածվելով խոսեցին`ցավով սիրով ու հիշելով…


-Որեմն լսի`աչքիս տեսածն եմ ասում,ոնց որ ասեցիր:Աստված վկա`ոչ լսել էի,ոչ տեսել, տղա ջան:Անգամ մեր փչան գյուղապետի պատմությունների մեջ չկա նման բան…


Իսկական բնության սեր եմ տեսել`աղվեսի ու ծաղիկի, լսած կաս?, ըհն~քթիդ տակ խնդմնդալու փոխարեն լսի…


…Չեմ հիշում քանի տարի առաջ էր,բայց գարուն էր…Առավոտվա ծեգին դուրս եկա Արաբիս հետ, հիմա չկա կենդանիս, լավ գամփռ էր…հա~գնում էի անտառից ցախ կտրելու:Առաջին կտրածս ցախը բերեցի, որ դարսեմ բացատի մեջ`Արաբիս հաչոցի ուղղությամբ տեսա փախչող երկար մորթի:Աղվես էր:Մինչև կհասցնեինք ուշքի գալ`կորավ էլ հետքն էլ չկար…Ու էսպես ամեն օր:Երբ իջնում էի բացատ`սա փախչում էր:Ես պետք ա հավաքեի,կուտակեի փայտը մինչև թոռներիցս մեկը կգար քաղաքից,որ օգներ իջեցնեինք գյուղ:Սկզբում մտածեցի երևի ձագ ունի պահած ու էլ ծակ ու ծուկ չթողեցի ման եկա,բայց ոչինչ չկար:Հետո խելքս աշխատեց,եթե ձագ ունենար բնազդով առաջին սպառնալիքից հետո կտաներ`էդ հաստատ:Քանի գիշեր մտածում էի, թակարդ էլ դրեցի թարմ մսով,ոչինչ չօգնեց:Վերջը թոռանս հեռադիտակը վերցնելով լույսը բացվելուն պես ճանապարհ ընկա…


…Աղվեսն ապրում էր մոր ու գայլերից մազապուրծ եղած`մորթաձաղկ քրոջ հետ…Մայր ու քույր իրար հետ մրցելու բերկրանքով որսի էին գնում և մրցման հաղթանակը երբեմն այնքան շատ էր լինում,որ մի բան էլ իրեն էր հասնում…Այդ Աղվեսը հեռու էր որսից, նա հենց երազող էլ ծնվել էր…Օրերով թափառում էր անտառում:Եթե անգամ հանդիպում էր գետնամկան,վազում էր հետևից խաղալու նպատակով`հակառակ մկան տրամադրության,որը ծվծվալով հայհոյում էր եվրոպական ազատամտությունն ու ոտքերին ուժ տալով արագ չքվում էր…


Այդ օրը աղվեսը կհիշի և այս կյանքում ու համոզված եղեք`ընդմիշտ…Փնտրող գլուխը կախ,երկար թափառելուց հոգնած`անսովոր աստվածաբույրից խրտնած`վեր բարձրացրեց և մի քանի քայլ այն կողմ տեսավ Նրան…Ծաղիկ էր,որի բարակ իրանը վեր էր խոյացել մյուսներից անջատ, գլուխն ազնվական նրբությամբ քիչ թեքվել էր, իսկ բազմերանգ աչքերը ապրելու կանչով գունեղացած էին...


Աղվեսը քարացավ ու մնաց.<<Այ~ քեզ գեղեցկություն...>>


Սրված քայլ գցելով`վախվորած փորձեց հոտոտել ու չդիմանալով ներխուժաց անսահման կյանքին`հաափչի~փռշտաց:Ծաղիկը նազանքով գլուխը շրջեց նրա այս ու այն կողմ թաթախված թաց քթից…


Աղվեսը ամաչեց գռեհկության համար և հետ ցատկելով խոսեց.


-Ներեցեք,ուղղակի չդիմացա ձեր հմայքին…


Ծաղիկը ձայն չհանեց`առաջին անգամ էր տեսնում իրենով հիացող տարօրինակ կենդանուն:Կողքի ծաղկատիկնայք միայն պատմել էին բարձրահասակ երկոտանի արարածների մասին,որոնք,եթե բախտ վիճակվեր,կարող է մի երջանիկ օր նկատեին իրեն ու տանելով իրենց օթյակները ընտրյալին տեղադրեին ոսկե արքայական ծաղկամաններում:Ասում էին,ջրին էլ քաղցր են խառնում,որ շուտ չթառամի…


Աղվեսը ամաչկոտ շարժումներով ու կեղծ հետաքրքրությամբ անցավ մնացած բույսերն ուսումնասիրելու,սակայն աչքի պոչով հետևում էր անիրական ծաղկին:Ծաղկաբույսերի մեջ կային երիտասարդ օրիորդներ,որոնք վախենալով նրա անորոշ շարժումներից`տզզալով փաթաթվում էին իրար:Տիկին ծաղիկների հովհարներն ավելի լայն ու արագ էին բաց ու խուփ լինում,իսկ պառավները փշերով ծածկված անիծում էին անդուր կենդանուն…


Սոսափյունը տարածվեց շուրջբոլորը ու Աղվեսի միամիտ զարմանքը փոխանցվեց քթի անկարգ փռշտոցների…Ծաղիկին ծիծաղ պատճառեց Աղվեսի տանջող փռշտիկները դադարեցնելու թավալգլոր փորձերն ու այլ հնարքները,ինչն օդ էր հանել հազարավոր խատուտիկների…


Վերջը նկատելով որ արդեն լուրջ տառապանքի էր մատնվում կենդանին մյուսների արձակած անդուր հոտերից`Ծաղիկը կանչեց իր մոտ և այնպիսի անօթևան բույր պարգևեց,որ Աղվեսի տանջանքը մի քանի հազոցներից հետո անմիջապես տեղի տվեց անհագ ծարավի…Կենդանին ագահորեն հոտոտում ու չէր կշտանում:Որոշ ժամանակ անց խաղաղվելով,իր բամբակե պոչով շոյեց Ծաղիկի իրանն ու նստելով դիմացը`չարաճճի թարթիչները կախեց ցած:Հովից էլ հաճելի դող պատեց ծաղիկին:Սիրտը զարկեց բնության անբառ կանչով`գլխիկը պտտվեց,սակայն ուժ գտնելով`խնդմնդացող հայացքների տակ իրեն պահեց որպիսի չգլորվի ու չծռվի զգացումից…


Ծաղիկին գրավեց արարածի գունեղ մորթն ու բնության աստվածուհուց շոյված երկար համբույրակալ դնչիկը: Իսկ աչքերի անմեղության խաղասեր կայծից`հալչեց Ծաղիկի միայնության զգացումը:


Չլսելով տիկնանց հորդորները`չխոսել վայրենի ու անպարկեշտ մեկի հետ`Ծաղիկը բացահայտ մաքրությամբ սկսեց զրուցել կենդանու հետ…


Նրանք մեկը մյուսի խոսքը կտրելով,պատմում էին կյանքից,որի մեջ միայն բնության գաղտնիքներն էին վառվռում…Ծաղիկը գլուխը խոնարհած նայում էր դունչը թաթերին դրած, իրենով հիացող Աղվեսին:Երկար զրուցելուց հետո երկուսով էլ խորը հոգոց էին հանում`ինչքան~բան կար դեռ ասելու միմյանց…


Այսպես ամեն առավոտ,երբ լույսը նոր-նոր տերևների վրայից սողալով թափանցում էր ցած`Աղվեսը իր տաքուկ բնից թռչելով արդեն ճանապարհին էր…Անգամ փորձել էր գիշերել Ծաղիկի կողքին,սակայն Ծաղիկը մի կերպ համոզել էր հետ կանգնել այդ մտադրությունից`ախր բացատի մեջ վտանգը մեծ էր…


Նրանց ընկերությունը արդեն անցնում էր նոր ու անհորիզոն տարածություն,երբ ծերուկը հեռադիտակով նկատեց ծաղիկի մոտ հանգիստ չտվող մտածմունքների միակ ու ճշմարիտ բացատրությանը…Աղվեսն ընկնելով ու վեր կենալով`պոչիկով շոյում էր Ծաղիկի իրանը: Հետո լեզվով խոնավացնելով տապից կծկված նրա գլուխը`հաճույքից ցնցվելով նորից փռվում էր դիմացը:Գլուխը հենելով պարզված թաթերին երկար ու անթարթ`կտրված ներքին բնազդի ձայնից հմայվում էր:<<Ես հասկացա,որ նրանք զրուցում ու փայփայում էին իրար>>-ասաց ծերուկը:


Մի օր էլ ,երբ լռության մեջ ձուլվել էին բնության իմաստուն խոհերին,մեղուների մի պարս եկավ ու բզզալով, իրար հրելով բուրմունքից արբեցած սկսեցին փրկաբեր նեկտարը քաշել Ծաղիկի սրտից`Աղվեսը անակնկալի եկած կարծելով թե վնասում են իր սիրած էակին`կատաղաբար հարձակվեց նրանց վրա:Բայց ատամները չէին բռնում այս մանր սրիկաներին:Մեղուները խելագարի մարմնին ու դնչին հարձակվելով`օդում ժողով կազմեցին:Այդ ամբողջ կռվում Ծաղիկը փորձում էր համոզել Աղվեսին,որ նրանք մեղք չունեն որ դա ուղղակի պետք էր…Ինչի համար`ինքն էլ հաստատ չգիտեր:Միայն տիկիններից լսել էր,որ նեկտարը տանում են երկոտանիների համար…Աղվեսը հոգնելով մահվան սպառնալիքի հասնող խայթոցներից ու նեղացած Ծաղիկի փիլիսոփայությունից`հեռացավ իր բույնը…


Մյուս առավոտ մռութները կախ գալով`առանց բառ ասելու թաթով կլոր շրջան գծեց Ծաղիկի շուրջն ու հպարտ կեցվածքով նստեց նրա դիմաց:Զարմացած հարցին,թե ինչու դա արեց, պատասխանեց.


-Որովհետև դու իմն ես միայն,քո բուրմունքը ցողված է հոգուս վրա ու այնտեղից ամեն առավոտ դու`ինքդ ես արթնանում,բայց երբեք չես քնում…երբեք:Լսում~ես, թույլ չեմ տա ինչ-որ բան մտնի այս շրջանից ներս`դու իմն ես հավետ….


-Խենթացել?ես իմ սիրելի Աղվես:Իսկ եթե գաս ու տեսնես,որ եղել են հանդգնողներ ու էլ այստեղ չեմ?…


-Սուր ատամներովս կկրծեմ,ճանկերովս կբացեմ նրա փորոտիքն ու կդարձնեմ իմ բարեկամ Արծիվներին կեր…


Ծաղիկն ընկավ մտորումների մեջ.<<Իրոք,եթե հանկարծ գան ու տանեն իրեն,ինքն առանց Աղվեսի…դժվար`չեն նկատի ինձ…իսկ ծեր երկոտանին բացի փայտից չի էլ նայում իր վրա…>>


Աղվեսը գուշակելով նրա մտքերը,հեգնանքով ասաց.


-Լավ~հիշեցի, դու արդեն քանի անգամ ու երեկ էլ ասացիր ինչ-որ երկոտանի-արարածների մասին և գլուխդ մտցրել ես որ նրանց? ես պատկանում, էդպիսի բան չկա`մտքիցդ հանիր…


Եվ շուռ գալով կողքի վխտացող փշոտ բամբասանքներին ասաց.


-Իսկ դուք,որ բան ու գործ չունեք բացի վախը ցանելուց`ասում եմ`ձեր պատկերացումները ինչ-որ երկոտանիների մասին փուչ են ու սուտ…


Ծերուկը գյուղամեջ էր իջել տեսածը պատմելու հավաքվածներին,սակայն բոլորը վերագրեցին տարիքի խտացմանն ու չհավատացին նրան:Անգամ հին ընկերները մեղմ ժպտալով ծերուկի խոսքերը մուշտուկի միջով քաշեցին հերթական հիշողությունների ծովը…


Զայրացած հետ եկավ տուն:Սպիտակ թղթին պառավի ձեռագիրն էր.<<Թոռդ ընկերների հետ եկել է ցախը իջացնելու,շատ էին շտապում, գյուղամեջ էիր,ես եմ տանում բացատ,թե կհասցնես արի,բայց գիժ-միժ բաներ նրանց մոտ չխոսաս ամոթ ա`կասեն բիձեն ցնդել ա…>>


Ծերուկի թույլ սիրտը վատ բան կանխազգալով արագացավ:Կանչեց իր հավատարիմ միակ արարածին`Արաբին,ում հետ ժամերով զրուցել էր բնության արտասովոր սիրո մասին:Նրա աչքերի թախծոտ հեռավորության մեջ գտել էր հասկացող ընկերոջը…


Բացատին հասնելով առանց պատասխանելու զիլ ձայներին`աչքերով փնտրեց Ծաղիկին,բայց այնտեղ ոչինչ չկար,բացի ջրալի բարակ ցողունից…Ծեր հոգին դառնացավ ու ձեռնափայտը խփելով գետնին ատամների արանքից մռմռաց.


-Ով? ա պոկել էստեղի ծաղիկը,լակոտներ~…


Պառավը տղաների սառած դեմքերից առաջ ընկավ.


-Թոռդ ա պոկել,սիրած աղջիկ ունի`տանելու ա նվիրի, գոնե ուրախանաս մտածում ես ինչ-որ ծաղիկի մասին`սաղ անտառը էտա էլի…


Ծերունին թափառող աչքերով նայեց պառավին,բայց և շուտ գտավ ընկերոջը ու ձեռքը թափ տալով`խեղդեց նրա մեջ անձայն տառապանքը.<<Եթե իմանա խեղճը, ափսոս…>>


…Աղվեսը վազում էր`հևոցի մեջ խեղդվելով ու նորից թափ վերցնելով:Կողքի տաք ծակոցը ակնթարթ միայն ուղղությունից շպրտեց մի կողմ,բայց Աղվեսը նորից ոտքի վրա էր ու կյանքից էլ թանկ բնազդից այն կողմ տենչում էր այնտեղ…


Հասնելով`աչքին ու սրտին զարկեց ոչ թե գնդակի այրվածքը,այլ դատարկ շրջանակը:Ցավից ու տառապանքից գլորվեց մարաղ մտած որսորդի ոտքերի մոտ`կատաղությունից ատամները վերջին ուժով խրեց`ծակելով անցավ ճտքավոր կոշիկն ու արյան վրեժն առնելով`կարոտած սրտով հոգին ավանդեց…<<Թքել եմ ձեր վրա`վերցրեք մորթիս,բայց ոչ սիրված հոգիս..>>


Այդ ընթացքում ծաղիկը իր լսած ու մյուսների երազած ոսկեգահում`ծաղկաթերթիկներն  էր գետնին ցանում.<<Կարոտել եմ քեզ,Աղվես իմ բարի,էլ չեմ դիմանում…>>


Չօգնեցին անգամ աղջկա նուրբ համբույրներն ու ընտանիքի հոգատար ուշադրությունը…Ծաղիկը սպասվածից շատ շուտ թառամեց ու վերջին խոսքն էր<<Բոլորը ձեզ երկոտանի անաստվածներ…>>:


 


 




3 Ձայն(եր) ]]> <![CDATA[Փաթիլը]]> http://hayart.net/story/6648/ http://hayart.net/story/6648/ Wed, 01 Feb 2012 10:32:22 -0600 LevonShahnur Ժամանակակից արձակ http://hayart.net/story/6648/

Անծայրածիր տիեզերքում իրարանցում էր տիրում: Միլիոնավոր տարիների մեջ անթիվ պատահածը այս անգամ խելքահան էր արել բոլորին: Պատճառն այն էր, որ երբևէ եղած բոլոր ստեղծվածների մեջ ամենափխրունին երկրային ինչ-որ ուժ ստիպում էր թախծել…


Հրեշտակներից մեկը շտապելով խցկվեց անտես ամպի մեջ ու զգալով մոտեցող անիմանալի գոյն` ասաց.


-Տեր իմ, այսօր անցնում էի Քո հրապույր ամպերի վրայով և հանկարծ լսեցի այստեղի համար տարօրինակ ձայներ: Մոտենալով ուշադիր նայեցի և ի զարմանս ինձ` ջրերից շունչ առած մի Փաթիլ տեսա, որը լաց էր լինում, և հարցիս, թե ինչու է այսպես տխուր ու մոլոր և այն էլ այստեղ`երկնքում, որտեղ տխրությունը սկսվող ու տանող ուղիներ չունի,նա պատասխանեց.


-Ուզում եմ գնալ աշխարհ, երազում տեսել եմ մի արարածի այնքան~ քնքուշ ու բարի…


Հետո, Տեր իմ ,մի պահ լռեց ու նորից թախանձեց.


-Ձյունաճերմակ իմ հրեշտակ, դու էլ ինձ նման պարզ ու թափանցիկ հոգի ունես`խնդրիր Բարձյալին թող ինձ ամուր թևեր պարգևի, որպիսզի դիմանամ վայրէջքին`ես պետք է տեսնեմ Նրան…


Եվ պատասխանը դղրդաց ամբողջ տիեզերքով մեկ ու լսեցին բոլորը`բարեհոգի հրեշտակից մինչ անվերջություն.


-ԹՈՂ ԳՆԱ~…


Բոլորը աստվածակերտ աստիճաններից հետաքրքրված աննախադեպ եղածից հավաքվել էին տեսնելու մի կերպ երևացող էակին…


Ամեն մեկն իր խորհրդով ցանկանում էր օգնել այս թախծող արարածին…


Աստղերն իրենց պատրաստակամությամբ Փաթիլին տվեցին իրենց կառուցվածքը, որովհետև լավ գիտեին, որ երկրում սիրում են նայել իրենց…


Քամիներին սանձողը խոստացավ հետևել նրա անվնաս վայրէջքին:


Իսկ Լուսինը երազկոտ լույսի հատիկներ ցողեց նրա երեսին…


Ճակատագիրը լրացնող եռակազմ ծերունին խոստացավ երկրում կարգավորել ժամն ու ժամանակը, ապա բոլորի սպասող զգայարանների ներքո անկեղծացավ.


 -Մնացյալը, թե ինչ կլնի ինձ էլ հայտնի չէ…


Փաթիլը ,ներկաների ուշադրությունից շոյված, սրտանց շնորհակալություն հայտնեց և ուրախ ողջույների տակ սլացավ երկիր…


Ճանապարհին նրան հանդիպող փաթիլները լսել էին տարածված լուրը և հարգալից դիմավորելով, մաղթանքներով ուղեկցում էին նրան…


Փաթիլը չգիտեր ինչպես հայտներ իր ուրախությունը-այո~ ներքև ու ներքև դեպի կյանք ու սեր…


Իսկ քամիները տանում էին նրան ամբողջ մեղմությամբ և արդեն նշմարելով երկրի մանրաշարժը հեռացան…


Ճակատագիրն էլ իր հերթին արեց այն, ինչ որ պետք էր…


Ու մի աղջնակ զմայվելով փետրվարյան գեղեցիկ ու, թերևս, այդ տարվա վերջին ձյունով`վազեց ներքև և զվարթացած սկսեց խենթանալ ու պար բռնել փաթիլների հետ…


Հանկարծ վեր նայեց ու ձյան հավաքի մեջ նկատեց մի լուսափայլ ու տարբերվող փաթիլի և հետևելով նրան`կանգ առավ…


-Ահա~ նա,-բացականչեց Փաթիլը ու անստեղծ` պայթող ուրախությունից մի քանի պտույտ գործելով հպվեց ու գգվեց պարզված ձեռքի ափին…ցանկացավ ասել ու պատմել, թե ինչքան~ երկար է եղել իր վայրէջքը, որովհետև սիրում էր…բայց չհասցրեց…


Աղջիկն իր տաք շնչով համբուրեց մեծ ու հրաշալի փաթիլը…հետո հաճույքից ժպտալով թափ տվեց ձեռքում մնացած ջուրն ու շարունակեց քայլել…


 


 


 




6 Ձայն(եր) ]]> <![CDATA[Անկարևոր բաներ...]]> http://hayart.net/story/6587/ http://hayart.net/story/6587/ Mon, 30 Jan 2012 08:35:05 -0600 LevonShahnur Ժամանակակից արձակ http://hayart.net/story/6587/

…Սովորական աշնանային օր էր: Մարինեն վերելքն էր բռնել բարձունքի: Մտքերը մեկ շպրտելով գետնին անցնում էր վրայով, մեկ կողքերն էր  գցում ,ուր իր հետաքրքրասեր ընկերուհիներն էին պլպլալով բարձրանում: Հետո վերցնելով արդեն ոտատակ տվածը`նորից էր գցում ու լղճորում:


-Մարի ջան ,ես յուրաքանչյուր տարի էս օրը գնում եմ հպարտությամբ, իսկ այս անգամ, տեսնում ես, հիվանդ պառկած եմ. հերթը քոնն է ապրելու հորդ թողած հերոսական ուղին…


Ջնջված մտքերը առույգանում էին հիշելով մոր խոսքերը:


Ամեն այս օրը ավելի էին շատանում խղճմտանքով լի հայացքներն իր վրա, կարծես…


-Իսկ մայրս ինչ էր ասում?...


Խոնարհված գլուխը բարձրացրեց ու մտածեց.<<Այո ,դու ճիշտ ես, մայր իմ, չնայած այդքան տառապանքով ապրեցինք, բայց դա երբեք չխանգարեց ինձ ու քեզ հավատալու հայրիկիս իմաստալից կյանքին…>


Եռաբլուրի ճանապարհին էին. հայրը պատերազմի առաջին զոհերից էր…


Առջևից հաստ-հաստ գնում էր քոլեջի տնօրենը. նրան կողքերից ուղեկցում էին լրագրողները`մեծ ու փոքր…


Բոլորից հետ ընկած ճեղքում էր հոր մարտական ընկերը, որի ծալքավոր կուզը կռնչում էր.< <Օղի~ տվեք ,ուրիշ ոչինչ…>>


Հասնելով տեղ`կարճատև լռության մեջ Մարինեն խունկ պատրաստելով վառեց կրակը ու նստեց տապանաքարի կողքի` կտրված ու մշտալաց կոճղին…


Մի բան փոխվել էր, շուրջը նայեց ու աչքն ընկավ ներկաների վրա.<- Այո ,սրանք տարբերվում են, անցած տարիներին ուրիշ էին մարդիկ, գալիս ու լուռ կանգնում էին: Տարիների հետ փոխվեց ամեն բան: Հիմա գալիս են ու ճգնավորի մեծախոր հազոցներով կանգնում են լրագրողների կողքին հետո հարցազրույցներում հերոսության րոպեներ անցկացնելով` անպայման նկարվում են թերթերի  և հեռուստատեսության  համար և գնում անվերադարձ`տեղը զիջելով մյուս տարվա նորեկներին…


-Աշխարհի կարգն ա էդպես,դու դրանց մի նայի, ինձ ամեն օր դրանց նմանները ասում են ում? համար տղեդ…մի բան իմացի` տղես կռվել ա հայրենիքի ու Անդրանիկի սուրբ ուխտի համար, իսկ ճանապարհելիս ես եմ բռնել ուսերից ու ասել գնա…զղջալու տեղ չունեմ `իմ կամքն ա հաստել էդ ճշմարտությունը…


-Ախ,~ իմ ծերուկ պապիկ, իսկ երբ գալիս ու ջուրդ կտրում էին, դու մուշտուկդ հանելով թքում ու զայրանում էիր.-բա տղես չլներ~ հիմա…ու նրանց ճպոցների տակ աչքերդ լցվում էր…դե ասա աշխարհի կարգն էր էդպես?...


Մարինեն հիշել էր աշխարհից դաղված իր պապին…


Հանկարծ լսեց քիչ այն կողմ կանգնած պաշտոնյաներից մեկի ձայնը, ով երկարատև աստիճանները բարձրացողի ծռված տեսքով ասում էր, որ իրեն կանչում են…


Աղջիկը, դեռ չկտրված մտորումներից ,քայլեց տնօրենի ուղղությամբ, որտեղ մի հրամանով հավաքվել էին նաև դասընկերները, իսկ լրագրողները մեկը մյուսի ժպիտը գողանալով ինչ-որ բաներ էին գրում տնօրենի արագ-արագ թարթող աչքերից…


Մոտենալով նրանց լսեց տնօրենի խոսքը.


-Ահա և մեր Մարինեն, քեզ պինդ պահիր, աղջիկ ջան, դու այնպիսի հայր ես ունեցել, որ բոլորը կերազեյին լինել նրա երեխան…


Եվ ակնթարթորեն շուռ գալով դեպի լրագրողը շարունակեց.


-Ես նորից եմ ասում և չեմ հոգնի կրկնելուց`Մենք պետք է հնարավորություն տանք այս երեխաներին,  ուշադրություն այն շատ պետք է…, օրինակի համար երեկ`երեկ էր չէ? Հա ուրեմն մեր Մարինեին կանչեցի, դե գիտեմ, որ մայրը հիվանդ է, մոտիս գումարը, չեմ հիշում երևի Հազար դրամ էր, դա կարևոր էլ չի, կարմրել ու չէր վերցնում, մի կերպ զոռով խցկեցի նրա պայուսակը…


Եվ խորը հոգոց հանելով `ավելացրեց.


-Ասեցի, աղջիկ ջան, ամաչելու բան չկա, մենք բոլորս հասկանում ենք ձեր վիճակը, չնայած սա մեծ բան չի, սակայն որ ամեն մեկս գիտակցենք ,պատկերացնում եք ինչ կլինի~…


Տնօրենի տարածված ձեռքերը անշարժ նայում էին թողած տպավորությանը,իսկ դեմքն արտաբերած ֆրազներից նմանվել էր քահանայի հոգնատանջ ու սրբակյաց մորուքի… Լրագրողներից մի քանիսը առանց վեր նայելու, գլուխները տմբտմբացնելով ուղղակի գրում էր, մյուսներն էլ նայելով ցած` ոտքերով անտարբեր փոքր քարեր էին գլորում..


Մարինեն ձգվել էր ամբողջ մարմնով, գլուխը պտտվեց ու ցնցվեց տեսիլքից.Բուլգակովի հերոսներից կատուն`բիզ-բիզ մազերով, նստած տնօրենի աջ ուսին`ձեռքով թփթփացնելով ձախ ուսն ասում էր.


-Հըը,~ հիմա ինչ? Կգաս? մեր մոտ հի~ հի~ հի~…


-ԵՐԲԵՔ~, -միջից ճչաց հոր արյունը, ու վազելով դողացող ձեռքը դրեց նրա շիրմաքարին…




7 Ձայն(եր) ]]> <![CDATA[Էմիգրանտը]]> http://hayart.net/story/6399/ http://hayart.net/story/6399/ Tue, 17 Jan 2012 11:22:02 -0600 LevonShahnur Ժամանակակից արձակ http://hayart.net/story/6399/

 


Առավոտյան նոր ծնվող ճառագայթներն ընկել էին ոչ լայն սենյակից ներս ու աղոտ լույսով ծածկել էին լուսամուտի մոտ դրված բազմոցը:


Արևի ջերմ փշուրների ներքո` տեղաշորում տարածվել էր երիտասարդական պիրկ մկաններով մարմինը, որի վրայից արդեն ծորում էին նոր հասած քրտնակաթիլները: Երիտասարդը,մերթ ընդ մերթ արագ թեքվելով,կարծես ինչ-որ բան կոտրելու <նպատակով>  գլխով փռվում էր մի կողմից մյուսը…


Հերթական անհանգիստ քունն էր, որից դուրս գալ նշանակում էր արթնության մեջ կծկվել ու խորհել երազների  մղձավանջների մասին…


Արդեն քանի անգամ տեսնում էր նույն երազը. ետ էր վերադարձել տուն ու դիմավորելու էին եկել ամենքը, ում գիտեր, բոլորը կանգնած լուռ իրեն էին նայում .ուզեց փաթաթվել, գրկել ,սակայն ձեռքերը թուլացան, երբ կարդաց նրանց աչքերում հույսերից խորտակված հիասթափություն…Ինքը տարիներ ծամված արցունքների միջից շշնջաց.<<Աստված իմ ,ես ինչու եկա, իզուր~իզուր>>… Միայն մայրը մոտեցավ ու բռնեց կարոտած ցավը սրտի…


Փոքր ժամանակ մաշող երազներից վախենում ու ցնցվելով վեր էր թռչում, բայց գտնելով իրեն ընտանիքի սիրո մի անկյունում`հանգստացած գրկում էր բարձն ու կարծես մոր փորի մեջ ջերմ հոսանքով նորից երկնային քուն էր մտնում, իսկ հիմա, երբ հեռու էր տնից-տեղից, ընտանիքից ու երկրից, երբ հասկացել ու անգամ կարողանում էր մեկնել գիշերվա խորհուրդը,երազում էր մանկության մղձավանջների մասին…Մայրական օջախում` հարազատ երկրում ,միայն մի անգամ էր վախից ցնցվում, բայց և շատ շուտ ամրապնդվում,իսկ հիմա~,հիմա ցնցվում էր ոչ միայն գիշերը այլև լույսի ներքո ու ամեն օր, ամեն վայրկյան`հանդիպելով օտար 21-րդ դարի առավել զարգացած ստորին վիժվածքների…


Երիտասարդը վեր թռավ զարթուցիչի ձայնից ու էլի դանդաղ տեղավորվեց նույն դիրքով:Մի քանի րոպե պառկեց հաճախակի դուրս թռչող հառաչանքների մեջ: Հետո անցավ աչքերի ջանասիրաբար տրորելուն: Մրմուռով աշխատանքը վերջացնելով`դուրս եկավ տեղաշորից ու ծանր-ծանր շնչելով`քայլեց դեպի դուռը, որի ճռռոցին հաջորդեց իր ձայնը.


-Մաամ~,մամ ջան, մի հատ կոֆե դիր,գալիս եմ:


Անցնելով նեղլիկ միջանցքով` կանգնեց լվացարանի մոտ ու չմփոցով երեսը շփելով` նույն ծանր քայլերով թեքվեց դեպի կողքի խոհանոցը.


-Հըն, մամ ջան ,պատրաստ ա?, ու ինքնաբերաբար բացելով դարակը, անցած օրվանից <պատրաստ> սուրճը լցնելով բաժակի մեջ`դիմեց մորը.


-Հետո~, ինչ-կա չկա աշխարհքում?,- մտածելով ավելացրեց, -հա,նույնն ա ,ճիշտ ես ասում, ամեն ինչ նույննա…լսի` ասում եմ մեր հայաթի էն Մանուկի աղջիկը աչքիս ալա-բուլայա երևում, լավ-լավ կատակ եմ անում, մի ջղայնացի,մամ ջան, ցավդ տանեմ…


Սուրճը կիսատ թողնելով վեր կացավ, որ վերադառնա իր սենյակ ու  հանկարծ միջանցքում մտաբերելով`գոչեց.-Մաամ~, չասեցիր ընկերներիցս հարցնող չի եղել?,-ու մի քանի վայրկյան գլուխը կախ սպասելով պատասխանի,ինչն այդպես էլ չհնչեց` մտավ սենյակ:


Կանգնելով հայելու դիմաց `մեխվեց աչքերի մեջ, որտեղից ձուլված Օտարը նույն կծծի ժպիտով նայում էր իրեն…էլի դիվահարի պես սարսռած հոգին,ամբողջ մարդկային կերտվածքը խառնվեց իրար:Ուզեց խոսել, բայց բառ չկար .կարծես ոչ մի բառ չէր էլ իմացել: Իջավ նախամարդու մթության ու բարձրացավ գերմարդու կատարելության ու առաջին անգամ զգաց հոգին, որ կապված ու իր վրա հեծնած- նստած էր Օտարը…


Հայելու միջի աչքերը էլ չէր կարողանում իրենը համարել, դրանց մեջ արդեն ուրիշ փայլ էր խոսում ու բոցկլտում. վախով լցվեց, գնալով էլ ավելի գալարվեց ներսն ու մխրճվեց անգույն աշխարհ: Իրենից տարբեր ու բազմաթիվ մարդկանց աչքերի լույսեր`բռնապետի ու ծառայի, մարդասպանի փայլ ու ճահիճում խեղդվողի վերջին շշուկ…


Ուժերն հավաքելով փորձեց պոկվել անծանոթ վախից,սակայն արդեն թակարդի մեջ էր ու հպատակ…


Աչքերը` սովոր Օտար լույսի ,ինչ-որ նոր գույն էին ստացել, դրանցով նայում էր` հույսով գտնելու  կորցրածը, սակայն անօգուտ ,որովհետև օտարը,բռի մեջ հավաքելով իրեն,պատնեշ էր ստեղծել դեպի ցանկալին ու երանելին…,ու երբ ուզում էր ցատկելով անցնել էդ պատնեշը, զգում էր անհնարինը.ոտքերը կարճացել էին,գրեթե չկային, ու նստած էր անհասկանալի հաշմասայլակին, որին ինքը չէր կառավարում ,այլ օտարածինների ձեռքով սարքած ու լավ ամրապնդված խաղալիքները`փողը,նախանձը,սուտն ու կեղծիքը ու բազմազան սարքովի կեղծ ժպիտները…


Երիտասարդը հասցրել էր համոզվել, որ այսքանը գիտակցելով անգամ `նորից դուրս էր գալու ու երկու քայլ չարած մտնելու էր կեղծ ժպիտով քողարկված տենչանքի մեջ, քայլելու էր շահատենչ ու լորձոտ հայացքով. ուզում էր փոխվել ,բայց էլ ուժ չուներ,մտածում էր` ժամանակն է արդեն ու մոռանում էր ժամանակի մասին…


Երիտասարդը, օտարից հաղթված ու թուլացած, ընկավ գետնին ու ծնկներով գնաց բաց պատշգամբ: Հասնելով ոտքի կանգնեց` ու ամեն օրվա պես գոռաց ու ոռնաց.


-Ուր~ էք իմ ընկերներ ու ախպերներ, ուր~ էք իմ ծնողներ, իմ հեր ու մեր, ուրաա~ժավելի ու կարտոլի ձենը,  ուր~ էք փողոցի հայկական մտածկոտ  մռութով լիքը շներ, կարոտել եմ Ամենքիդ ու ամեն ինչ…


Ներքևի հարևան լոնդոնյան անգլուհի տիկինը, սովորաբար նույն ժամին նստած, իր սիգարետն էր վայելում` զմայլվելով արվարձանով: Ու երբ հայը ամեն առավոտ գոռում էր պատշգամբից, տիկինը միշտ օձի կծածի պես վեր էր թռչում, կարծելով թե տեռորիստական մի ռումբ պայթեց: Այս անգամ էլ նույնը կրկնվեց, ու էլի տիկինը սովորական անգլիաբառ ճղճղաց.


-Հերիք ա ամեն օր նույնը, քիչ ա` եկել ես մեր երկիրը, մի հատ էլ քո զզվելի լեզվով ամեն առավոտ գոռում ես:


Երիտասարդ հայը, միշտ sorry ասելով հայերեն քրֆելով , ամոթից տուն էր ծլկում, բայց այս անգամ գոչեց անգլերենով.


-Տոո~,դու էլ, երկիրդ էլ...թագուհիդ էլ..թե գիտես, մենք Թագավոր ու Թագուհի չենք ունեցել…


 




9 Ձայն(եր) ]]> <![CDATA[Շշի գինը...]]> http://hayart.net/story/6386/ http://hayart.net/story/6386/ Sun, 15 Jan 2012 10:44:39 -0600 LevonShahnur Ժամանակակից արձակ http://hayart.net/story/6386/  


…Ռուբոն ու Սմբատը ապրում էին խումհար կյանքով: Սրանց ստամոքսը անկուշտ օղիով էր լցվում`փողոցներից շիշ, կարդոն, ֆլան-ֆստան հավաքելով ու հանձնելով: Ամեն մեկն ուներ իր անցած կյանքի պատմությունը: Ռուբոն եղել էր ավտոպարկի տնօրեն, իսկ Սմբոն` գործարանում գլխավոր հաշվապահ: Դարավերջին նրանք քիչ-քիչ սովեցին ,ու ինչպես այդ սերունդի մեծ մասը` ապշած ու մոլորված հայհոյելով երկրին ու Գորբաչովին` խեղդվելով փակվեցին երազաբեր թմրաշշերի մեջ…


Ռուբոն ուներ կին, որի մի կեսն արդեն խելագար էր, իսկ մյուս մասը թողել էր թարմ`լիաթոք ծիծաղելու համար...Ամուսնյակներին տրվել էր երկու որդի: Ավագը ամուսնացավ ու  կորավ: Իսկ կրտսերը խոստումնալից ապագայով նկարում էր, բայց հոգնելով ամեն օր մի քանի անգամ փողոցներում փռված հորը տուն բերելուց` մի կերպ չքվեց Եվրոպա: Այնտեղ նկարելով իր ծանր ապրումները` դարձավ հայտնի նկարիչ ու մոռացավ հորից տրված <մեծ շնորհը>…


Սմբոյի հարցն ուրիշ էր.կինը քաղաք եկած մեծակուրծք մի գեղջկուհի, դուստր, որին ունեցել էին բավականին մեծ տարիքում, և երկուսով էլ խենթանում էին աղջնակի համար` մանավանդ Սմբոն. մինչև կոկորդը հարբած լինելով անգամ, եթե  մոռանար երկրին էլ Գորբաչովին էլ…, մեկ է` իր սիրելի դստերը մի նվեր պետք է տաներ` թեկուզ դա լիներ թաղապետարանի այգուց պոկված վարդ-մանուշակ…


Ռուբոյին կանչում էին լացկան, որովհետև տեսնելով մարդու վրա ականջ, ուզում էր պատմել տղաներից, որոնց մասին նոր լուրերը ուրիշներից էր լսում ու հենց բերանը բացում էր, որ երկու բառ ասի, դիմացինը շուռ էր գալիս իր գործերով, իսկ Ռուբոն լացում էր հոնգուր-հոնգուր, ու էդպես էլ մինչև կյանքի վերջ նրան ոչ ոք չլսեց…


Իսկ Սմբոն շնչում էր աղջնակի ապագան վառ տեսնելով…


-Աղջկաս կյանքին մեռնեմ, հեսա դպրոցը հինգ ու խաչով ա ավարտում ու հայդա ինստիտուտ, դրա ցավը տանեմ ,ինքն ա իմ ու կնգաս հույսը, դե ծնող ենք, երևի մեզ էլ կպահի…


 


Ռուբոն ու Սմբոն ծանոթացել էին առավոտյան շաղին` փողոցները հոտոտելու ժամանակ, ու գտնելով միմյանց մեջ ընդհանուր գծեր` օղու, երկրի,Գորբաչովի նկատմամբ,դարձել էին անբաժան` մի բերանի շշընկեր. ամեն անգամ փողոցը թաս չէր բերում…


Մարդիկ, չէ ավելի ճիշտ Ազգս ու պետությունը, նրանց միշտ կերակրում էին օղիով`ստիպելով, որովհետև պետք էին իրենց: Մի պահ պատկերացրեցի, եթե սա կարդա մի փքված տիկին, ապա նրա թանկ հետույքը ուռչելով  կհարցնի.


- Ինչպես եք համարձակվում, ամոթ է չէ~,պատասխանեմ ` դե մենք հո հարուստ պետություն չենք, որ զզվելի կամ չարքաշ աշխատանքի համար ուզբեկի կամ նման մեկի պահենք,  դրա համար էլ մեր մոտ բազմացնում ենք հատուկ սորտը`<ալկաշ> ցեղը, ճիշտ ա ոչ միշտ որակով, սակայն ամենակարևորը էժան ու հասանելի`անգամ ամենաստորին խավին:


Ու եթե պատահեր այնպես (հավատացեք մեկ-մեկ լինում էր),որ մի օր այս երկուսից մեկը արթնանար, լվացվեր ու կանգնելով դատարկ հայելու առջև`մարդ չգտներ,ամուր որոշելով վերածնվել` դուրս գար փողոց ,կհայտնվեր դատաստանի առջև, ուր չորս կողմից ճչում են.


-Սմբո,~էս ուր, էս այ ախպեր, արի-արի գործ կա, էն գառաժս սաղ քաքանոց ա:


Սմբոն, մտքին դրածը  հիշելով,ոզնու փշերը հավաքելով դեմքին, խոժոռվում ու քթի տակ մռթմռթում էր: Իսկ կրթության ոլորտում աշխատող արդեն պ.Գ-թը ,տեսնելով դա ,անպայման գոռում էր.


-Արա,~ մի բաժակ տեղը տվեք, տեսեք ոնց կգա…


 Իսկ կինը, իր քաղքենիությանը ավելացնելով  նոր ժամանակներում ձեռք էր բերած տղամարդկային ագրեսիվություն,լրացնում էր ամուսնուն: Պատշգամբից կախելով իր դմակը`երգեցիկ ձայնում էր.


-Պահոո,~ հլը դրա նազ ու տուզին նայեք`չի էլ ամաչում…


ՈՒ Սմբոն ճմրթվելով խոսքերից ու հռհռոցից,տեսնելով ցախավելը ձեռքին քեֆը տնգոզ  ընկեր Ռուբոյին` փուքսը թողնում ու գլուխը կախ անցնում էր գործի…


Սակայն հետաքրքիրը գործի վերջն էր լինում, երբ լոզոտ բերաններով կատաղած ու գազազած նայելով իրար ,սպասում էին Փրկությանը…


Դա փառահեղ մարդկային գարշելիության րոպեներ էին, որին բլոտն ու նարդին թողնելով `հավաքվում էին թամաշայի…


Օրերից մի օր Շիշը դրված էր,զվարճալի խաղը սկսված: Ռուբոն ու Սմբոն շշին տիրանալու մոլուցքով`վերացած աշխարհից ,պատառոտում էին իրար, երկուսի աչքերն էլ փայլում էին սպանող գորշ գույնով…Քանի որ շիշը նպատակով տրվել էր Ռուբոյին, պատճառաբանվելով Սմբոյի սկզբնական տրտունջները, իսկ Ռուբոյին պատվիրվել էր,որ ընկերոջը մասնաբաժին հանելու դեպքում կզրկվեր նաև իր կաթնաղբյուրից…


Բակ մտնող մեքենայի ազդանշանը մի ակնթարթ հանգստացրեց երկուսին ու բազմությանը,և պ. Գ-թը, որը միշտ մերձենում էր ցանկացած շքեղ առարկայի հետ, այդ օրն էլ  իրեն ճղելով  հալալ տարերքի մեջ, սկսեց մարդկանց ետ ու առաջ հրելով ճանապարհ բացել…


Առաջ շարժվող շքեղ մեքենան կանգնեց, ու դուռը բացվելով միջից դանդաղ դուրս եկավ Սմբատի աղջնակը ու հարդարելով հագուստից կախ կտորները`մի տեսակ մեծացած ու մեռած հայացքով նայեց հորն ու կախված լռության ներքո քայլեց շենքի կողմ…


Սմբատը ցնցված  նայեց վեր օգնության հույսով, իսկ պատշգամբից  աղջկա ամեն մի քայլին հետևում էր կինը` ուրախ երանելի Հացի փողից…


 


 



4 Ձայն(եր) ]]> <![CDATA[Սիրո բարձունքին…]]> http://hayart.net/story/6298/ http://hayart.net/story/6298/ Sun, 08 Jan 2012 02:56:31 -0600 LevonShahnur Ժամանակակից արձակ http://hayart.net/story/6298/

                             


                                 …Եվ Վահրամը երկնքի տակ լաց եղավ…


 


  Ֆիդայիների  փոքրաթիվ  ջոկատն անցնում էր տափաստանով: Թշնամու հետքն անգամ չկար`  նահանջ չէր,  այլ փախուստ` անկանոն,  անկարգ:  Եվ չնայած հոգնությանը ֆիդայիները շարժվում էին դեպի թշնամին:


  Տափաստանում ծանր լռություն էր,  որն երբեմն խախտվում էր լեշակեր թռչունների ձայնից,  որոնք իրենց կռնչյուններով մահվան սաստկացող սպառնալիքն էին ցանում-տարածում այդ ամայի տափարակում…


Ամեն ինչ լուռ էր մեռնելու աստիճան:


Բոլորի մտքերը սառել էին,  ավելի ճիշտ` չորացել:  Միայն քայլելով էին զգում ապրելու տենչը…


  Հասնելով փոքրիկ մի բարձունքի,  տղաները փորձեցին այն շրջանցել,  իսկ Վահրամը բռնեց վերելքի ուղին`  բարձունքից կողմնորոշվելու,  ճշգրտելու  իրենց անցնելիք  հետագա ճանապարհը…


 Բարձրանում էր լուռ,  քայլ առ քայլ մոտենալով գագաթին:  Ծանր լռությունն էլ ավելի էր սաստկացնում օշինդրի բույրը:


Դեռ  վերջին մագլցող քայլը չգցած,  Վահրամը բարձրացրեց հայացքն ու քարացավ  բարձրունքին բացված տեսարանից:


Ուղիղ իր դիմաց,  բարձունքին, թիկունքը հենած մի քարի իրեն էր նայում անմարդկային գեղեցկության տեր մի  էակ…


Գլուխը թեք էր ընկել ուսին:  Երկար վարսերը թեթև քամուց մերթ ծածկում էին դեմքը, մերթ բացում…


  Գեղեցկությունը մոռացնել էր տվել թշնամանքը, ազգությունը, կռիվը:


Մոլորված, շշկլված մի գնդակից խոցված` բարձունքից հայացքը տափաստանին,  աշխարհին էր հառել գեղեցկուհին:


Աչքերը մեծ էին, սև, թարթիչները զարմանքից կպել էին հոնքերին` ավելի ընդգծելով մինչև սիրտը  ստեղծողի թախծոտ բնությամբ լեցուն աչքերի անհատակ  խորությունը:


Վահրամը խենթացած նայում էր, չէր մտածում:


  Քարացած տեսածից` սարսուռը քիչ-քիչ բարձրանում-տարածվում էր մարմնով մեկ:  Ինչ-որ գերբնական մի ուժ իրեն վերցրեց իր մեջ ու տարավ:  Էլ չկար երկիր, չկար գոյ ու գոյություն:  Միայն գեղեցկուհու աչքերն էին ` խոշոր, հակինթի նման սև,  որոնք իրենց խորքն առան իրեն ու տարան…


 Նույն տարօրինակ սարսուռը սաստկացավ ու մարմնով մեկ տարածված ջերմությունից  Վահրամին թվաց,  որ երկրին կապող իր ծնունդը լուծվեց ուժի մեջ ու մահացավ…


Նորից աչքերը` այս խոսուն, խոհուն աչքերը, որոնցից երբ մի պահ թեքում էր հայացքը ոչինչ չկար` ունայնություն էր…


Ու ցավը, ափսոսանքը հորդեց նրա երակներով, հորդեց կյանքի տեսքով` անխոս ու անբառ…


 Սերը հենց այս է, որ կա, երբեք այսպես չէր սիրել կյանքը:


Կարծես այս աչքերը, հայացքը, ճանաչել է շատ վաղուց:  Ճանաչել է, տեսել ոչ այստեղ, այս ամայի տափաստանի բարձունքին, այլ մի ուրիշ` անսահման ազատության մեջ…


 Ու բարձունքին Վահրամը չէր կարողանում հայացքը կտրել նրանից…


…Հետո ականջին խուլ ձայներ հասան, ներքևից լսեց իր անունն ու մի պահ վերադարձավ դասավորված-դասակարգված երկիր, որտեղ ամեն ինչ մեռնում  կամ  սպանվում  է անժամանակ:


Սպանվում է անգամ Սերը, Գեղեցկությունը, որի մեջ Աստծո սիրտն է բաբախում:


 Վահրամը զգաց, որ բարձունքը իր կյանքի սիրո դամբարանը դարձավ, որ իր սերը, իր հույսը դեպի կյանք, դեպի անմահություն` ընդհատվեց,  էլ չկա…


  Բարձունք հասած ընկերները զարմացած նայում էին իրենց  ֆիդայի ընկերոջը` աշխարհից վերացած մի հողածին,  ով միակն էր մարդկության մեջ, որ տեսել էր նախ Աստծո գեղեցկության վեհությունը տիեզերքում,  ապա նույնը գտել էր այստեղ` երկրի վրա` հեռավոր տափաստանի մոռացված մի բարձունքին:


Գտել էր սպանված, տառապած, կոխկրտված`  արնոտած հողից մի բուռ չանգռած իր նուրբ մատներով…


…Եվ փռվելով հողին Վահրամը լաց եղավ…




10 Ձայն(եր) ]]> <![CDATA[Ամուսնական զույգ կամ անասնական կապ]]> http://hayart.net/story/6289/ http://hayart.net/story/6289/ Sat, 07 Jan 2012 10:31:26 -0600 LevonShahnur Ժամանակակից արձակ http://hayart.net/story/6289/

..Նվիրում եմ բոլոր նրանց, ովքեր մտածում   են, թե սերը ժամանակի հետ փոխվում է հարգանքի ու այդ գիտակցումով էլ դաստիարակում կամ ամուսնացնում են իրենց զավակներին.


-Դուք նման եք կոտոշավոր  այծի` չորացած պտուկի, որին բոլորն անիծում են կաթ չլինելու պատճառով..


…Եվ դուք, որ այս գիտակցումով  ամուսնանում եք` ձեր չոր արգանդից ծնվածները հետո անասնական ուժով անիծելու են ձեզ…


…Նրանք հանդիպեցին ընկերական մի շրջապատում` խնջույքի ժամանակ: Ծանոթացան  մի քանի շաբաթվա  հեռախոսազրույցներով ու մի քանի սրճարան հաճախելով:


Աղջիկն առաջին անգամ հանդիպեց իր հետաքրքությանն ու գնաց.. Հետո խլվրտաց խղճահարությունն ու գնաց.. Ականատեսը եղավ ատելությանը`զզվեց,  բայց… գնաց…


Անահիտը կյանքով պատված սիրունատես աղջիկ էր, բնավորությամբ  հաստատուն կանացի ապրող ու ապրեցնող գծերով:


Իսկ Բողարը մեծ խաշլամաթաս  գլխով մի երիտասարդ էր, ով պաշտում էր  հորը որպես աստծո, ում հայրն ընդամենը մի մեծագռփփիկ  գրպանով, նեղլիկ, բայց չաղ ապագայով պաշտոնյա էր:


Դեռ մանկուց տղան հորից քաղել էր որոշ ժամանակակից ազգային կաննոներ` դրանք էին մատուցողի հետույքին խփելը, ծիծաղել բոլոր նրանց վրա ովքեր չունեին ունենալիք, վայնասունով հեգնել աղքատներին ու ալկաշներին,  որոնց մեկը մյուսի մեջ մտցնելով ու նույնացնելով` մեծացնում էին ազգային Արժանիքների կուտակումը…Ընտանիքի մայրը, որն ամուսնու ու երեխաների` արդեն մգլած սեղանի շորն էր`ամեն ինչում ամուսնու հետ համաձայնվելու ու կցվելու հատուկ ջիղ ուներ` խեղճ նկարագիր, որ բնորոշ է շատերին:


Նա ամեն առավոտ մազերը գզգզված, դուռը բացում ու սպասում էր ամուսնուն, իսկ հարևանուհին կարծես հոտոտելով վիրավորի արյունը`անմիջապես հայտնվում ու հարցնում էր.


-Հըը? ազիզ, էլի~ մարդդ տուն չի եկել գիշերը:


Բողարի մայրը  պատասխանում էր.


-Չէէ~ էլի բոզերի մոտն ա,- ու հորանջելով ավելացնում,-ուր էր դրա բոզերից մեկն էլ ես ըլնեի…


Իսկ Բողարի քույրը` օօ~ հեյ~-հեյ, մի գոռոզաջան տանձ, ում միակ մտածմունքը թիկնապահների ուղեկցությամբ որևէ տեղ գնալն էր:


Անահիտի հայրը բանվոր էր մի բարի ու շատ համբերատար մարդ, սակայն զուրկ կամքից, որը  դեռ մանկուց աշխատելով`թաղել էր տեր-փարավոնների պատերի մեջ…


Մայրը տարածված կանանց տեսակից էր` դժգոհ…


Լուրերը պտտվելով հասան աղջկա տուն` Բզ-յանի տղեն ուզում ա Անահիտին:


..Երբ մի երեկո Անահիտը վերադարձավ տուն` ծրագրային անգլերենի պարապմունքից, ինչի միջոցով ուզում էր գնալ Լոնդոն սովորելու, մայրը սպասումով կռնչաց.


-Աղջիկ ջան, էդ ճիշտ ա?, որ էն Բզ-ի տղի հետ էս հանդիպում հըն?.


Այդ ասելով մոր աչքերում վառվեց այն ագահությունը, որը կուտեր ոչ միայն խնձորին այլ անգամ դրախտի միջի խեղճ օձին..


-Չէ, մամ ջան, մի երկու անգամ ենք հանդիպել`էն էլ շատ զզվացրեց դրա համար, հետը երկար չի լինում խոսել`դեբիլա ու դատարկամիտ:


-Իինչ~, ինչ էս խոսում` գժվել ես այ աղջի, հլը նստի,տո  դու գիտես էդ քո ասած դատարկի հերը ով ա…որ իրանք..թե~ ուզում էս իմ նման փուչ ապրես:


-Հա, բայց մամ ջան, չեմ սիրում, ախր սիրելու բան էլ չի:


-Հի հի~, հիմա ինչ սեր, էդ ով ա գլուխդ մտցրել, նայի Վարդուշի աղջկան ու խղճա քեզ`սիրելով գնաց հիմա էլ սոված սատկում են կամ էլ ուզում ես հորդ նման մի հատ էշի քթնես? Հա հըն…


Աղջկա մեջ բարձրացավ արժանապատվությունն ու խեխդվող ձայնով ճչաց.


-Չեմ սիրում ու վերջ:


Եկավ հայրը, որին միանգամից առևանգեց կինն ու տտտ.. պատմելով ասաց.


-Հը~  դու էլ էս սեր-մեր խաղացնելու?, գոնե դու ասա`հիմա մեր մեջ սեր կա? Պարզ ա որ չէ, իսկ հարգանք այօօ~ կա:  Ու մտքի մեջ շարունակեց.-էշին պետք ա հարգես բա ինչ:


Հայրը մտածեց~-մտածեց` կողմնորոշվեց  ու  լռեց…


Իրոք նրանց մեջ չկար ոչինչ, անգամ սիրո աստվածուհին , երբ գիշերով այցելում էր` տեսնելով կնոջ խռմփոցն ու ամուսնու զի-զի, բի-զի մտքերից  հոգնատանջ քունը`անմիջապես մազերը փետում ու նետվում  էր նրանց միջև առաջացած խոր անդունդը:


Սակայն աղջիկն ուներ օգնության հույս, դա մորաքույրն էր` կարդացած, խելացի, դասախոս մի կին, ում վստահում ու կիսվում էր ամեն ինչում:


Եկավ մորաքույրը և լսելով բոլորին` իմաստունի խորաթափանց տեսքով` հանգիստ բացատրեց Անահիտին, որ ծնողներն իր համար են մտածում և դրոշմեց  կրթագույն բառերով ճշմարտությունը.


-Կյանքին պետք է իրական հայացքով նայել` լավ ապրիր և բոլորը քեզ կնայեն..


Այդ օրվանից աղջկա հոգին կիսվեց`կեսը մնաց անհայտության մեջ , մյուս կեսը զոհաբերեց բոլորին…


Բողարը խորհում էր իրենց մուտալուտ ամուսնության մասին, ու դա ամեն օր կրկնվում էր աղջկա տանը` մայրիկի ճղճղոցով և հարևանների բազմաձայնության հետ:


Աղջիկը զգում էր, որ իր ամուսնության հարցը դարձել է մոր ու հարևանուհիների սուրճի գավաթի` մինչև վերջ վայելելու գաղտնիքը:


Տղան սկսեց աղջկան իրենց տուն տանել` կանացի ավանդական սեղանի շորի հմայքը ցույց տալու համար:


Բողարի ծնողների սրտովն էր այս աղջիկը`խելոք, իսկ ամենակարևորը` իրենցից շատ աղքատ ընտանիքից էր`խոսելու ու ծիղծղալու բան կար…


Բոլորը երջանիկ էին ու բոլորի սրտով էր, բացի…


Անահիտը երազում էր ԻՐ ամուսնական կյանքի մասին` գեղեցիկ երեխաներ, հետաքրքիր կյանք ու նման բաներ, բայց ինչպես սիրել, երբ չկա սեր..ժամանակի ընթացքում երևի կսիրի…


Վերջինիս հոգու անհայտ կեսը`  <ինչ անել>  վերնագրով, մեկ-մեկ գլուխ էր բարձրացնում, սակայն հենարան չունենալով խցկվում էր ներս` պատրաստվելով նոր ուժի..


Որոշ ժամանակ անց նշանվեցին ու ճոխ հարսանիքով ամուսնացան:


Մեկնեցին շրջագայության: Ամեն ինչ լավ էր, եկան տուն ու ժամանակն անցավ:


Մի տարի անց աղջիկը հղիացավ ու մի տեսակ ծանրացավ` մարմնով և մի քիչ էլ սրտով..


Ծննդաբերելուց աղջկա աչքերի առաջ էր ոչ վաղ անցյալի դեպքերը`ամուսնու զզվանքով լեցուն`անդամահատ հայացքը, երբ իմացվեց որ աղջիկ է ծնվելու, ու երբ մի առիթով  հորից օրինակ բերելով սկեսրայրն ասաց.


-Հերդ ինչ ա իմանում` բանվոր չի~.. իսկ սկեսուրն էլ ավելացրեց.


-Դե բանվորն էլ ա մարդ` հո գազան չի: Ու ողջ ընտանիքը երկար, քահ-քահ ծիծաղում էր:


Հետո հիշեց հորն ու մորը` եկել էին իրեն այցի`բերելով մի ծաղկեփունջ: Եկավ ամուսինը հսկա ծաղկեպսակն ուսին ու տեսնելով սեղանին ծնողների բերածն ասաց.


-Արա,էս ինչ ցախավել ա: Ու վերցնելով նրանց դիմացից`նետեց աղբարկղ:


Ծնողները տխուր ու տրտում `գնացին ու գնացին…


Ցավ չէր զգում, ծննդաբերեց հիշողություններից բթացած..


Երեխայի ծնվելուց հետո օրերն անցնում էին լուռ ու խոնարհ:


Հաճախ ընկնում էր մոռացության մեջ, կարծես անհետանում էր այս աշխարհից, ինչ-որ տարօրինակ զգացողություն էր պատում իրեն…Լինում էր, որ երեխային կերակրելուց`կուրծքը մոռանալով  նորածնի բերանում` տեղափոխվում էր իր ներքին`շրջապտույտով լի աշխարհը:


Փորձեց ամուսնու` Բողարի հետ խոսել`թեթևանալ, բայց ապարդյուն`ամուսինը չհասկանալով փնթփնթաց հետո հիմար ժպիտով երկար նայեց ու գնաց…


Ամեն առավոտ արթնանում էր` արևաշող շրջանակում`քարկոծվելով ամեն կողմից: Մտածում էր կյանքի մասին, կարծես լիներ պատերազմում գերության մեջ ու սին հույսեր փախչելու:  Երբեմն չէր դիմանում` ուզում էր ոռնալ գազանի պես…


Անահիտը սկսեց ինքն իրեն մտորել` ինչ էր իր հետ կատարվում: Ամեն ինչ կարծես թե լավ էր մինչ երեխայի ծնունդը: Միտքն իրեն պոկում տանում էր մոռացության գիրկը.


-Սա այն չէր, ինչ ինքն էր ուզում: Այս բառերը կծկումներով ամեն վայրկյան անցնում էին նրա գլխով: Իսկ ինքն ինչ էր ուզում` չգիտեր, դա մի ուրիշ բան էր, ինչ-որ ..հանգստություն… Իսկ այս երեխան` սա իրենից ծնվածն էր և միաժամանակ իրենը չէր…


Աղջիկը փորձում էր պատասխաններ գտնել իր մեջ առաջացող խելահեղ հարցերին, բայց էլ ավելի էր խրվում անհայտության մեջ…


Կյանքն անցնում էր, իսկ իր մոտ ժամանակի բերկրանքը կանգ էր առել…


Նայեց շուրջը` բոլորն իրենց կյանքով էին ապրում ` խաբվածն ինքն էր ու հասկացավ, որ ուրիշ ոչ  ոք մեղավոր չէ իրենից բացի…


..Հետո խորը քուն մտավ…Երազում սիրում էր մեկի,  հուզմունքից լացը եկավ` ինքը երբեք չէր Սիրել այդպես…


Արթնացավ ուղեղի խելառ մղձավանջից ու ճանաչեց…Ինքն այստեղ, այս անծանոթ տանը, իրենը չի ոչ ամուսինը, ոչ երեխան, անգամ պատերն ու կախված նկարները հերթ չտալով միմյանց ճչում էին, որ ինքն օտար է`ինքն ուղղակի կապ չունի այս ամենի հետ…


Իր ամբողջ իդեալները  ինչի մասին որ երազում էր տակնուվրա եղան: Աղջկական սնափառությունից դրդված թե…Էլ ուժ չուներ դիմակայելու ստեղծված քաոսում…


Նորից պառկեց ու զգաց  ջրի սառնություն, որը սակայն ուներ հաճելի փափկություն…Խորը արտաշնչեց և մարմինն ու սիրտը սուզվեցին անհայտ լուծույթի մեջ…


Դրանից հետո ծանոթ-անծանոթ դեմքեր, որոնք ձուլվում էին իր աչքերում, հեռվից եկող հնչյուններ, որոնք գնալով ավելի էին հեռանում…


Անհայտ ուժը նոր թափով գլուխ բարձրացրեց, ժպիտով ողողվեց` հրճվանքից սիրտը թփրտում էր` -ինձ թողեք մենակ` Անհայտի  հետ, այսպես ավելի հանգիստ է…


Հետգրություն


Երբ ասում էք.-Կարևորը ապահովված լինի, իսկ սերը ժամանակի հետ կլինի.


Դա նույնն է, ինչպես ասենք մուրացիկը մուրացկանից փող մուրա ` մեկն արդեն տվել ու աղքատացել է, մյուսն էլ չունի տալու բան, ու երբ այսպես անպատասխան ամուսնական զույգ են կազմում` իրենց ամբողջ կյանքը նմանվում է Դատարկ հորից ջուր հանելուն…


Կարճ ասած ատելության համար ստեղծվում են բարենպաստ  տեղաշոր ու բարձ և հետևաբար նրանցից էլ ծնվում են  ՍԱՏԱՆԱԾՈՑ  ԶԱՎԱԿՆԵՐ…


Ձեր մատնաչափիկի գիտակցությունը մի շեղեք ապահովված տնով-տեղով` չաղ խլուրդների վրա…


Մի  տվեք  սրբությունը  շներին  և  ձեր  մարգարիտները  խոզերի  առաջ  մի  գցեք,  որպեսզի ոտքի  կոխան  չդառնան և դառնալով  ձեզ  չպատառոտեն:   Նոր Կտակարան, Մատթէոս 6,7


Նվիրում եմ նաև քեզ սիրելիս…Չէ որ դու էլ գառի նման խափվեցիր…Փրկիր գոնե զավակներիդ…





10 Ձայն(եր) ]]> <![CDATA[ԹԵ ԻՆՉՊԵՍ ԵՆ ՆՈՐ ՏԱՐՎԱ ՇԵՄԻՆ ԴԱՌՆՈՒՄ ԱՂԱՆԴԱՎՈՐ ԿԱՄ ԸՆԴՀԱՆՐԱՊԵՍ…]]> http://hayart.net/story/6210/ http://hayart.net/story/6210/ Tue, 03 Jan 2012 01:58:26 -0600 LevonShahnur Ժամանակակից արձակ http://hayart.net/story/6210/

Համազասպի  ընտանիքը կոմունիստների ժամանակով ապրում էր հայկական ավանդակենցաղ կյանքով, իսկ փլուզումից  հետո մի քիչ դա էլ  խախտվեց ու դարձավ  զուտ ավանդա-պաշտ ընտանիք:


Համազասպին  ճանաչում էին որպես մի  բարեսիրտ մարդու և իրոք կային  դրա հիմնավոր պատճառները`  ուներ  ցից,  սակայն չնաշխարիկ մի փորոտիք, ոտքեր սլացիկ`կարճ ու միշտ պատրաստ փախչելու` լիներ դա առյուծամռութ մի մուկ, թե երազում հայտնված վեղարով մի սևամռութ քահանա, իսկ ամենակարևորը մի հարուստ ու շատ կարգին մարդ:


Ուներ կին ` Գյուլնարը,  ով բոլորին երգեցիկ ձայնով պատմում էր իրենց  լիքը ունեցվածքից  և ամուսնու բարեգթություններից, թե ինչպես էր Համ(մ)ազասպը  մուրացիկիներին  փող  տալիս ու հետո գոռում գոչում`  իր սեփական անձը հաստատելու համար…


Գյուլնարի կառուցվածքը նման էր բնության քամուց  սխալ կպած ու կիսաաճ  վայրի տանձենու`հաստ ու մարմնից անջատ թմբուկ-նաղարա հետույքով և զուռնա-դհոլ  կրծքերով մի գեղեցկուհի:


Ամուսիններն  ունեին երկու որդի` մեծի անունը Բալիկ, փոքրինը` Բուլիկ: Սրանք մի քիչ հորից ունեին, մի քիչ էլ մորից… Կռահելով կարելի է ասել, որ պետք չէ նրանց նկարագրել`  չմոռանանք, որ ունենք թշնամի հարևան պետություններ:  Ամոթ է ասելը, որ նրանք փախան բանակից ինչպես Համմազասպը` Խաչից …


Այս հեքիաթային ընտանիքն  ուներ միայն  Մի թերություն:


Երբ տեսնում էին մյուսների ուրախ ու երջանիկ պոռթկումները,  միանգամից նրանց դեմքը նմանվում էր  ճզմված կովապտուկների…


Մեծի`Բալիկի հարսանիքն էր ու գնացել էին եկեղեցի:  Երբ քահանան Աստծո Խաչը մոտեցրեց Համմազասպի  շուրթերին` վերջինս ետ հրեց և հարցին թե` ինչու չի համբուրում սրբության սիմվոլը`  ասաց.


-Տերտեր  ջան,  հազար բոմժ ա կպե,  հո ես էլ չեմ պաչելու, էտի տար էն կոմ ու շուտ արա էթանք:


Որդիները` Բալիկն ու Բուլիկը միշտ հռհռում ու պատմում էին այս եղելությունը:


Իսկ  Համմազասպը  չգիտեր, որ իր  օրերն արդեն հաշված են: Ու մի գիշեր էլ հերթական երազում սևամռութ քահանայի փոխարեն նրան այցելեց  ջինսը  հագին սատանան և վախվորած Համմազասպին մտրակելով  իր  էլեկտրակամ պոչով`  տարավ Խաչը պաչելու…


Մեծ սուգ եղավ. քիչ մարդ չէր  մեռնողը` ճանաչված ու հարգված:


Որդիները, երբ մի քիչ թեթևացան, հոր տապանաքարին մռռռնչյունով գրեցին`  <Հմոյի հիշատակին>:


Ժամանակն անցավ, տարիները գլորվեցին:


Գյուլնարը տխուր էր` էլ չկար պատմելու բան,  էլ չկար  սերը`  իր սիրելի Հմմոն ու տոչորվելով այդ մտքից այնքան, որ  անգամ տնից վռնդեց որդիներին, թոռներին ու մնաց մենակ իր բախտի հետ…


Սակայն կար մեկը ով դեռ վաղուց  լպստելով  Հմմոյի ձեռքերը`  աչք ուներ Գյուլնարի վերը նշվաց գեղեցիկ ատրիբուտների վրա:


Դա Քաջիկն էր`  70-ին մոտ մի բիձա.  Վարպետ,  անող դնող ձեռքի շնորքով:


Սակայն  Վարպետի  ամենամեծ առավելությունը  երիտասարդական ռիթմ ու ավյունով խնամված  բեղերն էին:


…Մի օր Գյուլնարի ջրի ծորակը  վնասվել էր ու որպես հին հարևաններ,  նա խնդրեց Քաջիկին գալ իր տուն ու մի բան անել: Քաջիկն անմիջապես ոլորեց բեղերն ու գնաց:


Գյուլնարը մինչ այդ ուշադրություն չէր դարձրել Քաջի բեղերին`  այդ օրն էր, որ  տեսավ ու սիրահարվեց` չէ որ սերն աթարին էլ  է կպնում,  իսկ ինչու ոչ բեղերին…


Գյուլնարի  տանը  սկսեց ամեն օր մի նոր բան Փչանալ…


Քաջիկն էլ դե մեծ մարդ էր արդեն` բեղերը սրում ու միայն բեղերով գնում`  Շինում էր…


Մոտենում էր Նոր Տարին`  2012-թիվը:


Մի առավոտ վերևի հարևան Ամալիկը,  ով  անկեղծորեն  միշտ օգնում էր միայնակներին` վերցնելով մի աման միրգ ու մի քիչ  չարազեղեն` իջավ Գյուլնարին տեսության:


Դուռը ոտքով թղթկացրեց մի քանի անգամ, բայց  բացող չեղավ` անհանգստանալով ձեռքինը դրեց գետնին, և սեղմեց զանգը`  դա էլ  չաշխատեց.  ճակատագրի բերումով  դա Գյուլնարն էր փչացրել`հերթական առիթի համար …


Ամալիկը փորձեց բռնակը և դուռը բացվեց:


Վերցնելով ամանները ներս մտավ`  ականջ դնելով գնաց  տարօրինակ  քչփչոցների  ուղղությամբ ու կիսաբաց սենյակի դուռը հրելով` ձեռքերից վայր գցեց ամաններն ու քարացավ բացվող տեսարանից …


Գյուլնարը մերկ պառկած,  հաճույքից մղկտում ու մկկում էր,  որովհետև Քաջն իր սրած բեղերով պեղում ու խուտուտ էր տալիս հին` վայրի տանձենու  փչակը…


Տեսարանն ու վիճակն իրոք ցնցող ու սահմռկեցուցիչ  էր, անգամ լռել էին չարազները, որոնք մինչ այդ ուրախ-ուրախ երգում էին.


-Պնդուկ, պոպոկ, մանդարի~ն…


Մինչ  նրանք  դուրս կգային շոկից` չարազները կարծես մի հրամանով արագ շարվեցին ու ձեռքները սրտներին երգեցին <Մեր Հայրենիքը>:


Մյուս ամանից թափված  մրգերից  ծիրանը սրտապնդվելով տեսածից`  ցույց տվեց ցիտրուսային կարմրամռութ նարնջին, ադամաթուզին, արքայախնձորին և բոլոր դրսից եկածներին , թե ինչ ասել է հայկական տղամարդկային ծիրանի ծառն ու ծիրանի քաղցրությունը, ասաց.


-Առռը  հա  ձեզ…


Ամալիկն այս դեպքից հետո ու հենց այս պատճառով  անիծելով աշխարհն ու ամեն ինչ` դարձավ  ԱՂԱՆԴԱՎՈՐ(Ռ):


Ահա պատճառներից մեկը , թե ինչու են այս երկրում խեղճ մարդիկ դառնում աղանդավոր:


Շարունակելի…




5 Ձայն(եր) ]]> <![CDATA[Օրհնվածը]]> http://hayart.net/story/6198/ http://hayart.net/story/6198/ Mon, 02 Jan 2012 01:34:05 -0600 LevonShahnur Ժամանակակից արձակ http://hayart.net/story/6198/  


<Աստուած,  ողորմիր մեզ եվ օրհնիր,  ցույց տուր երեսդ  եվ  գթա մեզ,  որպեսզի երկրի  վրայ  ճանաչեն  ճանապարհը  քո,  եվ  բոլոր  ազգերի մեջ` փրկությունը  քո>  Սաղմոս 66


-Բալես, թող Աստված ոսկե սարեր շուռ տա գլխիդ…


Բաղամը , տեսնելով տարեց կնոջ բեռը տեղափոխելու մեծ ճիգերն ու պարզ հայացքը անտարբեր անցնող մարդկանց կողմը, որոշեց օգնել…


Օգնեց ամաչելով .պառավը գյուղական շորերով ու ծանրոցներով.  քաղաքի շքեղության մեջ`մանավանդ այս քաղաքում` այս շքեղ փայլի տակ… Նման ռիսկ դա արդեն որպես ավելորդություն էր նայվում և մարդիկ, մարդիկ~ ու էլի մարդիիիկ, որոնց աչքերի հրճվանքը շանթահարվում էր սատանու բարեպաշտ պոչով:


Բաղամի սիրտը նվաղեց…Փողոցն անցկացրեց ծերանալով.  բոլորը նայում էին իրեն ու իր կողքով սարաքայլ ընթացող բրդե շորերով կնոջը: Ու ինքը գլխիկոր առաջ էր գնում:


Վերջապես փողոցն անցավ կարմրատակ գլխով ու լուռ գետնին դրեց կապոցները:


Պառավը հասնելով  տեղ` նրա գլուխը գրկեց ու համբուրելով ասաց.


-Ապրես տղա ջան, մի ամաչի` Աստված օգնական կլինի քեզ…


Բաղամը սկսեց շորերը թափ  տալ` որոնց վրա ոչինչ չկար, բացի օրհնությունից…


Բաղամի միտքը  պարզվեց սրտանց ասված խոսքից ,ճակատին զգաց Աստվածահաճո մեռոնահամբույրն ու ծնվեց նորից…Սիրտը տաք հոսանքից թարմացավ, հոգին լույսով ողողված քայլեց առաջ` մի տեսակ կտրված ու վերացած:


Մտավ մոտակա սրճարանը, գարեջուր խմեց…


Տարիներն անցան ու  Բաղամի հաջողությունների  էշը խրտնեց…


Ժամանակի հետ, երբ Բաղամը փողի քչփչոցով սերտել էր անխիղճ լինելու  բանաձևը ու նստած   իր սեփական` ամբողջ երկրով մեկ հայտնի հացի արտադրության աշխատասենյակում` դուռը թակեց ու ներս մտավ աշխատողներից մեկը.


-Շեֆ ջան, էն պառավն ա էկել, արդեն երրորդ անգամն ենք լարում,էլի էկել ու մի ժամ ա օրհնում, հաց ա խնդրում:


Բաղամը օրվա մեջ մի քանի անգամ  կրկնած ֆրազն ասելով`


-Արա, ես ինչի տեր եմ, որ դրանց էլ հաց տամ. -դուրս վազեց:


Պառավը ձեռքերն իրար միացրած, կանգնել էր դարսած հացի կողքին:


Գոռգոռոցով մոտեցավ Բաղամը.


-Հաց չկա, դավայ, արա, սիկտիր ու էլ բառ չլսեմ` ձեզ լավ գիտեմ:


Պառավը լուռ նայեց Բաղամին ու ասաց, որ մարդկանց չլսելն ամենամեծ մեղքերից է.


-Տղա ջան, Աստծո շնորհները տրվում, բայց միշտ փորձվում են` մեկից գալիս մյուսով գնում կամ ինչ  իմանաս` գուցե նաև ամրապնդվում են:


Այս ասելով պառավն արագ-արագ դուրս գնաց`թողնելով Բաղամին մի քիչ փշաքաղված:


Բաղամը լուռ շարժվեց դեպի իր սենյակն ու նստելով` պահոցից գարեջուր բացեց ու խմեց:


Տարիներն անցան ու Բաղամի էշը ճանապարհը փոխեց…


Բաղամը շիշ էր հավաքում փողոցներից` դարձել էր իմաստուն ու կարողանում էր դատարկված օղու միջի փայլող կենացները տարբերել սրտանց ասված օրհնություններից…


Երբ մի օր Բաղամի քեֆը  լաավ-լավ~ էր` նա ոտքի կանգնեց ու իր անտես սեղանակիցներին ասաց.


-Աստծո գործերն անքննելի են, ես թքել եմ այն մեծահարուստների վրա, որոնք <առհամարում>  են չնչին,  պատահական օգնությունն  ու արհեստական օրհնությունների պատրանք են  ստեղծում իրենց համար` դրանք սատանու  բաժինն են լրացնում…Երբ ինքդ քեզ համար աղոթում ես` դա տարածված ու բնական ա, իսկ երբ քեզ օրհնում ու քո համար աղոթում ա մեկ ուրիշը` դա արդեն տիեզերականն է` Աստծո բաժինը:  Ես հավատում եմ օրհնությանը ու ամեն օր, ամեն վարկյան փնտրում եմ դա, բայց էլ չեմ գտնում…


Եվ բոլորը խմեցին ու տարիներն անցան…


Բաղամի էշը քացի տվեց ու սկսեց խոսել.


-Իդեալական ոչինչ չկա քո  խոսքերում: Ինչից  որ ամաչում ես` ուրեմն եկել  է պահը աստեղային ու դա է քո բաժինը ` լինի  հարբած մի ծերունի,  որին անցնողները թաղեմ տերդ  են ասում կամ թե քոսոտ ու մուրացիկ մի պառավի, որի կողքով քիթը փակ ու փնթփնթալով են անցնում…


<Աստուած բացեց Բաղաամի աչքերը, եվ նա տեսավ, որ Տիրոջ հրեշտակը մերկացրած սուրը ձեռքին կանգնած է ճանապարհի վրայ: Նա երեսնիվայր ընկնելով` երկրպագեց: Աստծո հրեշտակն ասաց նրան.


-Ինչու?  երրորդ անգամ հարուածեցիր քո էշին: Ես ահա, քեզ խանգարելու եմ, որովհետև դու ուղիղ ճանապարհի վրայ կանգնած չես: Էշդ ինձ տեսավ ու երրորդ անգամ լինելով մի կողմ քաշվեց, եվ եթե ինձնից չխուսափեր, հիմա ես քեզ սպանած կը լինեի, իսկ դրան կը թողնեի կենդանի:


Բաղամն ասաց Տիրոջ հրեշտակին.


-Մեղք եմ գործել, որովհետև չգիտեի, թե դու էիր ՃԱՆԱՊԱՐՀՍ ՓԱԿՈՂԸ:  Արդ,եթե քեզ ցանկալի չէ գնալս. Կը վերադառնամ:


Աստծո հրեշտակն ասաց Բաղամին.


-Գնա այս մարդկանց հետ, բայց զգույշ եղիր եվ խոսիր այն, ինչ ասելու եմ քեզ:


Բաղամը գնաց Բաղակի իշխանների հետ>:      Հին Կտակարան  ԹՈՒԵՐ 22,23.


Ու Բաղամը հատ-հատ լսեց հաց մուրացող պառավի խոսքերը.


- Աստծո շնորհները տրվում, բայց միշտ փորձվում են` մեկից գալիս մյուսով գնում կամ ինչ  իմանաս…


Զղջում.  Բաղամը տխուր ու լքված `պառկած փողոցում սպասում էր մահվան ու երազում գեթ վերջին անգամ  Աստծո օրհնությամբ ճանապարհ ընկներ  դեպի  անհայտություն:


Հանկարծ գլխին ընկավ մի շշմած ծիտ: Բաղամը վերցնելով տագնապած ու մրսած կենդանուն տնտղելով` հիշեց իր փուչ ու քոռ կյանքն ու ծոցը դնելով թռչունին խորը քուն մտան…


 


 



9 Ձայն(եր) ]]> <![CDATA[Պարսկաշփոթ]]> http://hayart.net/story/6182/ http://hayart.net/story/6182/ Fri, 30 Dec 2011 09:32:48 -0600 LevonShahnur Ժամանակակից արձակ http://hayart.net/story/6182/  


Դռան երկարատև զանգն ու դմդմփոցը ոտքի հանեց երեկոյան տունը: Հարսը ոտքի տակ գցելով ցրված մտքերը` վազեց. գլազոկից նայելով` բախվեց տեգրոջ սատկացնող աչքերին ու  սիրտը անհանգիստ խփեց` կարողա~մի բան գիտի` –Չէէ, դժվար.- հռհռաց  ներսի դատապարտված պարսկական հարեմը…                                                                                                                                                                                                           Դուռը բացեց ու միանգամից երեսին եկավ անքուն`կուտակվաց ապտակը:Հարսը խուլ ճչոցով ջարդվեց կողքին կանգնած դստեր վրա:Տեգրը գազազած գլխով մտավ հյուրասենյակ, որտեղից  լսվում Էր եղբոր ալարկոտ ձայնը.-Արա էդ ով ա էէ… Հետո Ռազմիկը եղբոր տեսքից վեր թռավ բազմոցից` եղբայրը էն էլ ձմեռով` չհավատաց.-Ախպեեր?                                                                                                                                          -Ինչ  ախպեր, արա,-էս  անգամ չափալախը կծեց եղբոր երեսը. -Կնիկդ բոզություն ա անում պարսիկի հետ, դու նստած տելեվիզր ես? նայում քու,ձեր…                                                                                                                                                                                                                                                                      …Ռազմիկն ապրում էր կնոջ` Քնարի հետ մի տեսակ ի տես բոլորի խառը կյանքով:                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                            ՈՒնեին տղա 14 տարեկան և աղջիկ 16 տարեկան:Ռազմիկն իր բնույթով հետևողական ծուլությամբ էր տառապում, սակայն երբ բանը հասնում էր բանբասելուն աշխուժանում ու ռազմատենչ մտքերով պատառ-պատառ էր անում ում մասին որ խոսք լիներ: Եվ հենց դրա համար էլ նրան վերաբերվում  էին որպես մեծահոգի ու շփվող մարդու…Նրա հետ զրուցողը երկրորդ բառից կհասկանար, որ 6 տարի անցկացրել է եվրոպայում հետո կնոջ,երեխանների կարոտից,  ով գիտի գուցե տոչորվելով` էր տվել ու վերադարձել:                                                                                                                                                                                         Ռազմիկի եղբայրը`Փորիկը, վաղուց ապրում էր Մոսկվայում ու միայն ամառներն էր գալիս ու գործերը լավ, փորը տնգում`փորի տակից թեք նայում էր բոլորին  ու էլի գնում:                                                                                                                                                                                                                                             Եղբորը` Ռազմիկին ամեն ինչով օգնում էր բացի հոգևորից, որից ցավոք ինքն էլ չուներ,  իսկ եղածն էլ փորի մեջ  խմորվելով հանգում էր:                                                                                                                                                                                                                                                                                                Քնարն ապրում էր ուրախ, բավարարված, սակայն չմոռանալով շոռ աչուկներով  հարևան-տղամարդկանց մեկ մեկ  ահաբեկել: Օրեր կային բազմահարկ շենքի  ներքևից վերև Ռազմիկն էր կատակներ անում կնոջ հետ` օրեր էլ կային վերևից ներքև Քնարն էր դայլայլում ամուսնու հետ: Կարճ ասած` մի <նախանձելի զույգ> մինչ ճակատագրական օրը…                                                                                                                                                                                                                                                                                                     Փորիկը նստած մոսկովյան իր ռեստորանում մտածում էր Հայաստանի` ավելի կոնկրետ իրենց փողոցի Համլետի մասին ով ժամերով  մեքենան էր մաքրում ու գաղտնանախանձ, պոզ-պոզ աչքերով նայում իր աշխարհ տեսած փորիկին` էէ~ օրեր էին, եթե մեկը լիներ հիմա  ու հարցներ, թե ինչի մասին ա մտորում, ինքը  կպատասխաներ` Հայրենիքիս կարոտից եմ տապակվում, մեռնում, զոհվում ամեն օր…                                                                                                                                                                                                              Այդ պահին ներս մտավ հորեղբոր տղան մի կաթիլ քրտինք թշից կախված, որը հատուկ չէր մաքրել իրեն կարեկից տեսք տալու համար ու միանգամից նստելով դուրս պրծավ.                                                                                                                                                                           –Ախպերս, լավ բան չեմ ասելու բայց պտի ասեմ: Գիտես Երեվանում էի մի շաբաթա: Մի օր տղերքով տեղ էինք գնացել` սաունա ու դե  ոնց ասեմ` Քնարին տեսա: Փորիկի տակից հայացքը մի թեթև բարձրացավ.-Ինչ Քնար…?                                                                                                                                                                                                                      Բարեկամը շունչը տեղը բերեց, որը կորել Էր անիծված քրտինքի կաթիլը չընկնելու մասին  մտածելուց ու շարունակեց.-Ախպեր, մեր Ռազի Քնարին մի հատ պարսիկի հետ…                                                                            - -Ոնց պարսիկի,~ այսինքն ինչ սաունա ինչ էս խոսում ու Փորիկի միջից արդեն մի լափող  հայացք բացվելով գոռաց.                                -Արա, պարսիկիիի~…                                                                                                                                                                                                                                                       Վերջինիս խեղճ կաթիլն արդեն անզոր լինելով դիմացի տեսարանին` ընտրելով մահը կտրեց երակներն ու անշունչ փռվեց ափսեի մեջ:


Արդեն երկրորդ տարին էր ինչ Քնարի ամուսինը եվրոպաններում էր դեգերում: Ասող-խոսող աղջիկը մի քիչ նեղվել ու կծկվել էր, բայց աչքերն ավելի հեռատես էին դարձել, ու երբ մի օր երեխաններին պարապմունքի տանելուց մտամոլոր ետ էր գալիս`  հանկարծ ճանապարհը կտրեց մի տղամարդ: Քնարը քար կտրեց` սա նման չէր մյուսներին. ինչպիսի խելացնոր ժպիտ` ասես  աղվեսն էր ժպտում մկան բնից ներս:  Օտարը կիսաանգլերեն  ինչ-որ բաներ հարցրեց.. Այդ բառերից միայն հասկացավ` իռան-իռան…                                                                                                                                                                                                                                                  օօ~ Քնարին ծանոթ հոտ… Հիշեց քրոջը` ով միշտ պատմում էր իր ու պարսիկ պարոնների օյինբոզություններից… պարսիկ~ պարսիկ~  ինքն ապահովագրված է..                                                                                                                                                                                                                                              ՈՒ  Քնարը  դառնալով մուկ, որն ուտում ա փողոցից  մլավող կատուններին` լաայն-լաայն  ժպտաց ի պատասխան, իսկ հետույքը հռհռաց  փրկանքի գնից ուրախացած: Տեգրոջ գալով արևը մթնեց բոլորի սրտերում:Ամեն ինչ կատարվեց միանգամից:                                                                                                                                                                                                                                                                          Ռազմիկը բթացած  ցավով մի քանի շոր շպրտեց  կնոջ  երեսին ու վռնդեց  տնից, բայց ոչ սրտից…                                                                                                                                                                                         Առավոտյան դատարկելով մի քանի շիշ` անմաղ գլխով իջավ ներքև ու հուզվածախռով խոսքով պատմեց գլխին եկածը իր հին` բանբասկոտ ընկերոջը, սակայն  պատմության մի  հատվածում  խելքն ու ոտքը  խառնվեցին  իրար- ասեր~ որ.,ու էն էլ պարս..ի, չէէ~  ավելի լավա հորեղբոր տղայի հետ ասի: ՈՒ էտպես էլ պատմեց:                                                                                                                                                                             Քանի որ նա պատմել էր իր ամենահավատարիմ բանբասկոտ ընկերոջը, ապա մի ժամ չանցած  արդեն  բոլորը գիտեին, սակայն մի վերջնական ուղղումով` Փորիկն էլ այդ ընթացքում մի ուրիշ տեղ էր խմել ու բացատրել իր հայրենասեր եռաթասում  վառվող ու տքնող խայտառակ կրակը:  Ներկաները լսելով ապշել էին `պարսիկիի~…                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                        Թաղում արդեն խոսք ու զրույցը հասել էր գագաթնակետին` պառավները քչփչում էին: Էմման` որ մի փտած, գործատու թզապառավ էր` (գավառականներիմէջ թուզ նշանակում է նաեւ «կանացի ամօթոյք» ( Ասլանբեկ Ոզմի)                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                              (200 գ չորացրած թուզը լավ մանրացնել, վրան լցնել 200 գ կաթ և այնքանեփել, որ ստացվի թանձր սերուցքանման զանգված): - ղառղառ ձենով գոչեց.                                                                                                                                                                   -Աղջիի~ սաաղ հեչ, գոնե էտ անտեր շունը հայի հետ բոզկտվեր կամ լաավ`ֆրանսիացին էլ ոչինչ` ցեղասպանությունն էլ ընդունել են, բայց պարսիկիի~` թաղեմ տերդ:  ՈՒ… կռկռկռ..:


Անցել էր բավականին ժամանակ ու կարծես մոռացվել էր  ամենը…                                                                                                                                                                                                                                              Բայց  մի օր էլ Ռազմիկը հերթական  շիշը կլանելով` գիշերվա լռության մեջ այն խփելով գետին` գոռաց ռազմի ձայնով.                                                                                                                                                                                                      _Քնաար~ դու խի քնար պարսիկի ծոցում…                                                                                                                                                                                                           Արթնացած տղամարդիկ կանանց շշմած հայացքների տակ ախ~ Քնար~քաշեցին …                                                                                                                                                                                                                      Իսկ Էմմայի թուզը չդիմանալով կրքոտ ձայներին` ինֆարկտից պայթեց…                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                    Պետրոսը յիշեց և ասաց նրան. «Ռաբբի՛, ահաւասիկ  թզենին , որին անիծեցիր,չորացել է»: Նոր Կտակարան.


 



6 Ձայն(եր) ]]>